PZL TS-8 Bies

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
PZL TS-8 Bies
TS-8 Bies podczas pokazów lotniczych w Góraszce 2007
TS-8 Bies podczas pokazów lotniczych w Góraszce 2007
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent PZL Mielec
Typ samolot szkolno-treningowy
Konstrukcja metalowa, wolnonośny dolnopłat w układzie klasycznym, podwozie chowane trójkołowe
Załoga 1 + 1
Historia
Data oblotu 23 lipca 1955
Lata produkcji 1957-1960
Wycofanie ze służby 1978
Egzemplarze 250
Dane techniczne
Napęd Silnik gwiazdowy WN-3, 7 cylindrowy
Moc 211 kW (283 KM)
Wymiary
Rozpiętość 10,5 m
Długość 8,55 m
Wysokość 3,0 m
Powierzchnia nośna 19,10 m²
Masa
Własna 1292 kg
Startowa 1672 kg
Zapas paliwa 240 l
Osiągi
Prędkość maks. 310 km/h
Prędkość wznoszenia 6,0 m/s
Pułap 5 900 m
Zasięg 620 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
wersja TS-8B1: 1 wkm kal. 12.7 mm UBK i 2 wyrzutniki bomb 50 kg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

TS-8 Bies – polski samolot szkolno-treningowy, produkowany w zakładach PZL, używany w lotnictwie polskim od 1957 do lat 70.

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Samolot został skonstruowany w oparciu o zapotrzebowanie na nowoczesny samolotu szkolno-treningowego z trójkołowym podwoziem z kołem przednim, dla szkolenia pilotów samolotów odrzutowych, które w tym czasie stawały się podstawą lotnictwa polskiego. Miał on zastąpić przestarzałe samoloty Junak 3 ze stałym podwoziem i szybsze, lecz z podwoziem klasycznym Jak-11. Głównym projektantem był doc. inż. Tadeusz Sołtyk, stąd oznaczenie: "TS". Prace rozpoczęły się w 1953, pierwszy prototyp został oblatany 23 lipca 1955. W 1957 prototyp pobił trzy międzynarodowe rekordy w tej klasie samolotów (pilot doświadczalny Andrzej Abłamowicz). Drugi prototyp został pokazany na paryskim Salonie Lotniczym w 1957.

W 1957 wyprodukowano pierwszą serię informacyjną 10 samolotów w wytwórni WSK-Okęcie, oznaczoną TS-8 BI. Nieco ulepszony wariant seryjny, oznaczony TS-8 BII, był produkowany od 1958 do 1960 w WSK Mielec w liczbie 229 sztuk. Ostatnie 10 samolotów wyprodukowano w wariancie TS-8 BIII z nieco ulepszonym wyposażeniem awionicznym. Łącznie zbudowano 250 samolotów TS-8.

TS-8 zaczęły być wycofywane z polskiego lotnictwa wojskowego w połowie lat 60., w miarę zastępowania przez odrzutowe PZL TS-11 Iskra. Ponad 100 samolotów TS-8 zostało w tym czasie przekazanych do lotnictwa cywilnego – aeroklubów, gdzie służyły na ogół do końca lat 70. Nieliczne egzemplarze pokazowe są w dalszym ciągu w stanie zdatnym do lotu. Dwa TS-8 były używane w Indonezji.

TS-8 miał dobre własności pilotażowe i osiągi, dobrze wykonywał figury akrobacji. Przeznaczony był do szkolenia podstawowego, szkolenia i treningu w akrobacji i w lotach bez widoczności. Kabina załogi była obszerna i wygodna. Jedną z wad był hałas zespołu napędowego. Bies był pierwszym naprawdę nowoczesnym samolotem zaprojektowanym i budowanym w Polsce po wojnie, z użyciem silnika polskiej konstrukcji.

Opis techniczny[edytuj | edytuj kod]

Samolot szkolno-treningowy konstrukcji całkowicie metalowej, wolnonośny dolnopłat z podwoziem chowanym z kołem przednim. Kadłub i skrzydło konstrukcji półskorupowej, skrzydło trójdzielne, w widoku z przodu załamane w spłaszczoną literę "W". Silnik gwiazdowy WN-3, 7 cylindrowy, konstrukcji doc. Wiktora Narkiewicza, śmigło ciągnące, dwułopatowe przestawialne (od wersji TS-8 BII). Podwozie trójkołowe, wciągane do skrzydeł i kadłuba. Samolot nie miał uzbrojenia z wyjątkiem serii informacyjnej TS-8 BI, posiadającej karabin maszynowy 12,7mm i dwa zaczepy na małe bomby.

W muzeach[edytuj | edytuj kod]

Samoloty TS-8 Bies można oglądać w następujących muzeach:
Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie

  • TS-8 Bies nr taktyczny 910, nr seryjny 1E-0910

Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie

  • TS-8 Bies nr taktyczny 310, nr seryjny 1E0310

Muzeum Historyczne - Pałac w Dukli

  • TS-8 Bies z cywilnym numerem rejestracyjnym SP-CMZ

Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu

  • TS-8 Bies nr taktyczny 306, nr seryjny 1E0306

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

  • TS-8 Bies bez oznaczeń

Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu

  • TS-8 Bies nr taktyczny 710, nr seryjny 1E0710

Muzeum im. Orła Białego w Skarżysko-Kamiennej

  • TS-8 Bies nr taktyczny 0401, nr seryjny 1E0207

Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie

  • TS-8 Bies bez oznaczeń, nr seryjny 1E0402