Pałac pod Baranami w Krakowie
Na mapach:
| Pałac pod Baranami | |
 nr rej. A-41 |
|
 |
|
| położenie na planie Starego Miasta | |
  Pałac pod Baranami
|
|
| Miejsce | Kraków, Rynek Główny |
| Wybudowany | XIV-XVIII, 1780, 1853-1854 |
| Wpisany do rej. zabytków |
1947 |
Pałac pod Baranami – kamienica przy Rynku Głównym w Krakowie, pod numerem 27.
Według tradycji niegdyś w tym miejscu znajdowała się gospoda, przy której trzymano barany przeznaczone do sprzedaży dla mieszkańców Krakowa. I właśnie od nich wywodzi się godło i nazwa kamienicy. Pierwotna nazwa brzmiała: "Gdzie Barany", a jej godłem były dwa barany złączone wspólną głową. Godło to znajdowało się na narożnej, gotyckiej kamienicy.
Renesansowy pałac powstał w XVI wieku poprzez połączenie dwóch istniejących na jego miejscu gotyckich kamienic, przez ich ówczesnego właściciela Justusa Ludwiga Decjusza, sekretarza króla Zygmunta I Starego.
W roku 1575 pałac został zakupiony przez króla Stefana Batorego dla dowódcy piechoty węgierskiej. W tym czasie miał tam mieszkać wielki poeta węgierski Bálint Balassi. Następnie kamienica przeszła w ręce Katarzyny z Lubomirskich Ostrogowskiej, a następnie w XVII wieku pałac przeszedł na własność książąt Radziwiłłów, którzy dołączyli do niego jeszcze jedną kamienicę. Kolejnymi właścicielami byli Wielopolscy. W 1822 zakupił ją Artur Potocki i do rodziny Potockich należała do wybuchu II wojny światowej. Przeprowadzili oni w 1860 generalny remont pałacu, przy okazji podwyższając budynek o jedno piętro. W latach 1853-54 nad bramą od strony Rynku Głównego pojawiły się charakterystyczne trzy baranie głowy autorstwa Franciszka Maria Lanci.
W czasie okupacji niemieckiej budynek był siedzibą komendantury dystryktu krakowskiego, a po wyzwoleniu - sowieckiej komendantury miasta. Po wojnie, w 1947 budynek przekazano Krakowskiemu Domowi Kultury, który użytkował go do 1990. W sierpniu tego roku odzyskali go przedwojenni właściciele, a następnego dnia część Pałacu strawił wielki pożar. Remont pałacu trwał przez kilka następnych lat.
W 1956 w podziemiach Pałacu powstała słynna Piwnica pod Baranami.
Pałac Pod Baranami gościł wiele znakomitości. W 1709 przebywał tu carewicz rosyjski Aleksy, w 1809 książę Józef Poniatowski, w 1810 król saski i książę warszawski Fryderyk August, w 1880 gościł w pałacu cesarz Franciszek Józef I.
Od 1969 działa w Pałacu Kino Pod Baranami – kameralne, studyjne kino nagrodzone w 2009 wyróżnieniem za najlepszy program spośród wszystkich kin zrzeszonych w sieci Europa Cinemas.
