Pałac Na Wyspie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Na Wyspie
Obiekt zabytkowy nr rej. 2/2 z 1 lipca 1965
Łazienki Królewskie, pałac Na Wyspie
Łazienki Królewskie, pałac Na Wyspie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Agrykola 1
00-460 Warszawa
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Dominik Merlini
Jan Chrystian Kamsetzer
Rozpoczęcie budowy po 1683
Ukończenie budowy 1689
Ważniejsze przebudowy 1788–1793
Zniszczono 1944
Odbudowano 1945–1960
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Na Wyspie
Pałac Na Wyspie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Na Wyspie
Pałac Na Wyspie
Ziemia 52°12′53″N 21°02′08″E/52,214722 21,035556Na mapach: 52°12′53″N 21°02′08″E/52,214722 21,035556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Zniszczony pałac Na Wyspie (1945)
Pałac Na Wyspie, Królewska Kolekcja Obrazów (2012)

Pałac Na Wyspie, pałac Na Wodzie, pałac Łazienkowski, dawniej przed przebudową XVIII w., nazywany: Łazienką Lubomirskiego, Hippokrene – główny kompleks architektoniczny w parku Łazienkowskim. Zbudowany według projektu Tylmana z Gameren w 1683-1689 dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, przebudowany w 1788-1793 przez Dominika Merliniego i Jana Chrystiana Kamsetzera dla króla Stanisława Augusta Poniatowskiego[1].

Zespół pałacowy leży na sztucznej wyspie otoczonej przez jezioro. Jest połączony z lądem dwoma mostami zwieńczonymi klasycystycznymi kolumnami. Przy jeziorze znajduje się również Teatr na Wyspie, a przed przebudową pałacu, w roku 1767, utworzono ogród francuski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Panorama Pałacu na Wyspie
Panorama Pałacu na Wyspie

Pałac został rozbudowany na życzenie króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w latach 1772–1793 przez przebudowę Łazienki Lubomirskiego, zaprojektowanej i zbudowanej w latach 1680–1690 przez Tylmana van Gameren dla marszałka wielkiego koronnego Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Nowo powstały pałac był od 1775-letnią rezydencją króla. Tu w lecie odbywały się organizowane przez władcę obiady czwartkowe. W latach 1788–1793 pałac rozbudowano w stylu klasycystycznym wg projektu Dominika Merliniego. Autorami dekoracji malarskiej i rzeźbiarskiej byli m.in. Marcello Bacciarelli i Jan Bogumił Plersch.

Po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego był własnością kolejno księcia Józefa Poniatowskiego i jego siostry księżnej Marii Teresy Poniatowskiej. Od 1817 był rezydencją cesarską. W 20-leciu międzywojennym był, wraz z parkiem, własnością Państwowych Zbiorów Sztuki.

Jesienią 1944 roku sprzęty znajdujące się w pałacu zostały wywiezione przez stacjonujących w nim Niemców do III Rzeszy, a sam pałac zaminowano w celu wysadzenia w powietrze. Podczas wiercenia otworów pod ładunki wybuchowe hitlerowcy zniszczyli bezcenne malarskie i stiukowe dekoracje ścienne. Szybki rozwój sytuacji militarnej i zbliżający się do Warszawy front wschodni spowodowały, że Niemcy nie zdołali wysadzić pałacu w powietrze. Odjeżdżając zdążyli podpalić pałac. W pożarze uległy zniszczeniu: najstarsze i zarazem najcenniejsze pomieszczenie w pałacu – pokój kąpielowy wyłożony holenderskimi płytkami ceramicznymi, wnętrze pochodzące z XVII w. z pierwotnej wersji pałacu projektu Tylmana z Gameren, Sala Salomona – zniszczeniu uległy malowidła Marcello Bacciarellego.

Odbudowę pałacu, pod kierownictwem architekta Jana Dąbrowskiego rozpoczęto w roku 1945 a zakończono w 1960. Bogate wnętrze zostało zrekonstruowane po zniszczeniach wojennych. W zrekonstruowanym, spalonym w 1944 pokoju kąpielowym zdobionymi kaflami holenderskimi zamówionymi w tej samej wytwórni holenderskiej z Delft nie odtworzono zniszczonego w pożarze 1944 malowidła Jana Bogumiła Plerscha na plafonie przedstawiającego Dianę w kąpieli i podglądającego ją Akteona[2] oraz malowideł Marcello Bacciarellego z Sali Salomona. Pałac został włączony w charakterze oddziału do Muzeum Narodowego, a od roku 1995 jest samodzielną instytucją.

Wnętrza[edytuj | edytuj kod]

Wnętrza pałacu tworzą pomieszczenia:

  1. Gabinet Portretowy
  2. Galeria Obrazów
  3. Kaplica
  4. Pokój Bachusa
  5. Pokój kąpielowy
  6. Przedsionek
  7. Przedpokój
  8. Rotunda
  9. Sala Balowa
  10. Sala Jadalna
  11. Sala Salomona

Przypisy

  1. Izabella Zychowicz: Pałac na Wyspie (pol.). Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie. [dostęp 2012-09-10].  Cytat: Pałac na Wyspie, letnia rezydencja ostatniego króla Polski Stanisława Augusta, należy do najwybitniejszych realizacji stylu stanisławowskiego. Początki budowli sięgają XVII wieku, kiedy właścicielem terenów Ujazdowa był marszałek wielki koronny Stanisław Herakliusz Lubomirski. Na jego polecenie w latach 1683–1689 architekt Tylman van Gameren wybudował pawilon ogrodowy – Łaźnię, znaną również jako Hippokrene (od nazwy źródła z mitologii greckiej, które wypłynęło spod kopyt Pegaza na Helikonie i było miejscem gromadzącym Muzy oraz inspirującym poetów).
  2. Pałac na Wyspie - Pokój Kąpielowy (pol.).

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]