Pławowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pławowice
Pałac w Pławowicach, elewacja północna.
Pałac w Pławowicach, elewacja północna.
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat proszowicki
Gmina Nowe Brzesko
Strefa numeracyjna (+48) 12
Tablice rejestracyjne KPR
SIMC 0329711
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Pławowice
Pławowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pławowice
Pławowice
Ziemia 50°11′N 20°25′E/50,183333 20,416667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pławowicewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie proszowickim, w gminie Nowe Brzesko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • poł. XV wieku – według kronikarza Jana Długosza Pławowice były własnością Stanisława Wątróbki kasztelana sandeckiego herbu Oksza. Wieś miała 8 łanów kmiecych, karczmę z rolą, zagrodników z rolą. Płaciła dziesięcinę archidiakonowi krakowskiemu, wartości 20 grzywien. Był we wsi także dwór szlachecki z którego płacono dziesięcinę proboszczowi w Łopusznej.
  • 1581 – Pławowice własnością Lanckorońskich, miały 5 łanów kmiecych, 4 zagrodników z rolą, 6 komorn /komorników/ z bydłem i 4 bez bydła, 1 rzemieślnik, była we wsi karczma.
  • 1788 – wymieniono dwór z prywatną kaplicą.
  • 1804 – budowa obecnego klasycystycznego pałacu.
  • 1827 – było tu 30 domów i 265 mieszkańców.
  • 1886 – wymienione jako: „wś powiat miechowski, gmina Gruszów, parafia Brzesko Stare. Odległość 42 w. od Miechowa. Posiada młyn wodny. Folwark Pawłowice: rozległość 643 mórg, grunty rolne i ogrody 412 mr., łąk 167 mr., pastwisk 11 mr., lasu 20 mr., nieużytków 33 mr.; budynków murowanych 15, z drzewa 11; płodozmian 16 polowy; las urządzony. Wś Pławowice osób 29, z gruntami 109 mr.”
  • 1928, 1929 – zjazdy wybitnych poetów polskich dwudziestolecia międzywojennego.
  • 1945 – pałac przez władzę PRL został odebrany Ludwikowi Hieronimowi Morstinowi.
  • 1946-1948 – w pałacu mieścił się ośrodek wypoczynkowy Związku Literatów Polskich.
  • 23 i 24 czerwca 2006 – w Pławowicach odbył się trzeci zjazd poetów.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zespół pałacowo-parkowy[edytuj | edytuj kod]

Pałac: czas budowy 1804-1805, styl klasycyzm.

Park: czas powstania XVIII – XIX wiek.

Kaplica: czas powstania 1802 rok.

W XV wieku istniał tu dwór szlachecki, wspomina o nim Jan Długosz. W 1581 roku Pławowice były własnością Lanckorońskich. W 1625 roku właścicielem był Jan Gutteter Pławowski i po nim do pocz. XVIII wieku majątek pozostawał w rodzinie Gutteterów. Już w 1730 roku pół wsi Pławowice należało do Stefana Benedykta z Raciborska Morsztyna. W 1776 roku wykonano plan założenia zespołu pałacowo-parkowego. W dokumencie z 1788 roku wymieniony jest dwór z prywatną kaplicą. Obecny pałac powstał w latach 1804-1805 dla Ludwika Felicjana Morstina, według planów Jakuba Kubickiego. Należy do najcenniejszych i najokazalszych wiejskich rezydencji klasycystycznych doby postanisławowskiej w skali ogólnokrajowej. Walory jego podnosi usytuowanie w rozległym parku krajobrazowym o urozmaiconym drzewostanie z XVIII-XX wieku, z dużym stawem, tzw. parkowym z wyspą pośrodku, oraz kompleksem stawów rybnych, połączonych groblami. Teren parku opada łagodnie ku dolinie przepływającej po stronie wschodniej rzeki Szreniawy. Obecna kaplica w parku powstała wcześniej niż obecny pałac, bo w 1802 roku, jest na rzucie czworoboku, otoczona starymi lipami i klonami. Wjazd do pałacu był przez bramę z rzeźbami dwóch lwów (rzeźby obecnie znajdują się w Krakowie przy wejściu do wieży ratuszowej, przed pałacem ustawione ich kopie). W 1886 roku dobudowano skrzydło południowe wg projektu Tadeusza Stryjeńskiego. Pałac stanowił do roku 1945 własność rodziny Morstinów i za czasów ostatniego właściciela Ludwika Hieronima Morstina organizowane były w latach 1928, 1929 zjazdy wybitnych poetów polskich dwudziestolecia międzywojennego. Po 1945 pałac wraz z parkiem ulegał dewastacji, był źle użytkowany m.in. zamieszkiwany przez biedne rodziny wielodzietne, które przyczyniły się do dewastacji cennego wystroju wnętrza. Od lat 90. XX wieku w pałacu prowadzone są prace remontowe i zabezpieczające, aby przywrócić zespołowi pałacowo-parkowemu stan pierwotny. W dniach 23 i 24 czerwca 2006 roku w Pławowicach odbył się trzeci zjazd poetów, w którym uczestniczyło wielu współczesnych literatów. Tym razem organizatorami spotkania byli Maria i Marian Tomaszewscy obecni właściciele posiadłości oraz gmina Nowe Brzesko.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]