PKW Bośnia i Hercegowina
| Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie oraz w Republice Kosowo i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii (do 2004 Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Stabilizacyjnych w Republice Bośni i Hercegowiny, do 2000 Polska Jednostka Wojskowa w Siłach Stabilizacyjnych w Bośni i Hercegowinie, do 1996 Polska Jednostka Wojskowa w Siłach Implementacyjnych w Bośni i Hercegowinie) POLBAT (1996-2000, 2003-2005) |
|
 NATO IFOR (1996) NATO SFOR (1996-2004) UE EUFOR Althea (od 2004) |
|
 |
|
| Bośnia i Hercegowina | |
| Historia | |
| Państwa wystawiające |  Polska |
| Państwa mandatowe |  Albania (2003-2007) Bośnia i Hercegowina Kosowo (od 2003) Macedonia (od 2003) Serbia (2006-2008) Serbia i Czarnogóra (2003-2006) |
| Postanowienie o użyciu | 5 grudnia 1995 |
| Rozpoczęcie misji | 5 lutego 1996 |
| Liczba zmian | 28 |
| Dowódcy | |
| Pierwszej zmiany | ppłk Marek Żerdecki |
| Obecnej zmiany | ppłk Jacek Chamera |
| Konflikt zbrojny | |
| Wojna w Bośni | |
| Organizacja | |
| Typ | operacyjny (do 2010), szkoleniowy (od 2010) |
| Podporządkowanie | NORDPOLBDE → NPBG → MNBG → MNTF-N → MNBN → EUFOR |
| Liczebność | ok. 660 żołnierzy (1996-1997) ok. 500 żołnierzy (1997-2000) ok. 300 żołnierzy (2000-2005) ok. 210 żołnierzy (2005-2010) ok. 50 żołnierzy (od 2010) |
| Skład | kompanie: 3 szturmowe, dowodzenia, wsparcia, zaopatrzenia, NSE (1996-1997), kompanie: 2 piechoty, dowodzenia, logistyczna, NSE (1997-2005), kompania manewrowa, 2 zespoły obserwacyjno-łącznikowe, NSE (2005-2010), 4 mobilne zespoły szkoleniowe, 2 zespoły obserwacyjno-łącznikowe, NSE (od 2010) |
| Dyslokacja | Jelah, Pecz, Teslić, Žepče (1996-2000), Doboj (od 2000), Tuzla (od 2005), Sarajewo (od 2007) |
Polska Jednostka Wojskowa w Siłach Implementacyjnych w Bośni i Hercegowinie, (od 1996) Polska Jednostka Wojskowa w Siłach Stabilizacyjnych w Bośni i Hercegowinie, (od 2000) Polski Kontyngent Wojskowy w Siłach Stabilizacyjnych w Republice Bośni i Hercegowiny, (od 2004) Polski Kontyngent Wojskowy w operacji wojskowej Unii Europejskiej w Bośni i Hercegowinie oraz w Republice Kosowo i Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii (PKW IFOR, PKW SFOR, PKW EUFOR Althea, PKW EUFOR/MTT, PKW Bośnia i Hercegowina) - wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do działań operacyjnych w ramach NATO-wskiego IFOR-u i SFOR-u, a od 2004 EUFOR Althea, na terenie Bośni i Hercegowiny.
Spis treści |
[edytuj] Historia
[edytuj] IFOR
Na mocy układu z Dayton w dniu 16 grudnia 1995 IFOR NATO zastąpił UNPROFOR ONZ. Był to przełom w historii Paktu, gdyż po raz pierwszy wystawił on własne siły pokojowe, ponadto na terenie jednej z największych klęsk w historii błękitnych hełmów. Jednak w przeciwieństwie do nich Siły Implementacyjne były o wiele skuteczniejsze i liczniejsze - ok. 60 tysięcy żołnierzy z 32 krajów, w tym z Polski.
