Płaskonos
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Płaskonos | |
| Anas clypeata[1] | |
| (Linnaeus, 1758) | |
 Samiec |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | blaszkodziobe |
| Rodzina | kaczkowate |
| Rodzaj | Anas |
| Gatunek | płaskonos |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 Zasięg w Europie. zasięg gniazdowania zasięg występowania przez cały rok zasięg zimowania |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Płaskonos (Anas clypeata, dawniej również Spatula clypeata) – średni lub duży wędrowny ptak wodny z rodziny kaczkowatych, zamieszkujący Eurazję poza północnymi skrajami i basenem Morza Śródziemnego oraz Amerykę Północną. Przeloty w marcu – kwietniu i sierpniu – listopadzie. Zimuje w południowej Europie nad Morzem Śródziemnym, północnej i środkowej Afryce oraz jej atlantyckich wybrzeżach, południowej Azji i Ameryce Południowej. Populacje zachodnioeuropejskie są osiadłe lub koczownicze. W Polsce nielicznie gnieździ się na całym niżu.
Spis treści |
Charakterystyka [edytuj]
- Cechy gatunku
- Samiec większy od samicy, u obu płci charakterystyczny, silnie spłaszczony na końcu, szeroki, łyżkowaty dziób. W wielobarwnym ubarwieniu godowym samiec ma głowę i górną część szyi zielonoczarną z metalicznym połyskiem, dół szyi biały. Wierzch ciała ciemny z białym obramowaniem, spód i boki kasztanoworude z białą obwódką. Lusterko zielone, pokrywy skrzydłowe błękitne. W locie widoczna dobrze jasnoniebieska plama na skrzydłach. Jako jedyny w swojej rodzinie kaczor ma żółtą tęczówkę. Samica jasnobrązowa z ciemnym deseniem, białawym brzuchem, błękitnymi pokrywami skrzydłowymi i zielonym lusterkiem. Samiec poza okresem godowym i osobniki młodociane przypominają samicę, choć kaczory mają nieco jaśniejsze pióra.
- Odgłosy samca słychać jako "guek guek", a samica kwacze.
- Wymiary średnie
- długość ciała ok. 43–50 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 80 cm
masa ciała ok. 410–1100 g - Biotop
- Stawy, jeziora, zalane pola, mokradła i starorzecza lub zbiorniki na otwartej przestrzeni o gęsto zarośniętych manną, turzycami, trzciną i pałką brzegach. Zimą pojawia się także na wybrzeżach mórz. Ze względu na sposób żerowania szuka płytkich wód.
- Toki
- Wiosenne powroty w marcu i kwietniu odbywają się parami. W czasie toków późną jesienią kaczor zatacza koła wokół samicy wyciągając do niej szyję.
- Gniazdo
- Na lądzie, dość daleko od wody, ukryte pod osłoną traw i turzyc. Buduje je samica. To mała jamka w ziemi wysłana popielatym puchem i materiałem roślinnym. Znaleźć tam można charakterystyczne pióra pokrywowe z białymi otoczkami i jasnymi plamami.
-_Preening-_I_653.jpg)
- Jaja
- W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu–czerwcu 6 do 13 zielonkawych jaj o średnich wymiarach 55 x 37mm i średniej masie 40 g.
- Okres lęgowy
- Jaja wysiadywane są przez okres 22 do 28 dni przez samicę. Po wykluciu matka prowadzi kaczęta na niegłęboką wodę, która obfituje w pokarm. Kaczor pomaga w wychowywaniu młodych tylko na początku. Potem w czerwcu oddala się i przechodzi pierzenie. Pisklęta są zagniazdownikami, usamodzielniają się po 40–45 dniach. W puchu mają ciemny grzbiet, żółtawy brzuch, ciemny pas przeciągnięty przez oko idący od dzioba do policzków. U nasady skrzydeł 2 żółte plamy i jedna u nasady ogona. Po 6 tygodniach potrafią latać.
- Pożywienie
- Fito- i zooplankton zbierany przy dnie. Odcedza go z nadmiaru wody i błota, dzięki anatomicznie udoskonalonemu dziobowi z licznymi długimi blaszkami na krawędzi. Często żeruje nocą.
- Ochrona
- Gatunek objęty ochroną ścisłą.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Anas clypeata w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Anas clypeata. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
Bibliografia [edytuj]
- Karel, Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.
