Paisjusz Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Święty
Paisjusz Wielki
Παΐσιος
Saint Paisius.jpeg
Data urodzenia ok. 320
Egipt
Data śmierci 15 lipca 417
Egipt
Kościół/
wyznanie
przedchalcedońskie, prawosławny
Wspomnienie 19 czerwca (wg kal. jul.)

Paisjusz Wielki grec. Παΐσιος (ur. około 320 roku, zm. 15 lipca 417 roku) – święty mnich chrześcijański, wspominany w dniu 19 czerwca według kalendarza juliańskiego. Prowadził życie ascety, czym zyskał naśladowców. Założył w Pustyni Nitryjskiej wspólnotę mniszą, nad którą sprawował opiekę duszpasterską. Paisjuszowi przypisuje się dar prorokowania, a także szczególną opiekę nad jego życiem aniołów pańskich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Paisjusz urodził się około 320 roku[1] w Egipcie. Jego rodzice byli chrześcijanami. Według opracowań hagiograficznych, po śmierci męża[2] około 340 roku[1] matka Paisjusza oddała chłopca do jednego ze skitów pod opiekę Pamby (późniejszego świętego). Zgodnie z poleceniem swojego nauczyciela duchownego, Paisjusz przez trzy lata nie podnosił wzroku, co miało ochronić go przed pokusami. Podczas pobytu w skicie Paisjusz studiował księgi duchowne, zasłynął także z postów i modlitw. Podczas postów nie przyjmował jedzenia na początku przez tydzień, wydłużając ten czas do siedemdziesięciu dni.

W poszukiwaniu samotności Paisjusz opuścił skit i udał się na Pustynię Nitryjską. Zamieszkał w jaskini, którą własnoręcznie wykuł w skale. Zgodnie z hagiografią świętego, w jaskini Paisjuszowi objawił się Jezus Chrystus, który oznajmił, że Pustynia Nitryjska zostanie w przyszłości zamieszkana przez naśladowców mnicha. Na pytanie Paisjusza, w jaki sposób przetrwają oni na pustyni, Chrystus odrzekł, że jeżeli będą wykonywać wszystkie jego przykazania, on sam będzie dostarczał niezbędnych im do życia przedmiotów[2].

Paisjusz zmarł 15 lipca 417 roku, dożywszy późnej starości. Początkowo został pochowany w założonym przez siebie monasterze. W grudniu 841 roku na polecenie Józefa I, koptyjskiego patriarchy Aleksandrii[1], Izydor z Peluzjum przeniósł jego szczątki do monasteru w Peluzjum i pochował obok relikwii Pawła z Teb[2].

Cuda związane z osobą Paisjusza[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew prawosławna zwraca uwagę na szczególną opiekę aniołów nad Paisjuszem Wielkim. Zgodnie z jej nauczaniem najwcześniejszym cudem, związanym z osobą świętego, była interwencja boska w okresie, gdy był dzieckiem. Po śmierci ojca matka przyszłego świętego miała ujrzeć anioła, który nakazał oddanie jednego z synów na wychowanie mnichom. Kobieta zapytała, którego syna ma oddać; anioł wskazał na Paisjusza. Gdy ten zamieszkał samotnie na pustyni, podczas doświadczenia ekstazy został wzięty do raju, gdzie pozwolono mu na skosztowanie strawy niebieskiej. Od tamtej pory miał nie jeść ziemskiego jadła. Przyjmował jedynie co niedzielę Eucharystię.

Wspólnota mnichów, którą założył Paisjusz, również znajdowała się pod opieką aniołów. Święty miał mieć widzenie, w którym ukazały mu się zastępy anielskie. Jeden z aniołów oznajmił, że podopieczni świętego znajdują się pod ich ochroną. Jednego z nowicjuszy monasteru, założonego przez Paisjusza, opanowały nieczyste myśli. Mnich zwrócił się o modlitwę do Paisjusza. Po odprawieniu nabożeństwa, ukazał się anioł, prowadzący skutego demona. Sam Paisjusz również był szczególnie strzeżony, czego świadkiem miał być jeden z nowicjuszy, który zobaczył czuwającego nad śpiącym świętym anioła[3].