Rada Ministrów 5 grudnia 1995 podjęła decyzję o przyłączeniu się do tej misji (kiedy jeszcze działał PKW w Chorwacji). Polski kontyngent utworzono z 16 Batalionu Powietrznodesantowego, jednostki zgłoszonej w styczniu 1995 do programu Partnerstwo dla Pokoju, lecz pierwsi oficerowie mający tworzyć sztab przyszłej wielonarodowej brygady szkolenia w Danii rozpoczęli już w październiku. Reszta PKW, po kilkutygodniowych przygotowaniach, pięcioma transportami kolejowymi wyruszyła do Bośni (19 stycznia grupa przygotowawcza, 29, 30 i 31 zasadnicza część batalionu).
5 lutego 1996 660 osobowy POLBAT (polski batalion operacyjny) oficjalnie rozpoczął misję i został podporządkowany Brygadzie Nordycko-Polskiej (NORDPOLBDE), wchodzącej w skład Wielonarodowej Dywizji Północ/Task Force Eagle (na bazie amerykańskiej 1 Dywizji Pancernej). Do zadań PKW należały:
- zabezpieczenie wyborów we wrześniu 1996,
- zapewnienie bezpieczeństwa cywilom i siłom międzynarodowym,
- demilitaryzacja podporządkowanego rejonu,
- obsadzenie posterunków i punktów kontrolnych,
- wsparcie pomocy humanitarnej.
[edytuj] SFOR
Mandat IFOR-u wygasł 20 grudnia 1996 i w związku z faktem niewypełnienia wszystkich postanowień traktatu na jego miejsce powołano Siły Stabilizacyjne - SFOR, mniejsze o 28 tys. żołnierzy. Także polski batalion (ponownie utworzony na bazie 16 bpd) po rotacji w styczniu 1997 liczył już tylko ok. 500 żołnierzy, lecz ich zadania nie podległy zmianom. W 1998 odbyły się ćwiczenia NATO Dynamic Response-98, w których wziął udział Odwód Strategiczny Dowódcy Sił SFOR - 18 bdsz, przez co chwilowo na terenie Bośni znajdowało się ponad 1000 polskich żołnierzy.
W 2000 w Siłach Stabilizujących zlikwidowano szczebel brygady i dywizjom podporządkowano 13 grup bojowych o sile batalionu. Jedną z nich była sformowana 5 stycznia Nordycko-Polska Grupa Bojowa (NPGB), w skład której weszło ok. 300 polskich żołnierzy, tworzących 2 kompanie manewrowe oraz mniejsze oddziały wsparcia (dowództwo batalionu czasowo zlikwidowano), dzielących zadania z duńskim szwadronem pancernym. Kolejnym etapem zmian w zredukowanym do 12 tys. żołnierzy SFOR było wycofanie się kontyngentu duńskiego i translokacja sił dawnej portugalskiej grupy bojowej do Doboju. Odtąd, od 5 stycznia 2003, współtworzyły one wraz z odnowionym pododdziałem POLBAT Wielonarodową Grupę Bojową (MNGB).
[edytuj] EUFOR
2 grudnia 2004 ostatecznie wygasł mandat SFOR i został zastąpiony przez unijne EUFOR Althea. Dotychczasowe brygady zostały zredukowane i przemianowane na siły zadaniowe. Mniejszy o 100 osób PKW, składający się głównie z kompanii manewrowej, przeniesiono do Camp Eagle Base w miejscowości Tuzla i został podporządkowany Siłom Zadaniowym Północ (MNTF-N). Zadania Polaków pozostały niezmienne.
Po transformacji EUFOR-u, 27 czerwca 2007 w polskim kontyngencie zaszły zmiany. Kompania manewrowa (wystawiana przez Żandarmerię Wojskową i do jej zadań należy wspieranie sił bezpieczeństwa w przypadku destabilizacji rejonu) i Narodowy Element Zaopatrzenia zostały przeniesione do bazy Camp Butmir pod Sarajewem, gdzie jednostka piechoty weszła w skład Wielonarodowego Batalionu Manewrowego (MNBN), powstałego po rozwiązaniu sił zadaniowych. Oprócz tego powołano dwa zespoły obserwacyjno-łącznikowe, rozlokowane w Doboju i Tesliciu, a ich działania obejmują patrole strefy odpowiedzialności i pomoc ludności cywilnej.
