Pałac Na Wyspie

	Pałac Na Wyspie
	nr rej. 2/2 z 1 lipca 1965
	; Pałac na Wyspie
Państwo	Polska
Miejscowość	Warszawa
Adres	00-460 Warszawa, ul. Agrykola 1
Styl architektoniczny	klasycyzm, barok
Architekt	Dominik Merlini, Tylman z Gameren
Rozpoczęcie budowy	po 1683
Ukończenie budowy	1689
Ważniejsze przebudowy	1788-1793
Zniszczono	1944
Odbudowano	1954-1960
	Położenie na mapie Warszawy ; Pałac Na Wyspie
	Położenie na mapie Polski ; Pałac Na Wyspie
	52°12′53″N 21°02′08″E / 52.214722222222, 21.035555555556Na mapach: 52°12′53″N 21°02′08″E / 52.214722222222, 21.035555555556
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Pałac Na Wyspie, pałac Na Wodzie, pałac Łazienkowski, dawniej przed przebudową XVIII w. dawniej także nazywany: Łazienką Lubomirskiego, Hippokrene – główny kompleks architektoniczny w parku Łazienkowskim. Zbudowany według projektu Tylmana z Gameren w 1683-1689 dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, przebudowany w 1788-1793 przez Dominika Merliniego i Jana Chrystiana Kamsetzera dla króla Stanisława Augusta Poniatowskiego^[1].

Zespół pałacowy leży na sztucznej wyspie otoczonej przez jezioro. Jest połączony z lądem dwoma mostami zwieńczonymi klasycystycznymi kolumnami. Przy jeziorze znajduje się również Teatr na Wyspie, a przed przebudową pałacu, w roku 1767, utworzono ogród francuski.

Historia [edytuj]

Panorama Pałacu na Wyspie

Pałac został rozbudowany na życzenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w latach 1772–1793 przez przebudowę Łazienki Lubomirskiego, zaprojektowanej i zbudowanej w latach 1680–1690 przez Tylmana van Gameren dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Nowo powstały pałac był od 1775-letnią rezydencją króla. Tu w lecie odbywały się organizowane przez władcę obiady czwartkowe. W latach 1788–1793 pałac rozbudowano w stylu klasycystycznym wg projektu Dominika Merliniego. Autorami dekoracji malarskiej i rzeźbiarskiej byli m.in. Marcello Bacciarelli i Jan Bogumił Plersch.

Po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego był własnością kolejno księcia Józefa Poniatowskiego i jego siostry księżnej Marii Teresy Poniatowskiej. Od 1817 był rezydencją cesarską. W 20-leciu międzywojennym był, wraz z parkiem, własnością Państwowych Zbiorów Sztuki. Jesienią 1944 roku sprzęty znajdujące się w pałacu zostały wywiezione przez stacjonujących w nim hitlerowców do III Rzeszy, a sam pałac zaminowano w celu wysadzenia w powietrze. Podczas wiercenia otworów pod ładunki wybuchowe hitlerowcy zniszczyli bezcenne malarskie i stiukowe dekoracje ścienne. Szybki rozwój sytuacji militarnej i zbliżający się do Warszawy front wschodni spowodowały, że Niemcy nie zdołali wysadzić pałacu w powietrze. Odjeżdżając zdążyli podpalić pałac. W pożarze uległy zniszczeniu: najstarsze i zarazem najcenniejsze pomieszczenie w pałacu – pokój kąpielowy wyłożony holenderskimi płytkami ceramicznymi, wnętrze pochodzące z XVII w. z pierwotnej wersji pałacu projektu Tylmana z Gameren, Sala Salomona – zniszczeniu uległy malowidła Marcello Bacciarellego. Odbudowę pałacu, pod kierownictwem architekta Jana Dąbrowskiego rozpoczęto w roku 1945 a zakończono w 1960. Bogate wnętrze zostało zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych. W zrekonstruowanym, spalonym w 1944 pokoju kąpielowym zdobionymi kaflami holenderskimi zamówionymi w tej samej wytwórni holenderskiej z Delft nie odtworzono zniszczonego w pożarze 1944 malowidła Jana Bogumiła Plerscha na plafonie przedstawiającego Dianę w kąpieli i podglądającego ją Akteona^[2] oraz malowideł Marcello Bacciarellego z Sali Salomona. Pałac został włączony w charakterze oddziału do Muzeum Narodowego, a od roku 1995 jest samodzielną instytucją.

Wnętrza [edytuj]

Galeria Obrazów w Pałacu na Wyspie

Wnętrza pałacu tworzą pomieszczenia:

Gabinet Portretowy
Galeria Obrazów
Kaplica
Pokój Bachusa
Pokój kąpielowy
Przedsionek
Przedpokój
Rotunda
Sala Balowa
Sala Jadalna
Sala Salomona

Przypisy

↑ Izabella Zychowicz: Pałac na Wyspie (pol.). Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. [dostęp 2012-09-10]. Cytat: Pałac na Wyspie, letnia rezydencja ostatniego króla Polski Stanisława Augusta, należy do najwybitniejszych realizacji stylu stanisławowskiego. Początki budowli sięgają XVII wieku, kiedy właścicielem terenów Ujazdowa był marszałek wielki koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski. Na jego polecenie w latach 1683–1689 architekt Tylman van Gameren wybudował pawilon ogrodowy – Łaźnię, znaną również jako Hippokrene (od nazwy źródła z mitologii greckiej, które wypłynęło spod kopyt Pegaza na Helikonie i było miejscem gromadzącym Muzy oraz inspirującym poetów).
↑ Pałac na Wyspie - Pokój Kąpielowy (pol.).

Galeria [edytuj]

Łazienka Stanisława Herakliusza Lubomirskiego proj. Tylman z Gameren, widok od północy
Łazienka Lubomirskiego ok. 1775 przed przebudową, widok od południa, Canaletto