Płatek małżowiny usznej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

 

Budowa małżowiny usznej. Nazwą Lobule został opisany jej płatek.

Płatek małżowiny usznej, płatek ucha[1], płatek uszny[2] (łac. lobulus auriculae (l. poj.), lobuli auricularum (l. mn.)) – dolna, miękka część ucha zewnętrznego.

Ewolucja[edytuj | edytuj kod]

Płatek małżowiny usznej wydaje się nie spełniać żadnej ważnej biologicznej funkcji – podobnie bezfunkcyjne są mięśnie uszne oraz narząd szczątkowy zwany guzkiem Darwina. Przypuszcza się, że płatek uszny może pełnić funkcję rezonatora fal akustycznych[3], jednak żadne badania naukowe nie wykazały, aby osoby posiadające przyrośnięte płatki uszne miały gorszą zdolność słyszenia[3].

Unerwienie[edytuj | edytuj kod]

Rysunki przedstawiają wolny (lewy) i zrośnięty (prawy) lobulus

Płatek małżowiny usznej jest stosunkowo mało wrażliwy na ból (co można samodzielnie sprawdzić przez uszczypnięcie). Z tego powodu naukowcy chętnie pobierają z tej części ciała kropelki krwi poprzez nakłuwanie[4][3].

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Wolny płatek małżowiny usznej
Przyrośnięty płatek małżowiny usznej

Płatki mają przeciętnie 2 cm długości i powoli wydłużają się z wiekiem[5]; mogą występować w formie wolnej lub przyrośniętej do głowy.

Cechy anatomiczne[edytuj | edytuj kod]

Płatek małżowiny usznej składa się z kilku warstw zróżnicowanych tkanek. Pierwszą – najbardziej zewnętrzną – tworzy nabłonek wielowarstwowy płaski. Warstwę wewnętrzną tworzy tkanka tłuszczowa oraz tkanka łączna[3]. Całą strukturę płatka przenika sieć bardzo drobnych naczyń włosowatych, w związku z czym zranienia mogą skutkować bardzo obfitym krwawieniem[3]. Płatek jest jedyną częścią małżowiny usznej, która nie zawiera tkanki chrzęstnej (dokładniej tkanki chrzęstnej sprężystej) – ma natomiast tkankę łączną luźną (ściślej tkankę łączną beleczkowatą). Na powierzchni płatek małżowiny usznej posiada (podobnie do pozostałych części małżowiny usznej) włosy, gruczoły łojowe i rzadkie gruczoły potowe.[6]

Uwarunkowania genetyczne[edytuj | edytuj kod]

Wolne płatki uszne są zdeterminowane allelem dominującym, a przyrośnięte allelem recesywnym. Dlatego osoba, której geny zawierają jeden allel dominujący i jeden allel recesywny, będzie miała wolne płatki. W związku z tym występowanie płatka zrośniętego jest znacznie mniej powszechne niż wolnego. Wolne płatki uszne (dominujące) mogą występować wśród ludności z dwukrotnie większą częstotliwością niż płatki przyrośnięte[4]. Wstępne badania w Polsce dowodzą, że średnio 20–25% społeczeństwa ma przyrośnięte płatki małżowiny usznej[2]. Natomiast w krajach Dalekiego Wschodu zauważono zwiększone występowanie przyrośniętych płatków, dochodzące nawet do 67,1% w Japonii i 64,3% w Chinach[7]. Inne badania pozwoliły postawić hipotezę, że ewolucja człowieka dąży do pozbycia się zbędnego, wolnego płatka i zastąpienie go przyrośniętym[2].

Płatki małżowiny usznej w kulturze europejskiej[edytuj | edytuj kod]

W średniowieczu uważano, iż przyrośnięte płatki uszne są cechą charakteryzującą czarownice. Dlatego u każdej nowo narodzonej dziewczynki posiadającej przyrośnięte płatki małżowiny usznej podcinano je w taki sposób, aby odstawały od reszty głowy[4].

Płatki małżowiny usznej w medycynie[edytuj | edytuj kod]

Płatki są zazwyczaj gładkie, wyjątkowo występują pomarszczone lub pofałdowane. Pomarszczone można spotkać w niektórych zespołach genetycznych, na przykład w zespole Beckwitha-Wiedemanna. Pomarszczenie płatków może być związane ze zwiększonym występowaniem zawałów serca. Pomarszczenie najczęściej postępuje z wiekiem, co tłumaczy zwiększone występowanie zawałów serca u osób starszych[8].

