Pałac Rad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pałac Rad
Państwo  Rosja
Miejscowość Moskwa
Typ budynku gmach Rady Najwyższej ZSRR
Styl architektoniczny klasycyzm socjalistyczny
Architekt Borys Jofan, Władymir Szczuko, Władymir Gelfreich
Wysokość całkowita 495 m
Wysokość do dachu 415 m
Kondygnacje 100
Rozpoczęcie budowy 1937
Ukończenie budowy nie ukończono
Zniszczono 1958
Położenie na mapie Moskwy
Mapa lokalizacyjna Moskwy
Pałac Rad
Pałac Rad
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Pałac Rad
Pałac Rad
Ziemia 55°44′40″N 37°36′20″E/55,744444 37,605556Na mapach: 55°44′40″N 37°36′20″E/55,744444 37,605556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pałac Rad (ros.: Дворец советов, Dworiec Sowietow) – projekt gmachu Rady Najwyższej ZSRR w Moskwie w pobliżu Kremla, na miejscu zburzonej w tym celu Cerkwi Chrystusa Zbawiciela. Konkurs architektoniczny (lata 1931-1933) zwyciężył neoklasyczny projekt Borysa Jofana, później zmieniony przez Jofana, Władymira Szczuko i Władymira Gelfreicha w drapacz chmur. Gdyby budynek powstał, stałby się najwyższą w swoim czasie budowlą na świecie (415 m).

Budowa ruszyła w 1937 roku, jednak została przerwana niemiecką inwazją w 1941 roku. W latach 1941-1942 stalowa konstrukcja budynku została zdemontowana i wykorzystana do budowy fortyfikacji i mostów. Budowa nigdy nie została wznowiona. W 1958 roku fundamenty pałacu zostały zamienione w jeden z największych na świecie odkrytych basenów. Cerkiew została odbudowana w latach 1995-2000.

W 1935 roku zbudowano w pobliżu stację metra Dworiec Sowietow przemianowaną w 1957 roku na Kropotkinskaja.

Historia pomysłu[edytuj | edytuj kod]

Związek Radziecki został utworzony w grudniu 1922 roku na pierwszym Zjeździe Rad ZSRR. Na tymże kongresie Siergiej Kirow zaproponował w swej mowie budowę pałacu "na miejscu pałaców należących do bankierów, kułaków i carów". Kirow stwierdził, że istniejąca aula wkrótce będzie zbyt mała, by pomieścić delegatów z nowych republik Związku. Pałac miał być "kolejnym krokiem dla uświadomienia ciągle uśpionemu europejskiemu proletariatowi, że przychodzimy na dobre i na zawsze, i że idee komunizmu są tak głęboko zakorzenione jak studnie wydrążone przez bakijskich naftowców"[1].

Śmierć Lenina w 1924 roku oraz konstrukcja tymczasowego Mauzoleum Lenina zainicjowały narodową kampanię na rzecz budowy pomników Lenina w całym Związku Radzieckim. Wiktor Balichin, doktorant na Wyższej Szkole Artystyczno-Technicznej, zaproponował umieszczenie pomnika Lenina na szczycie budynku Komitetu Centralnego. Budynek miał powstać w miejscu wyburzonej Cerkwi Chrystusa Zbawiciela. "Światło lamp łukowych zaleje wsie, miasteczka, parki i skwery, wzywając wszystkich do oddawania czci Leninowi nawet w nocy"[2]. Koncepcja Balichina, zapomniana przez moment, powróciła w projekcie Borysa Jofana.

Wyburzenie Cerkwi Chrystusa Zbawiciela[edytuj | edytuj kod]

Sześć lat później, lutego 1931 roku, rząd ogłosił pierwszy konkurs architektoniczny na zaprojektowanie Pałacu. Konkurs zakończył się w maju 1931 roku, nie wyłaniając zwycięzcy.

W dniu 2 czerwca narada przywódców partii postanowiła, że Pałac stanie w miejscu Cerkwi Chrystusa Zbawiciela. Decyzja ta została formalnie potwierdzona 16 lipca przez Radę Najwyższą ZSRR a dwa dni później, 18 lipca (w dniu ogłoszenia przez gazetę Izwiestija drugiego konkursu), rząd zlecił sporządzenie remanentu w Cerkwi.

Wyburzanie rozpoczęto 18 sierpnia a zostało poprzedzone wyniesieniem z cerkwi wszystkich cennych przedmiotów. Cerkiew została ostatecznie zniszczona 5 grudnia, w wyniku dwóch eksplozji. Wywożenie gruzów zajęło ponad rok.

Pałac w literaturze i kulturze[edytuj | edytuj kod]

Ryszard Kapuściński opisał wyburzenie cerkwi i plany budowy pałacu w jednym z rozdziałów książki Imperium. Kulisy budowy pałacu opisał również Wiktor Suworow w książce Ostatnia republika.

Wizualizacja Pałacu Rad[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Transkrypcja przemówienia Kirova, 30 grudnia 1922 (Moskiewskie Muzeum Architektury, www.muar.ru)
  2. Russian: Cytat z artykułu Balichina, www.artchronica.ru, maj 2002

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]