Berłóweczka zimowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pałeczka zimowa)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Berłóweczka zimowa
SSL22853 Tulostoma brumale.JPG
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj berłóweczka
Gatunek berłóweczka zimowa
Nazwa systematyczna
Tulostoma brumale Pers.
Neues Mag. Bot. 1: 86 (1794)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia

Berłóweczka zimowa (Tulostoma brumale Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, wcześniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako pałeczka zimowa[2]. Gatunek ma 17 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[3]:

  • Lycoperdon mammosum P. Micheli 1729
  • Lycoperdon pediculatum Bull. 1787
  • Lycoperdon pedunculatum L. 1763
  • Tulostoma mammosum P. Micheli ex Fr. 1829

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Główkowaty, o średnicy do 1,3 cm średnicy. Osłona zewnętrzna biaława i szybko odpada. Wewnętrzna sztywna, pergaminowa, gładka, barwy białawej, z wiekiem ochrowobiałej z rdzawymi plamami. Otwiera się na szczycie ujściem krótko rurkowatym, nieco wystającym. Strefa wokół ujścia ciemniej zabarwiona.

Trzon

Od 1,5 do 7 cm długi, 0,1-0,4 cm gruby. Płoworudawy, włóknisty. Pokryty delikatnymi łuseczkami mniej lub bardziej przylegającymi do trzonu, z wiekiem gładki.

Zarodniki

Kuliste, jasnożółtawe, drobno brodawkowane, o rozmiarach 3,5-5 µm.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie pojedynczo lub w grupach w ciepłych murawach wśród traw i mchów, często na glebach o podłożu zasadowym. Owocniki można spotkać w okresie całego roku; rzadka.

Gatunek rzadki, w Polsce prawnie chroniony[4]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[5]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Austrii, Belgii, Czechach, Danii, Estonii, Norwegii, Finlandii, Szwecji[2].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Berłóweczkę zimową można pomylić z niejadalną berłówecką frędzelkowaną (Tulostoma fimbriatum), u której ujście jest postrzępione.

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. Lista gatunków grzybów podlegających w Polsce ścisłej ochronie na podstawie "Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. (Dz.U. 04.168.1765 z dnia 28 lipca 2004 r.)" w zgodzie z art. 48 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880)
  5. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Czesław Narkiewicz "Grzyby chronione Dolnego Śląska", Jelenia Góra, Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005 ISBN 83-89863-20-0
  2. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 606. ISBN 83-7404-513-2.