Pałac Dioklecjana w Splicie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zabytkowe centrum Splitu wraz z Pałacem Dioklecjanaa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Split07(js).jpg
Kraj  Chorwacja
Typ kulturowe
Spełniane kryterium II, III, IV
Charakterystyka #97
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1979
na 3. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Chorwacji
Mapa lokalizacyjna Chorwacji
Zabytkowe centrum Splitu wraz z Pałacem Dioklecjana
Zabytkowe centrum Splitu wraz z Pałacem Dioklecjana
Ziemia 43°30′30,06″N 16°26′24,58″E/43,508350 16,440160Na mapach: 43°30′30,06″N 16°26′24,58″E/43,508350 16,440160

Pałac Dioklecjana w Spalatum (w Splicie) to rezydencja zbudowana przez cesarza Dioklecjana na przełomie III i IV wieku jako willa, w której miał zamiar osiąść po zamierzonej na 305 r. abdykacji. Budowla została zaplanowana na wzór castrum romanum (warownego obozu rzymskiego), na prostokącie o wymiarach 214,0 x 175,0 m. Zabudowania przecinały dwie wewnętrzne ulice (cardo – podłużna i decumanus – poprzeczna) wzdłuż których ustawiono szeregi kolumn. Na ich przecięciu znajdował się wewnętrzny dziedziniec.

Rekonstrukcja Pałacu Dioklecjana w jego pierwotnym wyglądzie, po zakończeniu budowy w 305 roku (widok od strony południowo-zachodniej).
Współczesne centrum Splitu z pozostałościami Pałacu Dioklecjana, 2012 rok (widok od strony północno-wschodniej).
Południowo-wschodni narożnik pałacu. Wieża to dzwonnica kościoła zbudowana około tysiąc lat później.
Widok na perystyl w Pałacu Dioklecjana w Splicie, Chorwacja, 2012 rok.

Ulica poprzeczna rozdzielała część przeznaczoną na pomieszczenia gwardii cesarskiej od części reprezentacyjnej. Każda z ulic kończyła się bramą w murach: od strony zachodniej – Brama Żelazna (Porta Ferrea), północnej – Brama Złota (Porta Aurea), wschodniej – Brama Srebrna (Porta Argentea), południowej – Brama Brązowa (Porta Aenea). Rezydencja od południa przylegała do brzegu morza i od tej strony bok założenia pałacowego stanowił kolumnowy portyk umożliwiający długie spacery wzdłuż nadbrzeża. Pozostałe boki pałacu były ufortyfikowane basztami wzniesionymi na narożach, przy bramach i w środkowych częściach muru, pomiędzy bramami. Do pałacu, od strony portyku prowadziło wejście przez centralnie usytuowany westybul. Po jego obu stronach znajdowały się pomieszczenia mieszkalne. Za westybulem znajdował się perystyl zbudowany na planie koła, przekryty kopułą. W głębi, po stronie lewej od wejścia Dioklecjan nakazał wznieść świątynię Jowisza. Naprzeciw niej znajdowało się wzniesione jeszcze za życia cesarza mauzoleum. Była to budowla na planie ośmioboku, otoczona kolumnadą. Do wnętrza mauzoleum prowadził portyk od strony ulicy przecinającej założenie w kierunku podłużnym.

Z zabudowań pałacu przetrwały:

  • północna brama pałacowa – Złota Brama,
  • westybul
  • perystyl – obecnie teatr
  • mauzoleum, przebudowane w VIII wieku na katedrę z dzwonnicą dobudowaną w późniejszym czasie
  • świątynia Jowisza – przebudowana w VIII wieku na baptysterium
  • ruiny komnat cesarza

Obecnie pałac tworzy centrum chorwackiego miasta Split.

W roku 1979 pałac wraz z zabytkowym centrum Splitu został wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Pałacu Dioklecjana