PAK FA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rosyjskiego myśliwca. Zobacz też: T-50 (ujednoznacznienie).
PAK FA
Prototyp Su-50 na pokazach MAKS 2011
Prototyp Su-50 na pokazach MAKS 2011
Dane podstawowe
Państwo  Rosja[1]
Producent Komsomolskie Zjednoczenie Przemysłu Lotniczego
Konstruktor Suchoj
Typ myśliwiec przewagi powietrznej
Załoga 1 pilot
Historia
Data oblotu 29 stycznia 2010
Dane techniczne
Napęd Saturn-Lyulka AL-41F turbowentylatorowe
Ciąg 175,0 kN do 196,2 kN
Wymiary
Rozpiętość 14.2 m
Długość 22.0 m
Wysokość 6.05 m
Powierzchnia nośna 78.8 m²
Masa
Własna 18500 kg
Użyteczna 26000 kg
Startowa 37000 kg
Osiągi
Prędkość maks. 2.45Ma

tj. 2600 [km/h][2]

Pułap 20 000 m
Zasięg od 4,000 do 5,500 km
Rozbieg 350 m
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Pokładowe
1×30 mm działko 9A-4071K w kadłubie
16 węzłów uzbrojenia dla pocisków rakietowych (10 wewnętrznych i 6 zewnętrznych dla R-73 i R-77)
Wyposażenie dodatkowe
Radar – zasięg 400km
Użytkownicy
Rosja
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Suchoj T-50, PAK FA (ros. Перспективный Авиационный Комплекс Фронтовой Авиации) – rosyjski samolot myśliwski piątej generacji, który jest odpowiedzią na amerykański program ATF i samolot wielozadaniowy F-22 Raptor.

Po rozpadzie ZSRR głównie z powodu braku funduszy oraz zakończenia zimnej wojny, praktycznie zatrzymano finansowanie i rozwój radzieckiego/rosyjskiego samolotu 5 generacji MFI którego zwycięzcą zostało biuro projektowe imienia Mikojana i Górewicza. Opracowany samolot noszący oznaczenie MiG 1.44 był ciężkim myśliwcem o układzie kaczka, pod względem własności stealth był zaprojektowany jako samolot o zmniejszonej wykrywalności i bardziej podobny do europejskiego Typhona niż amerykańskiego F-22. Samolot wykonał jedynie kilka lotów próbnych. Konkurencyjne biuro im. Pawła Suchoja mimo iż przegrało konkurs, ze względu na eksportowy sukces Su-27 posiadało fundusze na kontynuowanie programu S-37. Obydwa samoloty zostały jednak porzucone i w 2002 roku rozpisano nowy przetarg którego zwycięzcą zostało biuro im. Suchoja. Rosyjskie siły powietrzne przewidują iż ich zapotrzebowanie na nowy myśliwiec to około 180 samolotów. Samoloty te będą prawdopodobnie uzupełnione przez Su-35S jak i nowy lekki samolot wielozadaniowy którego opracowanie z wykorzystaniem technologii programu PAK-FA zapowiedziano na kilka lat po wprowadzeniu do produkcji T-50.

Historia[edytuj | edytuj kod]

24 stycznia 2009 roku odbyły się testy kołowania pierwszego prototypu. Oblot myśliwca nastąpił 29 stycznia 2010 roku na lotnisku fabrycznym KnAAPO w Komsomolsku nad Amurem[3]. Drugi lot miał miejsce 6 lutego 2010 roku. Trzeci nastąpił 12 lutego 2010 roku.

Do dnia 13 grudnia 2012 wyprodukowano 4 prototypy oraz 3 makiety[4][5][6].

