Pałac Goetza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Goetza
Obiekt zabytkowy nr rej. A-351 z 8.02.1972[1]
Widok pałacu od strony parku
Widok pałacu od strony parku
Państwo  Polska
Miejscowość Brzesko
Adres ul. Götza-Okocimskiego 6
Typ budynku pałac
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Pałac Goetza
Pałac Goetza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Goetza
Pałac Goetza
Ziemia 49°57′29,22″N 20°35′54,36″E/49,958117 20,598433
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pałac Goetza – dawna siedziba Goetzów Okocimskich, właścicieli i twórców Browaru Okocim, znajdująca się w Brzesku-Okocimiu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac Goetzów Okocimskich wybudowany został nieopodal Browaru Okocim w latach 1898-1900 przez Jana Albina Goetza, szerzej znanego jako Jan Goetz Okocimski i jego małżonkę – Zofię Jadwigę z hr. Sumińskich. Rodzina Goetzów nazwała go Nowym Pałacem dla odróżnienia od Starego Domu, czyli Starego Pałacu, wzniesionego jeszcze na terenie browaru przez ojca Jana Albina, Jana Ewangelistę Goetza.

Pałac ma charakter neobarokowy i neorokokowy – jego pierwszą, najstarszą część (środkową) oraz kaplicę zlecono wiedeńskiemu atelier firmy Fellner & Helmer, która budowała zamki, teatry, banki i hotele w całej ówczesnej Europie. Główny korpus ukończono w roku 1900 i od tego czasu pałac był zamieszkany. W latach 1908-1911, po śmierci architekta Ferdinanda Fellnera, Jan Albin dobudował część wschodnią, na którą składały się kolejno: zajazd, oranżeria i dom nad zajazdem, oraz część zachodnią, mieszczącą kaplicę i kuchnie. Prace nad tymi obiektami zrealizowano w oparciu o projekty L. Simony.

Całkowita powierzchnia pałacu wynosi 5594 metrów kwadratowych. Za czasów swej świetności pełen był stylowych mebli, kominków, pieców, kryształowych żyrandoli, obrazów (m.in. pędzla Malczewskiego, Wyspiańskiego (portrety dzieci Jana Albina), Boznańskiej, Fabijańskiego, obu Kossaków, Popiela, Pochwalskiego, Tondosa czy siedemnastowiecznego Włocha – Giovanniego Battisty Salviego, zwanego Sassoferrato), rzeźb, starej broni oraz trofeów myśliwskich z polowań Jana Albina i jego syna, Antoniego Jana Goetza. Wspominana kolekcja trofeów myśliwskich została zrabowana przez Niemców i przez polskich szabrowników – pozostały jedynie egzemplarze, które swoją wagą lub gabarytami utrudniały transport. Część, trofeów pozostała w pałacu, pozostałe trafiły do zbiorów Muzeum Przyrodniczego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Nie należy zapominać też o bogatej bibliotece mieszczącej zbiory w języku polskim, francuskim, angielskim, niemieckim i włoskim. Na zachodniej ścianie pałacu, przed kaplicą, znajduje się tablica pamiątkowa wmurowana z okazji wybudowania Nowego Pałacu, zaś w samej kaplicy – dwie pamiątkowe tablice rodzinne. Kaplica mieściła piękny, rokokowy ołtarz, który w 1945 roku został przeniesiony do kościoła w Słotwinie.

Cały kompleks pałacowy otoczony był parkiem krajobrazowym typu angielskiego o powierzchni 40 hektarów (obecnie 17 ha z powierzchni dawnego parku, który przylega do 27 ha obszaru leśnego). Do dnia dzisiejszego rosną tutaj 43 gatunki drzew (w tym egzotycznych), oraz 12 gatunków krzewów, w tym na przykład rododendrony, choiny kanadyjskie, tulipanowce amerykańskie, jaśminowce, berberysy, klony, buki, kasztanowce, wiązy, olchy, dęby.

Na mocy dekretu o nacjonalizacji PKWN z 1944 roku pałac Goetza wraz z przylegającym parkiem przeszły na własność Skarbu Państwa.

W pałacu przez wiele lat mieściła się siedziba Liceum Ogólnokształcącego, Liceum Ekonomicznego i innych szkół. Pierwsze zajęcia szkolne odbyły się w pałacu 12 kwietnia 1945 roku. Po 2002 roku, po przeniesieniu z pałacu Zespołu Szkół Ekonomicznych i połączeniu go z Liceum Ogólnokształcącym w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Brzesku, obiekt pozostawał pusty, a opiekę nad nim objęło Starostwo Powiatowe. Zabytkowy gmach (w dużej części drewniany, z holem myśliwskim z wiszącymi na ścianach porożami jeleni, głowami dzików, łosi i innych zwierząt łownych, w tym wielu już wymarłych gatunków) niszczał w latach 2002-2007, przez nikogo niezagospodarowany.

Zgodność z prawem postanowienia o nacjonalizacji kwestionowała w 2002 roku Elisabeth Badeni, interweniując u wojewody małopolskiego. Wycofanie w późniejszym czasie roszczeń potomkini Goetzów w tej sprawie zaowocowało możliwością zakupu przez spadkobierców ich rodowego dziedzictwa na preferencyjnych warunkach (prawo pierwokupu, rabat itp.).

Na mocy przegłosowanej przez siebie uchwały z 26 czerwca 2007 roku Rada Powiatu zdecydowała o sprzedaży pałacu w drodze przetargu, z zachowaniem, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, prawa pierwokupu przez spadkobierców/potomków Goetzów. Już wkrótce, po dwóch miesiącach, 22 sierpnia 2007 roku, z tego prawa postanowiło skorzystać 19 spadkobierców, składając stosowny wniosek do Starostwa. Negocjacje w sprawie sposobu płatności i kwoty wchodzącej w grę miały miejsce 23 listopada 2007 roku w siedzibie starostwa, gdzie zdecydowano m.in. o zapłacie w jednej transzy i 10% rabacie przysługującym tym konkretnym nabywcom. Obiekt jest chroniony przez konserwatora zabytków i zgodnie z jego decyzją nabywca jest zobowiązany w ciągu pięciu lat go rewaloryzować, licząc od daty zakupu, świetność parkowi zaś przywrócić w ciągu lat dziesięciu od tej samej daty. Również charakter budynku musi być zachowany, a więc jako obiekt mieszkalno-rezydencjonalny w charakterze komercyjnym może być wykorzystywany jedynie jako hotel, pensjonat, baza konferencyjna itp. Na mocy aktu notarialnego z 30 listopada 2007 roku dawna siedziba rodziny Goetzów powróciła do ich potomków. Odzyskanie prawa do pałacu kosztowało potomków pierwszego właściciela 4 097 700 zł.

Obecnie (2013), w związku z trwającymi w pałacu pracami renowacyjnymi, zwiedzanie pałacu zostało wstrzymane do odwołania.

Przypisy

Galeria zdjęć pałacu przed rozpoczęciem prac remontowych[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]