Pajutowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Pajutowie, Pajuci (nazwa własna i ang. Paiute – "Prawdziwi Ute" lub "Wodni Ute") – wędrowne plemię Indian północnoamerykańskich z szoszońskiej grupy języków uto-azteckich, zamieszkujące w przeszłości stany Arizona, Kalifornia, Idaho, Nevada, Oregon i Utah w Stanach Zjednoczonych.

Legendarne pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Legenda Pajutów głosi, że Kobieta-Matka wszystkich ludów Pajute rozpaczała, ponieważ Mężczyzna, ojciec wszystkich Indian, rozdzielił swoje dzieci, wyznaczając im inne ścieżki życia. Dzieci te musiały walczyć ze sobą i żyć nierzadko we wzajemnej nienawiści. Kobieta rozpaczała tak bardzo, że w końcu zamieniła się w skałę, a jej łzy utworzyły jezioro Pyramid. "Kamienna Matka" nadal siedzi nad wodami jeziora w zachodniej Nevadzie, mając u swego boku kosz, do którego zbiera kamienie dzielące jej dzieci.

Historia, kultura i religia[edytuj | edytuj kod]

Bardziej wojowniczy Pajutowie Północni w latach 60. XIX w. przeciwstawiali się najazdowi białych osadników i górników na swoje ziemie, uczestnicząc później także w wojnie Bannoków z 1878 roku. Pajutowie Południowi, zwani czasem Kopaczami (ang. Diggers) ze względu na zbieranie jadalnych korzeni, nie stawiali tak zaciętego oporu kolonizacji. Obie blisko spokrewnione ze sobą grupy były jednym z czterech plemion – obok Szoszonów, Banoków i Ute – które zamieszkiwały pustynne obszary Wielkiej Kotliny. Żyjąc w wielu nielicznych grupach, te łowiecko-rolnicze plemiona przemierzały Wielką Kotlinę w poszukiwaniu pożywienia i lepszych warunków życia mieszkając w chatach zwanych wikiup, dopóki w drugiej połowie XIX w. nie zostały zmuszone do osiedlenia się w rezerwatach.

Z plemienia Pajutów pochodził prorok Wovoka, twórca nowej mesjanistycznej religii zwanej Tańcem Ducha, przyjętej przez wiele plemion Zachodu w drugiej połowie XIX w. Obawy białych przed niezrozumiałym i potencjalnie groźnym dla nich "szaleństwem Mesjasza" doprowadziły do zmasakrowania grupy Lakotów nad potokiem Wounded Knee 29 grudnia 1890 roku) i stopniowego spadku popularności religii Wovoki (obecnej w zmodyfikowanej formie wśród części Pajutów do dziś).

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Obecnie spora część Pajutów nadal zamieszkuje rezerwaty w Arizonie, Kalifornii, Nevadzie i Oregonie, inni rozproszyli się po Stanach Zjednoczonych.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.