Kult Paisjusza Wielkiego[edytuj | edytuj kod]

Zachowała się pochodząca z pierwszego tysiąclecia modlitwa do świętego, która została włączona w pierwszej połowie XX wieku przez biskupa Atanazego (Sacharowa) do księgi liturgicznej codziennych modlitw (канонник). Modlitwę odmawia się w intencji wybawienia dusz zmarłych bez pokuty[4] oraz o śmierć w stanie łaski uświęcającej[5].

Naśladowcy Paisjusza[edytuj | edytuj kod]

Paisjusz słynął z pokory, postów i modlitwy. Swoje cnoty ukrywał przed wzrokiem ludzkim. Nauczał posłuszeństwa wobec przełożonych[2].

Przykład życia Paisjusza przyciągnął naśladowców. Już za życia mnicha na Pustyni Nitryjskiej został założony monaster, gdzie przestrzegano jego nauk. Opis żywota Paisjusza podaje kilka przykładów nawrócenia i późniejszego powołań kapłańskich dzięki modlitwom mnicha. Jeden z jego nowicjuszy udał się do Egiptu w celach handlowych. Po drodze spotkał Żyda, który oznajmił, że Chrystus nie jest Mesjaszem, pojawi się inny, prawdziwy. Nowicjusz wyraził przypuszczenie, że wyznawca prawa mojżeszowego może mieć rację. Po powrocie do monasteru Paisjusz w gniewie oświadczył uczniowi, że nie może być uważany już za chrześcijanina. Dopiero po pokucie starzec przyjął go z powrotem. Drugi nowicjusz samowolnie opuścił monaster, zamieszkał z pogańską kobietą i porzucił wiarę chrześcijańską. Dopiero modlitwa Paisjusza sprawiła, że uczeń poczuł żal za grzechy i po śmierci konkubiny powrócił do monasteru[2].

Paisjusz utrzymywał kontakty z Pawłem z Teb. W jednym ze spotkań Pawłowi towarzyszył jego uczeń Pimen, który pragnął poznać mieszkającego na pustkowiu mnicha. Paisjusz błogosławił Pimena i przepowiedział mu świętość. W przyszłości Pimen wzorem Paisjusza udał się na pustynię i do śmierci prowadził ascetyczny tryb życia[6].

Świętemu Paisjuszowi Wielkiemu zostały poświęcone trzy egipskie monastery. Założony przez niego monaster na Pustyni Nitryjskiej rozrósł się i w czasach dzisiejszych obejmuje obszar 400 ha. Wspólnota mnisza zajmuje się uprawą owoców, warzyw i oliwek. Przy monasterze działa przychodnia lekarska. Drugi monaster znajduje się w Deir el-Bersha, w środkowym Egipcie w pobliżu Mallawi, trzeci natomiast na wschód od Hermonthis (Armant). Istnieje w Egipcie czwarty monaster świętego Paisjusza – Czerwony Monaster. Jego patron i założyciel jest niekiedy mylony z Paisjuszem Wielkim[7][8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Coptic Orthodox Monastery of St. Bishoy the Great. [dostęp: 2010-07-29].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Преподобный Паисий Великий. [dostęp: 2010-05-26].
  3. Ангельская жизнь Паисия Великого, w: Явления и чудеса Святых Ангелов, Cz. 2. [dostęp: 2012-02-28].
  4. Канон Преподобному Паисею Великому об избавлении от мук умерших без покаяния. [dostęp: 2010-07-04].
  5. Будур Н. В., Православный словарь, Москва 2002, s. 339.
  6. Авва Пимен Великий, w: Отечник, oprac. И. Брянчанинов. [dostęp: 2010-07-08].
  7. J. Dunn, Deir al Anba Bishoy at Wadi el-Natrun. [dostęp: 2010-09-23].
  8. Deir Amba Bishoi (the Red Monastery). [dostęp: 2010-09-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]