Płaszczki słodkowodne

Płaszczki słodkowodne
Płaszczka plamista (Potamotrygon motoro)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	chrzęstnoszkieletowe
Podgromada	spodouste
Rząd	orleniokształtne
Rodzina	Potamotrygonidae
Nazwa systematyczna
Potamotrygonidae
Garman, 1877
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Płaszczki słodkowodne, płaszczki rzeczne (Potamotrygonidae) – jedyna rodzina ryb chrzęstnoszkieletowych występujących wyłącznie w wodach słodkich. Uzbrojone w kolec jadowy, stanowią zagrożenie dla człowieka w przypadku nieostrożnego zbliżenia lub nadepnięcia. Budzą one z tego powodu większy postrach wśród okolicznych mieszkańców, niż np. piranie lub węgorze elektryczne. Mniejsze gatunki płaszczek słodkowodnych hodowane są w akwariach.

Pochodzenie

Płaszczki słodkowodne tworzą takson monofiletyczny. Według niepotwierdzonej teorii są one potomkami ryb ogończowatych, które żyły w dorzeczu Praamazonki, w czasach, kiedy wpływała ona jeszcze do Oceanu Spokojnego. Przez wypiętrzenie Andów zostały odcięte od swojego naturalnego środowiska i przystosowały się do życia w wodzie słodkiej.

Występowanie

Płaszczki rzeczne występują wyłącznie w tropikalnych strefach Ameryki Południowej. Żyją tylko w rzekach, które mają ujścia w Oceanie Atlantyckim lub w Karaibach, jednak nie w rozlewiskach Rio São Francisco. Większość żyje tylko w jednym systemie rzecznym (np. Potamotrygon leopoldi). Jedynie niektóre gatunki jak Potamotrygon motoro i Potamotrygon orbignyi występują na szerszych obszarach.

Wygląd

Płaszczki słodkowodne są najczęściej okrągłe. Te z rodzaju Paratrygon mają ciało nieznacznie wydłużone. Nie posiadają płetwy grzbietowej i ogonowej. Ogon w kształcie pejcza zakończony jest kolcem jadowym. Kolec ten jest narostem pochodzenia skórnego i znajduje się na grzbietowej stronie ogona. W trakcie życia zużywa się, jest gubiony i odrasta co sześć do dwunastu miesięcy. Jedna płaszczka może posiadać do czterech kolców jadowych jednocześnie.

Kolor tych ryb jest najczęściej brązowy, szary lub czarny z rysunkiem barwnych kropek, plam albo pierścieni. Osiągają one w zależności od gatunku średnicę od 25 cm (Potamotrygon schuhmacheri) do 100 cm (Potamotrygon motoro'').

Rozmnażanie

Płaszczki słodkowodne, jak większość płaszczek, są rybami jajożyworodnymi, u których następuje zapłodnienie wewnętrzne. Najczęściej rodzą się dwa do siedmiu młodych, rzadziej nawet do dwunastu.

Rodzaje i gatunki

Potamotrygon henlei

• Rodzaj Paratrygon
  • Paratrygon aiereba (Müller & Henle, 1841).
• Rodzaj Plesiotrygon
  • Plesiotrygon iwamae Rosa, Castello & Thorson, 1987.
• Rodzaj Potamotrygon
  • Potamotrygon brachyura (Günther, 1880).
  • Potamotrygon castexi Castello & Yagolkowski, 1969.
  • Potamotrygon constellata (Vaillant, 1880).
  • Potamotrygon falkneri Castex & Maciel, 1963.
  • Potamotrygon henlei (Castelnau, 1855).
  • Potamotrygon hystrix (Müller & Henle, 1834).
  • Potamotrygon leopoldi Castex & Castello, 1970.
  • Potamotrygon magdalenae (Duméril, 1865).
  • Potamotrygon marinae n. sp.
  • Potamotrygon motoro (Müller & Henle, 1841) - płaszczka plamista
  • Potamotrygon ocellata (Engelhardt, 1912).
  • Potamotrygon orbignyi (Günther, 1880).
  • Potamotrygon schroederi Fernández-Yépez, 1957 - płaszczka Szredera
  • Potamotrygon schuhmacheri Castex, 1964.
  • Potamotrygon scobina Garman, 1913.
  • Potamotrygon signata Garman, 1913.
  • Potamotrygon yepezi Castex & Castello, 1970.

Bibliografia

1. Froese, R. & D. Pauly: Family Potamotrygonidae - River stingrays (ang.). FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 31 stycznia 2009].
2. Froese, R. & D. Pauly: Valid Species of the Genus Potamotrygon (ang.). FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 31 stycznia 2009].
3. Potamotrygonidae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 31 stycznia 2009]

Zobacz też

• Ryby - wykaz rodzin

• Słodkowodne ryby akwariowe