Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mazowsze
2013 Woodstock 074 Pieśni i Tańca Mazowsze.jpg
na Przystanku Woodstock w 2013r.
Rok założenia 1948
Pochodzenie  Polska
Gatunek folklor
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze” im. Tadeusza Sygietyńskiego (PZLPiT „Mazowsze”) – jeden z największych polskich zespołów artystycznych odwołujących się do tradycji polskiej muzyki i tańca ludowego.

Od 1948 siedziba zespołu mieści się w Otrębusach przy ul. Świerkowej 2 w dworze Karolin, zmodernizowanym i rozbudowanym w Europejskim Centrum Promocji Kultury Regionalnej i Narodowej „Matecznik-Mazowsze” (Europejskie Centrum Matecznik Mazowsze (ECMM)) w Karolinie, otwartym 17 października 2009 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zespół „Mazowsze” powołał do życia dekret Ministerstwa Kultury i Sztuki 8 listopada 1948, polecający prof. Tadeuszowi Sygietyńskiemu zorganizowanie zespołu ludowego, którego zadaniem miała być troska o tradycyjny repertuar ludowy oparty na pieśniach, przyśpiewkach i tańcach wsi mazowieckiej i regionalnej tradycji artystycznej. Zespół miał uchronić ten folklor przed zatraceniem i ukazać jego zróżnicowanie, bogactwo i piękno. Początkowo program artystyczny składał się z piosenek przeplatanych tańcami z terenów centralnej Polski – Opoczna, Kurpi, szybko jednak zaczął sięgać do tradycji innych regionów.

Jednak idea zespołu powstała na długo przed tym. Tadeusz Sygietyński – kompozytor i miłośnik folkloru oraz Mira Zimińska-Sygietyńska – jedna z najbardziej znanych przedwojennych warszawskich aktorek, przyrzekali sobie w ruinach bombardowanej Warszawy, że jeśli przeżyją wojnę, założą zespół. O ile dla aktorki filmowej i kabaretowej dziedzina wydawała się odległa, o tyle dla Tadeusza była realizacją dawnych marzeń.

Mira Zimińska-Sygietyńska porzuciła po wojnie karierę aktorki i zajęła się sprawami organizacyjnymi. Tadeusz Sygietyński komponował utwory w oparciu o oryginalne relikty ludowej pieśni, latami zdobywane doświadczenie (lektury rozpraw Oskara Kolberga, współpraca z radiem, teatrem, nić porozumienia z młodzieżą).

Wraz z zaprzyjaźnionym organistą z Klembowa, Henrykiem Wiśniewskim i jego żoną Teresą, przetrząsali wiejskie chaty. Zimińska w poszukiwaniu babcinych strojów, Sygietyński i Wiśniewscy w poszukiwaniu uzdolnionej młodzieży. Na siedzibę zespołu wybrano podwarszawską posiadłość z początku XX w., położoną opodal Pruszkowa, nazwaną na cześć żony pierwszego właściciela – Karolinem. Pałac w Karolinie, nim stał się siedzibą Mazowsza, był domem opieki oraz zakładem dla nerwowo i psychicznie chorych, więc przeniesienie wszystkich zamieszkałych tam ludzi było niemałym problemem.

Pod koniec 1948 r. do pałacu w Karolinie zaczęły zjeżdżać grupy młodzieży z okolicznych mazowieckich wiosek i miasteczek. Pierwsi członkowie zespołu mieli nie więcej niż 16 lat i byli członkami jednego z chórów Wiśniewskiego. Przywozili ze sobą do Karolina przepiękne melodie, oryginalne stroje oraz swój talent, młodość i pasję. Na Sygietyńskich spoczął obowiązek nie tylko zadbania o wikt i opierunek, ale przede wszystkim zapewnienia podopiecznym wykształcenia. Sygietyńscy przeprowadzili się w tym czasie do małego domku przy pałacu, aby zawsze być w stałym kontakcie z podopiecznymi.

Po dwóch latach nauki, prób i ćwiczeń, 6 listopada 1950 na deskach Teatru Polskiego w Warszawie odbyła się premiera pierwszego programu „Mazowsza”. Ówczesny repertuar składał się z piosenek przeplatanych tańcami z regionów centralnej Polski: opoczyńskiego, kurpiowskiego i mazowieckiego.

Po warszawskiej premierze, między kolejnymi koncertami, szlifem programu, planami na przyszłość, ważyły się najważniejsze dla zespołu decyzje. Już rok później, w 1951 „Mazowsze” wyruszyło na podbój świata, zaczynając, co było w czasach PRL-u zrozumiałe, od ZSRR.

Uchwałą Rady Państwa z 15 stycznia 1953 r. „Za wysoce artystyczne opracowanie i wzbogacenie polskiej pieśni i tańca ludowego, upowszechnianie ich w kraju i za granicą, zwłaszcza w dniach od 3 do 12 stycznia 1953 r. w Moskwie” Państwowy Ludowy Zespół Pieśni i Tańca „Mazowsze” został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy[1].

