Berłóweczka zimowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pałeczka zimowa)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Berłóweczka zimowa
Berłóweczka zimowa: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj berłóweczka
Gatunek berłóweczka zimowa
Nazwa systematyczna
Tulostoma brumale Pers.
Neues Mag. Bot. 1: 86 (1794)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Morfologia

Berłóweczka zimowa (Tulostoma brumale Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, wcześniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako pałeczka zimowa[2]. Gatunek ma 17 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[3]:

  • Lycoperdon mammosum P. Micheli 1729
  • Lycoperdon pediculatum Bull. 1787
  • Lycoperdon pedunculatum L. 1763
  • Tulostoma mammosum P. Micheli ex Fr. 1829

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Główkowaty, o średnicy do 1,3 cm średnicy. Osłona zewnętrzna biaława i szybko odpada. Wewnętrzna sztywna, pergaminowa, gładka, barwy białawej, z wiekiem ochrowobiałej z rdzawymi plamami. Otwiera się na szczycie ujściem krótko rurkowatym, nieco wystającym. Strefa wokół ujścia ciemniej zabarwiona.

Trzon

Od 1,5 do 7 cm długi, 0,1-0,4 cm gruby. Płoworudawy, włóknisty. Pokryty delikatnymi łuseczkami mniej lub bardziej przylegającymi do trzonu, z wiekiem gładki.

Zarodniki

Kuliste, jasnożółtawe, drobno brodawkowane, o rozmiarach 3,5-5 µm.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie pojedynczo lub w grupach w ciepłych murawach wśród traw i mchów, często na glebach o podłożu zasadowym. Owocniki można spotkać w okresie całego roku; rzadka.

Gatunek rzadki. W Polsce był gatunkiem ściśle chronionym[4], od 9 października 2014 r. został wykreślony z listy gatunków grzybów chronionych[5].

Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Austrii, Belgii, Czechach, Danii, Estonii, Norwegii, Finlandii, Szwecji[2].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Berłóweczkę zimową można pomylić z niejadalną berłówecką frędzelkowaną (Tulostoma fimbriatum), u której ujście jest postrzępione.

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. Załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1765)
  5. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Czesław Narkiewicz "Grzyby chronione Dolnego Śląska", Jelenia Góra, Wydawnictwo Muzeum Przyrodniczego, 2005 ISBN 83-89863-20-0
  2. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 606. ISBN 83-7404-513-2.