Inną anomalią w obrębie płatków usznych jest ich niedostateczne rozwinięcie. Sytuacja taka ma miejsce w przypadku Zespołu Ehlersa-Danlosa.[9]

Płatki małżowiny usznej jako strefa erogenna[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też: Strefy erogenne.

Płatki posiadają wiele zakończeń nerwowych i dla niektórych ludzi są strefą erogenną.[10] Znaczenie płatków małżowiny usznej jako strefy erogennej odzwierciedla się także w kolczykach, łańcuszkach i ogólnie w piercingu[4].

Przekłuwanie płatków małżowiny usznej[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też: Piercing.

Na całym świecie i na przestrzeni historii ludzkości płatek uszny jest miejscem ciała najpowszechniej poddawanym kolczykowaniu[11]. Powszechne są przypadki rozrywania się płatków usznych pod ciężarem bardzo masywnych kolczyków lub gwałtownego ciągnięcia za nie[12]. W wielu kulturach praktykuje się rozpychanie dziur po przekłuciu (tzw. stretching) przy użyciu ozdób przeznaczonych do rozpychania i wydłużania płatków usznych, by przystosować je do noszenia tuneli[13].

Operacje plastyczne i korekcje chirurgiczne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też: Chirurgia plastyczna.

W związku z rozwojem medycyny estetycznej chirurgia plastyczna umożliwia modyfikację kształtu płatków małżowiny usznej. Do najczęściej przeprowadzanych zabiegów z tej dziedziny zaliczamy:[14]

  • pomniejszanie płatków małżowiny usznej
  • powiększanie płatków małżowiny usznej.

Pomniejszanie płatków małżowiny usznej[edytuj | edytuj kod]

Pomniejszanie dolnej części płatka małżowiny usznej
Pomniejszanie bocznej części płatka małżowiny usznej
Pomniejszanie części płatka małżowiny usznej przyrastającej do głowy

Celem tego rodzaju operacji plastycznych jest usunięcie nadmiernie rozrośniętej tkanki[14]. Na zdjęciach zostały przedstawione schematycznie miejsca korekty płatka usznego polegające na wycięciu nadmiarowej tkanki (nadmiarowa tkanka została wyszczególniona kolorem turkusowym). Wszelkie czynności poprzedza dokładne zaznaczenie przebiegu cięcia. Może ono mieć charakter klinowy bądź zygzakowaty[14]. Następnie chirurg precyzyjnie wycina tkankę, po czym zszywa obie krawędzie po ubytku[14]. Najważniejszym celem przy samym wykonywaniu amputacji jest zachowanie płynnego przejścia i symetrii między obiema częściami[14]. Celem długoterminowym, który również leży w gestii lekarza, jest przeprowadzenie zabiegu w taki sposób, by w okresie rekonwalescencji doszło do całkowitego zagojenia się blizn[14].

Powiększanie płatków małżowiny usznej[edytuj | edytuj kod]

Jedną z przyczyn decydowania się na zwiększenie płatków małżowiny usznej jest chęć jego wymodelowania w późniejszych etapach operacji plastycznej lub przywrócenie mu zbliżonych rozmiarów po skaleczeniach, którym towarzyszył ubytek tkanki.[14] W praktyce chirurgicznej wyróżnia się dwie wiodące metody tego rodzaju zabiegu:[14]

  • z zastosowaniem skalpela (bardzo inwazyjna, stricte chirurgiczna)
  • z zastosowaniem zastrzyków (stricte kosmetyczna)

Pierwsza metoda (chirurgiczna) zaczyna się od zaaplikowania pod oraz za płatek polimeru rozciągającego warstwy tkanki skórnej oraz tkanki tłuszczowej. Skutkuje to rozrostem korygowanych tkanek. Potem wykonuje się rekonstrukcję pierwotnego kształtu płatka małżowiny usznej, a na koniec przeprowadza się właściwą część zabiegu: modelowanie z użyciem skalpela. Ze względu na specyfikę tej metody jej zastosowanie przeważnie ma miejsce w przypadku operacji nowotworów tkanki skórnej oraz drastycznych urazów (m.in. zerwania, rozcięcia płatka ucha lub oberwania znacznej jego części)[14].

Druga metoda (kosmetyczna) polega na aplikowaniu w docelowe miejsce małych porcji kwasu hialuronowego lub innych substancji powodujących efekt wypełnienia. Stosuje się ją przede wszystkim ze względów estetycznych[14]. W przeciwieństwie do metody chirurgicznej nie wymaga ona amputacji tkanek. Rezultaty osiągnięte tą metodą są nietrwałe – utrzymują się przez okres około 1 roku[14].