Po trzech latach polskie władze zezwoliły na wyjazd zespołu także za „żelazną kurtynę”. „Mazowsze” zdobyło Paryż 1 października 1954, a 6 lat później dotarło do Ameryki.

Rok 1955 okrył żałobą „Mazowsze” i zachwiał plany na przyszłość zespołu. Zmarł Tadeusz Sygietyński. Rysowały się najczarniejsze scenariusze. Rozważano nawet rozwiązanie Zespołu.

Gdyby nie Mira, nie byłoby Sygietyńskiego ani Mazowsza – napisał kiedyś Marian Hemar, poeta i przyjaciel zespołu. Mira Zimińska-Sygietyńska po śmierci profesora przejęła funkcje dyrektora zespołu. To ona uczyniła „Mazowsze” takim, jakie jest dziś. To dzięki niej na przestrzeni lat rozszerzono program do 39 regionów etnograficznych, opracowano niezbadane wcześniej pieśni religijne, patriotyczne i inne. To dzięki niej Mazowsze zdobyło światową sławę, dając blisko 6 tysięcy koncertów, w Polsce i 51 krajach. Olbrzymim dorobkiem „Mazowsza” w przeciągu tego czasu stała się również olbrzymia kolekcja pieczołowicie odtworzonych strojów z różnych regionów.

Zimińska kierowała zespołem ponad 40 lat, poświęcając bez reszty swój talent, doświadczenie i życie.

W Mazowszu pierwszym choreografem była Jadwiga Hryniewiecka, zaproszona przez Sygietyńskiego.

W latach pięćdziesiątych w zespole występowały wielkie osobowości sceny polskiej, Irena Santor i Lidia Korsakówna, a także Bożena Mamontowicz-Łojek, zaś w latach siedemdziesiątych Danuta Kowalska – znana aktorka, Stanisław Jopek – wielki solista, związany z zespołem przez kilkadziesiąt lat. W roku 1963 Zespół Pieśni i Tańca „Mazowsze” wystąpił w filmie „Żona dla Australijczyka”. Rolę solistki „Mazowsza” zagrała znana aktorka Elżbieta Czyżewska, a rolę Australijczyka Wiesław Gołas. W 1999 Zespół Mazowsze wystąpił w filmie Andrzeja Wajdy Pan Tadeusz w scenie Poloneza z 12 księgi.

„Mazowsze” dziś[edytuj | edytuj kod]

Koncert kolęd podczas spotkania opłatkowego w Sejmie (2013)
Orkiestra symfoniczna na Przystanku Woodstock (2013)
Występ podczas Przystanku Woodstock (2013)

Obecnie w skład zespołu wchodzą balet, chór i orkiestra symfoniczna. Melodie pochodzą z 39 regionów etnograficznych Polski oraz z całego świata. Znanymi postaciami „Mazowsza” są choreograf Witold Zapała, oraz tenor Stanisław Jopek – zmarły 1 sierpnia 2006 r. (ojciec Anny Marii Jopek). Po śmierci Miry Zimińskiej-Sygietyńskiej w roku 1997 dyrektorem zespołu została Brygida Linartas, która zrezygnowała z tej funkcji w roku 2000. W dniu 6 listopada roku 2000 odbył się z okazji 50-lecia występów jubileuszowy występ „Mazowsza”. Dyrektorem zespołu wtedy był Włodzimierz Jakubas. Do 2012 roku dyrektorem zespołu był Jacek Kalinowski. Od 2012 roku p.o. dyrektora jest Włodzimierz Izban. „Mazowsze” to stuosobowa grupa artystów, 8 ton bagażu, 1500 kostiumów, 60 lat doświadczenia. „Mazowsze” to 2,3 mln przejechanych kilometrów i 17 mln widzów. To koncerty w 168. miejscach Polski, to 213 tournée zagraniczne i ponad 6,5 tys. koncertów.

„Mazowsze” jutro[edytuj | edytuj kod]

Ciągle opracowywane są nowe regiony. Na tournée po USA i Kanadzie przygotowywany jest specjalny program artystyczny.

W Otrębusach w gminie Brwinów na terenie Pałacowo-Parkowego Zespołu Zabytkowego „Karolin” (52°07′08,83″N 20°45′25,56″E/52,119120 20,757100) wybudowano Europejskie Centrum Promocji Kultury Regionalnej i Narodowej „Matecznik-Mazowsze”, które kształcić będzie animatorów kultury z całego świata. Obiekt pomieścił salę widowiskową na 580 osób, garderoby, pracownie krawieckie i muzeum (52°07′10,13″N 20°45′19,12″E/52,119480 20,755310Na mapach: 52°07′10,13″N 20°45′19,12″E/52,119480 20,755310).

