Płomiennica zimowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Płomiennica zimowa
XN Flammulina velutipes 488.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Physalacriaceae
Rodzaj płomiennica
Gatunek płomiennica zimowa
Nazwa systematyczna
Flammulina velutipes (Curtis) Singer
Lilloa 22: 307 (1951) [1949]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Rośnie nawet w zimie
Flammulina velutipes G8 (7).JPG
Flammulina velutipes 04.jpg

Płomiennica zimowa (Flammulina velutipes (Curtis) Singer) – gatunek grzybów z rodziny Physalacriaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w taksonomii: Flammulina, Physalacriaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Jest gatunkiem typowym rodzaju Flammulina[1]. Polską nazwę nadał mu Władysław Wojewoda w 1987. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma też inne nazwy: kółkorodek aksamitnotrzonowy, monetka aksamitna, opieńka aksamitnotrzonowa i zimówka aksamitna[2]. Ma około 40 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[3]:

  • Agaricus velutipes Curtis 1782
  • Collybia eriocephala Rea 1902
  • Collybia veluticeps Rea 1900
  • Collybia velutipes (Curtis) P. Kumm. 1871
  • Collybidium velutipes (Curtis) Earle 1909
  • Flammulina velutipes (Curtis) Singer 1951
  • Gymnopus velutipes (Curtis) Gray 1821
  • Myxocollybia velutipes (Curtis) Singer 1939
  • Pleurotus velutipes (Curtis) Quél. 1888

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 1-7 cm, u młodych owocników półkulisty, u starszych płaski[4] . Żółtopomarańczowy, pomarańczowy lub żółtobrązowy, gładki, podczas wilgoci bardzo śliski i błyszczący[5].

Blaszki

Najpierw białawe, później ochrowożółte, rzadkie, przy trzonie zaokrąglone, wypukłe[4].

Trzon

Wysokość 5-10 cm, grubość 3-8 mm, cylindryczny, rurkowato dęty, centralny lub boczny, często zakrzywiony. Pierścienia brak[4]. Kolor czarnobrązowy u góry żółto rozjaśniony. Poczynając od dołu mniej lub bardziej pokryty brązowym zamszem[5].

Miąższ

Elastyczny, w trzonie łykowaty. Biały lub kremowy, cienki, nie zmieniający zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, zapach przyjemny, ale niewyraźny[5].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki o średnicy 6-9 x 4-4,5 µm, cylindryczne, bezbarwne[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego, występuje także w Australii[6]. Rośnie od października do grudnia, a podczas łagodnej zimy nawet do marca, na pniach i pniach drzew liściastych, prawie zawsze kępami, najobficiej na topolach i wierzbach. Grzyb jest niewrażliwy na mróz i nie gnije[5][7]. Rośnie na martwych drzewach, ale także na żywych, nawet na do wysokości kilku metrów nad ziemią. Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, ale także w parkach[6].

Stwierdzono występowanie płomiennicy zimowej na następujących gatunkach drzew i krzewów liściastych: Acer, Aesculus hippocastanum, Alnus glutinosa, Betula pendula, Carpinus, Cornus sanguinea, Crataegus, Fagus, Fraxinus excelsior, Juglans regia, Koelreunteria paniculata, Malus domestica, Morus alba, Populus, Quercus, Ribes rubrum, Robinia, Salix, Sambucus nigra, Sorbus aucuparia, Tilia, Ulmus. Na drzewach iglastych występuje bardzo rzadko i tylko na żywotniku (Thuja)[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny: smaczny grzyb, nadaje się do zup i marynowania. Szczególnie cenny dlatego, że owocuje zimą. Jest również uprawiany. W kuchni azjatyckiej znany pod nazwą enoki. Podczas mrozów nie rośnie, ale po ustąpieniu mrozów rośnie dalej[8]. Saprotrof i pasożyt[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Biały wysyp zarodników jest bardzo charakterystyczny i zdecydowanie odróżnia zimówkę aksamitnotrzonowaą od grzybów, z którymi może być mylona: hełmówką obrzeżoną (Galerina marginata), łuszczakiem zmiennym (Kuehneromyces mutabilis) albo maślanką wiązkową (Hypholoma fasciculare). Wszystkie wymienione mają ciemniejszy wysyp zarodników[5]. Bardzo charakterystyczny dla płomiennicy zimowej jest też okres pojawiania się owocników, zamszowy, ciemny trzon i miedzianożółta barwa kapelusza[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 160. ISBN 83-7404-513-2.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.