Korekcja chirurgiczna po zerwaniu dziurek po kolczykach[edytuj | edytuj kod]

Częstym powodem decydowania się na operacyjną korekcję płatków małżowiny usznej jest urazowe zerwanie dziurek po kolczykach lub nadmierne rozciągnięcie owych dziur (głównie ze względu na nadmierny ciężar biżuterii, zwiotczenie tkanki, albo jedno i drugie jednocześnie)[14]. Inną przyczyną podjęcia się tego zabiegu jest wcześniejsze wykonanie dziurek zbyt nisko na powierzchni płatka usznego (zbyt blisko krawędzi), co może grozić zerwaniem skóry podczas noszenia kolczyków wiszących lub (subiektywnie) wyglądać po prostu nieestetycznie w przypadku kolczyków typu sztyfty[14].

Jeśli doszło jedynie do nadmiernego rozciągnięcia się dziur, zadanie chirurga ogranicza się do precyzyjnego odcięcia naskórka w obrębie dziury i zszyciu ze sobą krawędzi urazowych. Przy zastosowaniu tej metody nakład pracy chirurga jest bardzo nieznaczny[14].

Jeśli doszło wprost do zerwania dziurek z wytworzeniem widocznej rany, wówczas stosuje się plastik chirurgiczny, który umożliwia skuteczne zagojenie się blizn pourazowych. Najczęściej jest to tak zwany Lappenplastik oraz Z-Plastik[14]. Ważne jest, by wykonujący zabieg wykonał szycie ze wzmożoną uwagą, gdyż dzięki temu krawędzie urazowe mogą się idealnie nałożyć i zagoić i nie będzie śladu wcześniejszego urazu[14].

Korekcja odstających płatków małżowiny usznej[edytuj | edytuj kod]

Gdy mówimy ogólnikowo o korekcji odstających uszu, często mamy na myśli korekcję odstających płatków usznych. Poprzez wycięcie wrzecionokształtnej warstewki tkanki po tylnej części płatka usznego można polepszyć jego ukształtowanie w obrębie reszty ucha. Tego typu korekcja ma sens wtedy, gdy płatki uszne odstają w stopniu bardzo widocznym (nawet o 90°)[14].

Rekonwalescencja po zabiegu[edytuj | edytuj kod]

Z reguły po wykonaniu zabiegu wystarczającym środkiem ochronnym jest opatrunek w postaci plastra. Ważne, aby opatrunek nie odbiegał kształtem od opatrywanego narządu oraz by miał kolor maskujący go na tle skóry[14]. Szwy chirurgiczne powinny być usunięte jeszcze przed ostatecznym wygojeniem rany, aby proces regeneracji przebiegł prawidłowo i by nie zostały permanentne dziurki po szwach. Nie należy wykonywać kolejnych dziurek na nowe kolczyki przed upływem 6 miesięcy od wygojenia się poprzedniego urazu. Dziurki powinien wykonywać w tym przypadku tylko chirurg plastyczny – po to, by nie doszło do naruszenia fragmentów blizn podatnych na ponowne zerwanie[14].

Płatek małżowiny usznej w akupunkturze[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Zobacz też: Akupunktura.

W praktyce osób specjalizujących się w akupunkturze wprowadzono topografię punktów w poszczególnych strefach małżowiny usznej – I strefą jest właśnie płatek ucha.[1]

Płatek małżowiny usznej dzieli się na 9 pól – każde z nich odpowiada za inne obszary energetyczne w ciele. Podział wykonuje się za pomocą trzech linii poziomych i dwóch linii pionowych. Na poniższym rysunku wyszczególnione zostały meridiany dla pól: I - VI oraz VIII. Należy zauważyć, że na płatku usznym znajdują się tylko meridiany odpowiadające poszczególnym częściom głowy.

Mapa meridianów na płatku małżowiny usznej.
Pole Punkt Znaczenie w akupunkturze
Pole I
Punkt Agresji
Nakłuwanie tego punktu znosi uczucie agresji, łagodzi nienawiść i wzajemną niechęć.
Punkt 1
Odpowiada zębom szczęki górnej.

Nakłuwanie tego punktu znosi ból zębów szczęki górnej.

Pole II
Punkt 2
Odpowiadają jamie ustnej i dziąsłom.

Nakłuwanie tych punktów łagodzi procesy zapalne i ropne jamy ustnej i dziąseł.

Punkt 3
Punkt 4
Odpowiada jamie ustnej, dziąsłom i językowi.

Nakłuwanie tego punktu łagodzi procesy zapalne i ropne jamy ustnej i dziąseł; ponad to łagodzi procesy zapalne i ból języka.

Pole III
Punkt 5
Odpowiada szczęce górnej.

