Paź żeglarz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paź żeglarz
Iphiclides podalirius
(Linnaeus, 1758)
Paź żeglarz
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd motyle
Rodzina paziowate
Podrodzina Papilioninae
Plemię Leptocircini
Rodzaj Iphiclides
Gatunek paź żeglarz
Synonimy

Papilio podalirius L., 1758

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Paź żeglarz, witeź żeglarz, żeglarek (Iphiclides podalirius) – gatunek motyla zaliczany do rodziny paziowatych.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Owad dorosły[edytuj | edytuj kod]

Rozpiętość skrzydeł tego motyla wynosi od 70 do 80 mm[1] (według innych źródeł długość przedniego skrzydła dochodzi do 50 mm[2]). Skrzydła jasnożółte z poprzecznymi, dłuższymi i krótszymi czarnymi przepaskami. Skrzydła tylne z półksiężycowatymi plamami jasnoniebieskiej barwy zlokalizowanymi wzdłuż zewnętrznego brzegu i pomarańczową plamą u wierzchołka, ograniczoną od dołu plamą czarną z niebieską "źrenicą"[2]. Tylna para skrzydeł zwieńczona jest długimi ogonami[1].

Stadia rozwojowe[edytuj | edytuj kod]

Gąsienice ubarwiona jest zielono z żółtymi prążkami i często czerwonymi kropkami[1], jednak przed przepoczwarczeniem zmienia barwę na ochrowożółtą[2]. Ubarwienie gąsienicy pełni funkcję obronną, gdyż imituje ptasie odchody[potrzebne źródło]. Poczwarka letnia jest zielona, natomiast zimowa brązowa[3], przytwierdzona jest kremastrem do łodygi, przepasana jedwabną nicią w połowie długości (zwrócona kremastrem do dołu)[potrzebne źródło].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Dorosłe składają jaja pojedynczo na roślina żywicielskich. Gąsienice żerują pojedynczo na krzewach i drzewach owocowych z rodzaju Prunus (np. śliwie tarninie, śliwie domowej, czereśni ptasiej, brzoskwini, moreli), gruszy, jabłoni, głogu jednoszyjkowym i jarzębinie. Stadium poczwarki w lecie trwa 3-5 tygodni[3]. W warunkach polskich pierwsze pokolenie pojawia się w maju i lata do początku lipca[4], a drugie pokolenie, jeśli występuje, pojawia się na początku sierpnia[2].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Europa, Afryka Północna, klimat umiarkowany Azji. W Europie Południowo-Wschodniej wszędzie pospolity. Natomiast w Europie Północnej należy do rzadkości. W krajach skandynawskich i Anglii były obserwowane tylko pojedyncze, zalatujące osobniki. W Polsce występuje głównie na południu i w środkowej części kraju, objęty ochroną gatunkową. Spotykany rzadko, lokalnie w coraz mniejszych ilościach. Zauważyć go można na skałkach, nasłonecznionych pagórkach, polanach i sadach[potrzebne źródło].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce gatunek ten objęty był w latach 1952-2014 ścisłą ochroną gatunkową[5][6][7][8][9][10], a od 2014 objęty jest częściową ochroną gatunkową[11].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 David Carter: Kolekcjoner: Motyle. Warszawa: Wiedza i Życie, 1993, s. 159.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Mieczysław Krzywicki: Klucze do oznaczania owadów Polski, Część XXVII Motyle – Lepidoptera z. 65, Bielinki – Pieridae, Motylowce – Papilionidae. Warszawa: PWN, 1962.
  3. 3,0 3,1 Christopher Jonko: Iphiclides podalirius (Linnaeus, 1758). W: Motyle Europy [on-line]. 2014. [dostęp 2014-12-09].
  4. Jiri Zahradnik: Przewodnik: Owady. Warszawa: Multico, 2000, s. 254.
  5. Dz.U. 1952 nr 45 poz. 307 Rozporządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 4 listopada 1952 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony zwierząt. [dostęp 2014-10-08].
  6. Dz.U. 1984 nr 2 poz. 11 Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 grudnia 1983 r. w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony zwierząt. [dostęp 2014-10-08].
  7. Dz.U. 1995 nr 13 poz. 61 Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 6 stycznia 1995 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. [dostęp 2014-10-08].
  8. Dz.U. 2001 nr 130 poz. 1456 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 września 2001 r. w sprawie określenia listy gatunków zwierząt rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą i częściową oraz zakazów dla danych gatunków i odstępstw od tych zakazów. [dostęp 2014-10-08].
  9. Dz.U. 2004 nr 220 poz. 2237 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. [dostęp 2014-10-08].
  10. Dz.U. 2011 nr 237 poz. 1419 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. [dostęp 2014-10-08].
  11. Dz.U. 2014 poz. 1348 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. [dostęp 2014-10-08].