Dzięki środkom przekazanym przez Samorząd Województwa Mazowieckiego oraz znaczącemu wsparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego powstało Europejskie Centrum Matecznik Mazowsze (ECMM), a oficjalne otwarcie sali widowiskowo-edukacyjnej Matecznika odbyło się 17 października 2009 r[2]. Jednakże z powodu niespełnienia wymogu opublikowania zamówienia na część robót budowlanych w biuletynie zamówień publicznych UE samorząd województwa musiał zwrócić 11 mln zł dotacji z UE[3].

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

Płyty winylowe[edytuj | edytuj kod]

Mazowsze the Polish Song and Dance Ensemble, vol. 1[edytuj | edytuj kod]

Muza SX 0141

  1. Ej przeleciał ptaszek
  2. Kądziołeczka
  3. Dwa serduszka
  4. W Olszynie
  5. Gęś wodą
  6. Oberek opoczyński
  7. Cyt,cyt
  8. Nie zginaj kaliny
  9. Szyszki
  10. Pod borem
  11. Świeci miesiąc
  12. Łowiczanka

Mazowsze the Polish Song and Dance Ensemble, vol. 2.[edytuj | edytuj kod]

Muza SX 0142

  1. Kukułeczka
  2. Do ślubu Marysiu
  3. Przepióreczka
  4. Trudno
  5. W Kadzidlańskim Boru
  6. To i hola
  7. Bandoska
  8. Polonez warszawski
  9. Laura i Filon
  10. Co ja myślę
  11. Ogarek
  12. Polka tramblanka
  13. Mazowsze
  14. O dzięki ci przeszłości

Mazowsze the Polish Song and Dance Ensemble, vol. 3[edytuj | edytuj kod]

Muza SX 0143

  1. Furman 3:42
  2. Przyśpiewki wielkopolskie 4:45
  3. Wyszłabym za dziada 1:40
  4. Kawaliry 2.48
  5. Dziura w desce 2:23
  6. Krakowiaczek 3:27
  7. Przyśpiewki żywieckie 5:34
  8. Zaloty 2:01
  9. Muzyczka 4:38
  10. Cyraneczka 2:12
  11. Dolina 4:52
  12. A czemużeś nie przyszedł 1:52

Mazowsze the Polish Song and Dance Ensemble, vol. 4[edytuj | edytuj kod]

Muza SX 0189

  1. Ukochany kraj 2:57
  2. Warszawski dzień 3:03
  3. Na warszawskim bruku 4:23
  4. Sen Marysi 3:57
  5. A tu jest Warszawa 2:20
  6. Czy prawda to 2:22
  7. Dwie Marysie 1:41
  8. Jak przygoda to tylko w Warszawie 3:17
  9. A na onej górze 2:32
  10. Płynie woda 3:05
  11. Przyszła kryska na Matyska 3:13
  12. Oj tęskno mi 4:15
  13. Żołnierz i panna 3:23
  14. Cim cilimcim 2:39
  15. Wiązanka melodi cieszyńskich 3:52

Mazowsze 25 Lat[edytuj | edytuj kod]

Muza SX 1214

  1. Kukułeczka
  2. Dwa Serduszka
  3. Pod Borem
  4. Cyt, Cyt
  5. Furman
  6. Ej przeleciał ptaszek
  7. Trudno
  8. Kawaliry
  9. W Kadzidlańskim boru
  10. Bandoska
  11. Cyraneczka

Płyty kompaktowe[edytuj | edytuj kod]

„Kukułeczka kuka” z serii Złota kolekcja nr 7243 5 30690 2 5

  1. Kukułeczka 3:11
  2. Kadzidlańska (W Kadzidlańskim Boru) 2:38
  3. W Olszynie 3:36
  4. Dumka o ptaszku (Ej przeleciał ptaszek) 3:43
  5. Pod borem 1:55
  6. Dwa serduszka 2:59
  7. Cyt, cyt 3:32
  8. Wyszłabym za dziada 1:37
  9. Dolina 4:53
  10. Kądziołeczka 2:00
  11. Dziura w desce 2:22
  12. Gęś wodą
  13. Kołysanka 4:48
  14. Łowiczanka 3:13
  15. To i hola 3:09
  16. Kawaliry 2:49
  17. Bandoska 4:36
  18. Cyraneczka 2:15
  19. Trudno 2:06
  20. Ogarek 1:52
  21. Muzyczka 4:40
  22. Furman 3:44
  23. Polonez warszawski 1:35
  24. Jak przygoda to tylko w Warszawie 3:20
  25. Ukochany kraj 2:54

Przypisy

  1. M.P. z 1953 r. Nr 10, poz. 137
  2. Europejskie Centrum Matecznik Mazowsze (ECMM). mazowsze.waw.pl. [dostęp 2012-02-20].
  3. Michał Wojtczuk: Mazowsze nie chce unijnych milionów na lotnisko?. warszawa.gazeta.pl, 6 maja 2013. [dostęp 10 maja 2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]