1 grudnia 2010 PKW został ponownie zmniejszony - do zaledwie ok. 50 żołnierzy, tworzących głównie mobilne zespoły szkoleniowe (MTT). Ostatecznie zakończyło to etap stabilizacyjny w historii kontyngentu, a rozpoczęło doradczo-szkoleniowy.
Ponadto PKW Bośnia i Hercegowina może w każdej chwili posiłkować PKW Kosowo w chwili jego zagrożenia, jak i vice versa. Oprócz kontyngentu wojskowego, w Bośni i Hercegowinie od 1997 stacjonuje także Polski Kontyngent Policyjny.
[edytuj] Struktura organizacyjna
1996-1997
- Dowództwo i sztab PJW IFOR/SFOR (batalion operacyjny - POLBAT) (Teslić)
- 1 kompania szturmowa (Žepče)
- 2 kompania szturmowa (Jelah)
- 3 kompania szturmowa (Jelah)
- kompania dowodzenia (Teslić)
- kompania wsparcia (Žepče)
- kompania zaopatrzenia (Teslić)
- pluton łączności (Teslić)
- pluton medyczny (Teslić)
- pluton remontowy (Jelah)
- pluton saperów (Teslić)
- Narodowy Element Zaopatrzenia (Pecz)
- oficerowie w HQ IFOR/SFOR, HQ MNDN i HQ NORDPOLBDE (Sarajewo, Tuzla, Doboj)
W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 660 żołnierzy.
1997-2000
- Dowództwo i sztab PJW SFOR (batalion operacyjny - POLBAT) (Teslić)
W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 500 żołnierzy.
2000-2005
- Dowództwo i sztab PKW SFOR (batalion operacyjny - POLBAT) (Doboj)
W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 300 żołnierzy.
2005-2010
W wymienionym okresie kontyngent liczył ok. 210 żołnierzy.
2010-
- Dowództwo i sztab PKW EUFOR/MTT (Sarajewo)
- Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 1 (Doboj)
- Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 2 (Trawnik)
- Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 3 (Tuzla)
- Mobilny Zespół Szkoleniowy nr 4 (Banja Luka)
- Zespół Operacyjno-Łącznikowy (Doboj)
- Zespół Operacyjno-Łącznikowy (Teslić - Banja Vrućica)
- Narodowy Element Zaopatrzenia (Sarajewo)
- oficerowie w HQ EUFOR i RCC-C (Sarajewo)
W wymienionym okresie kontyngent liczy ok. 50 żołnierzy.
Dowódcy PJW/PKW:
|
|
[edytuj] Kontyngent w kulturze masowej
Żołnierze PKW IFOR byli głównymi bohaterami filmu wojennego Demony wojny wg Goi z 1998 w reżyserii Władysława Pasikowskiego. Przedstawia on całkowicie fikcyjną akcję ratunkową polskich żołnierzy, przy tym realizatorzy popełnili kilka błędów merytorycznych w stosunku do "Polsko-Nordyckiego Kontyngentu IFOR" (od nazwy, poprzez czas i miejsce stacjonowania wojsk po wyposażenie Polaków)[1].
Polscy żołnierze pojawili się również w filmie sensacyjnym The Peacemaker z 1997, gdzie w krótkiej scenie dokonali rewizji w domu bośniackiego terrorysty (ponownie przedstawiono ich ze złym wyposażeniem)[1]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Polska broń w filmach. KMF. [dostęp 18 lutego 2011].
[edytuj] Bibliografia
- Grzegorz Ciechanowski: Polskie kontyngenty wojskowe w operacjach pokojowych 1990-1999. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-531-3.
- PKW Bośnia na stronie Dowództwa Operacyjnego (pol.). [dostęp 18 maja 2010].
- PKW Bośnia na stronie wojsko-polskie.pl (pol.). [dostęp 18 maja 2010].