Samolot PAK FA nosi fabryczne oznaczenie Suchoj T-50. Wprowadzenie myśliwca do służby planowane jest około 2015 roku pod nazwą Su-50.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

T-50 jest dwusilnikowym górnopłatem w układzie klasycznym z dodatkowymi powierzchniami sterowymi umieszczonymi na krawędzi natarcia tuż nad wlotami silników. Samolot posiada 12 ruchomych powierzchni sterowych. Podobnie jak w przypadku Su-27 i MiG-29, T-50 ma najprawdopodobniej samonośny kadłub wytwarzający dodatkową siłę nośną. Podobnie jak Su-27 i w przeciwieństwie do F-22 i F-35, T-50 ma regulowane wloty powietrza umieszczone pod kadłubem z dodatkowymi "skrzelami" podobnymi do tych zastosowanych w Su-27 w dolnej części wlotu. Takie ich umieszczenie sprawia iż przy manewrach z dużymi kątami natarcia powietrze na wlocie jest niejako prowadzone przez kadłub i zachowuje się tak jakby wpadało pod około dwa razy mniejszym kątem. Zapobiega to zaburzeniom przepływu i spadkowi ciągu samolotu przy gwałtownych manewrach. Wlot jest stosunkowo niedużo zakrzywiony i nie ukrywa całkowicie łopatek sprężarki przed promieniami radaru. Powyższe rozwiązanie jest przeciwieństwem zastosowanego w F-22, zapewnia lepsze osiągi przy szerokim zakresie prędkości lecz zwiększa SPO samolotu. Samolot posiada skrzydła delta o skosie około 46 stopni na długości około 90% krawędzi natarcia znajdują się bojowe klapy których celem jest zmiana kształtu profilu i poprawa opływu górnej powierzchni skrzydła pod dużymi kątami natarcia oraz dostosowanie kształtu do aktualnej prędkości samolotu. Lotki wykorzystywane są tylko przy starcie i lotach z małymi prędkościami. Klapolotki służą do zwiększenia siły nośnej i obrotu przy dużych prędkościach. Usterzenie pionowe składa się z jednego ruchomego płata umieszczonego nad niewielkim wlotem powietrza do układu chłodzenia silnika. Usterzenie pionowe wychylone symetrycznie zastępuje hamulce aerodynamiczne. Powierzchnia skrzydeł to 78,8m² co przy masie bojowej 28800kg daje niewielkie jak na samolot w układzie klasycznym obciążenie ok 365 kg/m² nieco mniejsze od Su-27 (378) i F-22 (375). Układ samolotu przypomina Su-27 z silnikami umieszczonymi pod kadłubem z tym że w T-50 silniki rozstawiono szerzej aby otrzymać miejsce na komory uzbrojenia. Szeroko rozstawione silniki o sterowanym wektorze ciągu umożliwiają dodatkową kontrolę obrotu wzdłuż osi podłużnej oraz zmianę kierunku lotu.

Zarówno w T-50 jak i Su-35S planuje się użycie dodatkowych anten radaru umieszczonych w krawędziach natarcia skrzydeł i kadłuba oraz w usterzeniu poziomym. Co ma prawdopodobnie zwiększyć zasięg całego systemu poprzez skuteczniejsze odbieranie fal odbitych przez samoloty stealth w innym kierunku niż kierunek źródła.

Udział Indii w programie[edytuj | edytuj kod]

Udział Indii w programie PAK FA podyktowany jest możliwością współpracy przemysłu indyjskiego przy jego przyszłej budowie, transferu rosyjskiej technologii oraz przyczynami politycznymi. W początkowej wersji indyjscy specjaliści mieli uczestniczyć w pracach nad PAK-FA i finansować połowę kosztów. Rosjanie jednak opracowali samolot sami, co uniemożliwiło korzystną dla Indii współpracę. Aktualnie przewiduje się udział Hindusów przy opracowywaniu Indyjskiej dwuosobowej wersji HAL FGFA i ograniczenie indyjskiego udziału kosztów do 1/4 kosztu całego programu. Samoloty w tej wersji będą posiadały nierosyjską awionikę[7].

Udział Brazylii w programie[edytuj | edytuj kod]

Brazylia podpisała porozumienie o współpracy w opracowaniu myśliwca piątej generacji na bazie PAK FA, wymianie technologicznej i pomocy ze strony Rosji w budowie rakiet zdolnych do wynoszenia dużych satelitów na orbitę[8].

Przypisy