Nakłuwanie tego punktu łagodzi stany chorobowe szczęki górnej, głównie przy zapaleniu II gałązki nerwu trójdzielnego.

Punkt 6
Odpowiada szczęce dolnej (żuchwie).

Nakłuwanie tego punktu łagodzi stany chorobowe szczęki dolnej (żuchwy), głównie przy zapaleniu III gałązki nerwu trójdzielnego.

Pole IV
Punkt 7
Odpowiada zębom szczęki dolnej (żuchwy).

Nakłuwanie tego punktu znosi ból zębów szczęki dolnej (żuchwy). Jest to punkt analgetyczny.

Pole V
Punkt 8
Odpowiada gałce ocznej (odpowiednio prawej i lewej).

Nakłuwanie tego punktu łagodzi ból gałki ocznej (odpowiednio prawej lub lewej).

Nakłuwany przy zapaleniu spojówek, kurzej ślepocie, krótkowzroczności i jaskrze.

Pole VI
Punkt 9
Odpowiada uchu wewnętrznemu.

Nakłuwanie tego punktu leczy: osłabienie słuchu, zapalenie ucha środkowego, pomaga w przypadku „szumu w uszach”, „dzwonieniu w uszach” oraz zawrotach głowy pochodzenia usznego (choroba Ménière'a).

Pole VIII
Punkt 10
Odpowiada migdałkom podniebiennym.

Nakłuwanie tego punktu leczy wszystkie ostre i przewlekłe choroby migdałków.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Zbigniew Garnuszewski: Renesans Akupunktury. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, 1988, s. 170, 171. ISBN 83-217-2685-2.
  2. 2,0 2,1 2,2 płatek uszny (pol.). [dostęp 2014-09-24].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 dr. Rene Schumann: Ohrläppchen-Anatomie (pol. Anatomia płatka małżowiny usznej) (niem.). 2014-01-12. [dostęp 2014-09-19].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Tłumaczone z artykułu w języku niemieckim
  5. Azaria R., Adler N., Silfen R., Regev D., Hauben DJ. Morphometry of the adult human earlobe: a study of 547 subjects and clinical application.. „Plastic and reconstructive surgery”. 7 (111), s. 2398–402; discussion 2403–4, czerwiec 2003. doi:10.1097/01.PRS.0000060995.99380.DE. PMID 12794488. 
  6. Histologia, Ucho (Sawicki) (pol.). [dostęp 2014-09-24].
  7. Lai LY., Walsh RJ. Observations on ear lobe types.. „Acta genetica et statistica medica”. 3 (16), s. 250–7, 1966. PMID 5953713. 
  8. Earlobe creases: MedlinePlus Medical Encyclopedia
  9. prof. fizjologii Claude Hamonet: Zespół Ehlersa - Danlosa - Informacje dla lekarzy. (pol.). [dostęp 2014-09-24].
  10. Co go podnieca? Strefy erogenne wszystkich znaków Zodiaku. (pol.). 2014-09-24. [dostęp 2014-09-24].
  11. Marta Smolarz: Historia piercingu (pol.). 2009-03-18. [dostęp 2014-09-12].
  12. Gentille Javidzad: Depending on the style, size, and type of earrings there is a risk of a widened ear lobe, which may result in a tear. (ang.). [dostęp 2014-09-12].
  13. Carly Wickell: Ear Gauging. (ang.). 2014-09-12. [dostęp 2014-09-12].
  14. 14,00 14,01 14,02 14,03 14,04 14,05 14,06 14,07 14,08 14,09 14,10 14,11 14,12 14,13 14,14 14,15 14,16 14,17 14,18 dr. Rene Schumann: Ohrläppchenkorrektur (pol. Korekcja płatka małżowiny usznej) (niem.). 2014-01-12. [dostęp 2014-09-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ästhetische und Plastische Chirurgie an Nase, Gesicht und Ohrmuschel – Kastenbauer, Tardy – Thieme – Stuttgart 2005
  • Anatomie des Menschen – Rauber, Kopsch – 4 Bände – 1 Bewegungsapparat, 2 Innere Organe, 3 Nervensystem Sinnesorgane, 4 Topographie der Organsysteme – Thieme 1987 und 1988
  • Ästhetische und Plastische Chirurgie an Nase, Gesicht und Ohrmuschel – Kastenbauer, Tardy – Thieme – Stuttgart 2005
  • Plastische Chirurgie – Krupp – Ecomed – 2008 – (Ringbandwerk)
  • Chirurgie der Ohrmuschel: Verletzungen, Defekte und Anomalien – Hilko Weerda – Thieme – Stuttgart 2004

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.