Pałac w Birczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac w Birczy
Obiekt zabytkowy nr rej. A-483 z 29.07.1982
Pałac w Birczy. Fasada wschodnia
Pałac w Birczy. Fasada wschodnia
Państwo  Polska
Miejscowość Bircza
Rozpoczęcie budowy I poł. XVIII w.
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Pałac w Birczy
Pałac w Birczy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac w Birczy
Pałac w Birczy
Ziemia 49°41′21,1552″N 22°29′10,1769″E/49,689210 22,486160Na mapach: 49°41′21,1552″N 22°29′10,1769″E/49,689210 22,486160
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Fasada zachodnia, ok. 1906

Pałac w Birczy – znajduje się na zamkowym wzgórzu na wschód od miasteczka Bircza.

Wzgórze oddzielone było od miasteczka wąwozem, którego dnem przepływa potok (bez nazwy), dopływ Korzonki. Obecnie wąwóz jest częściowo zasypany.

Pierwsza wzmianka o zamku w Birczy pochodzi z I połowy XVIII wieku, przypuszcza się jednak, że jakaś budowla obronna znajdowała się w tym miejscu dużo wcześniej. Zamek kontrolował przebiegające u podnóża drogi biegnące w kierunku Przemyśla i Sanoka, oraz na południe, w kierunku Węgier ("trakt węgierski"). Podejrzewa się, że jedną z pierwszych budowli był bastionowy dwór obronny Bireckich z przełomu XVI i XVII wieku. W I połowie XVIII wieku znajduje się tutaj drewniany, podpiwniczony, kryty gontem zamek należący do rodziny Błońskich. Na przełomie XVIII i XIX wieku zamek był własnością Humnickich.

Na początku XIX wieku zamek zostaje gruntownie przebudowany. Opierając się na starych zamkowych murowanych piwnicach, w miejsce drewnianego Humniccy wybudowali murowany prostokątny zamek.

W 1841 zamek staje się własnością rodziny Kowalskich. W latach 60. XIX wieku rozpoczęto gruntowną przebudowę zespołu zamkowego :

  • zlikwidowano wszystkie zabudowania gospodarcze przylegające do elewacji zachodniej i północnej
  • stworzono nowy kompleks folwarczny powyżej zamku, w większej od niego odległości
  • odsunięto od zamku bardziej na północ dawny szlak handlowy
  • od strony północnej doprowadzono do zamku aleję i schody
  • od strony północnej dobudowano dwie baszty
  • utworzono park i ogrodzono cały teren

W 1945, w trakcie walk polsko-ukraińskich pałac został spalony, a ruiny częściowo rozebrane. W wyniku reformy rolnej pałac wraz z parkiem został upaństwowiony.

W latach 50. XX wieku został częściowo odbudowany z przeznaczeniem na szkołę podstawową. Według danych z 1959 budynek był w części północnej piętrowy, w południowej parterowy. Dach trójpołaciowy, kryty blachą. Podłogi i stropy drewniane. Przed elewacją północną znajdowała się fontanna.

Około 1960 wykonano gruntowny remont: wymieniono schody na żelbetowe, zmieniono stolarkę drzwiową i okienną, część parterową nakryto eternitem.

Około 1970 wykonano kolejny remont, adaptując pałac na internat szkoły podstawowej: nadbudowano część południową, wymieniono częściowo stropy, odkopano i wyremontowano piwnice, dach nakryto blachą.

Obecnie obiekt niszczeje, oczekując na inwestora.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Irena Zając – "Bircza – miasteczko zabytkowe"

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Galeria[edytuj | edytuj kod]