Palatynat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy historycznej krainy Niemiec. Zobacz też: palatium.
Pfalzgrafschaft bei Rhein
Palatynat Reński
Elektorat Palatynatu (1356-1777)
1085–1803 Wielkie Księstwo Badenii
Królestwo Bawarii
Flaga Palatynatu
Herb Palatynatu
Flaga Palatynatu Herb Palatynatu
Położenie Palatynatu
Język urzędowy niemiecki
Stolica Heidelberg
Mannheim (od 1720)
Ustrój polityczny monarchia konstytucyjna
Typ państwa Księstwo
Ostatnia głowa państwa Palatyn Maksymilian I Józef Wittelsbach
Status terytorium część Świętego Cesarstwa Rzymskiego
likwidacja Świętego Cesarstwa Rzymskiego 12 lipca 1806
Religia dominująca katolicyzm
kalwinizm (od 1559)
katolicyzm (od 1685)

Palatynat, Palatynat Reński (niem. Pfalzgrafschaft, łac. palatium – pałac), w latach 1356-1777 także Elektorat Palatynatu – kraina historyczna w zachodnich Niemczech na zachód od Renu. Obecnie wchodzi w skład kraju związkowego Nadrenia-Palatynat i części Badenii-Wirtembergii (Heidelberg).

Palatynat Reński w 1447 roku.

Główne miasta: Ludwigshafen am Rhein, Kaiserslautern, Frankenthal (Pfalz), Neustadt an der Weinstraße, Landau in der Pfalz, Heidelberg, Spira, Mannheim, Pirmasens, Zweibrücken.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Palatynat był od XI wieku pod władzą palatynów reńskich. W 1288 stolicą kraju został Heidelberg. W 1356 na mocy Złotej Bulli Karola IV władcy Palatynatu zostali zaliczeni w poczet elektorów Rzeszy.

W latach 30. XVI wieku na terenach Palatynatu przyjął się luteranizm. Od 1559 roku w Palatynacie wpływy zdobyli kalwiniści.

W 1619 roku Fryderyk V przyjął tron Czech od miejscowych buntowników protestanckich, ale po bitwie na Białej Górze Palatynat znalazł się pod okupacją Hiszpanii i Bawarii. W 1648 Palatynat Górny został utracony.

W 1685 roku umiera bezpotomnie elektor Palatynatu Reńskiego Karol II Wittelsbach a wraz z nim linia protestancka Wittelsbachów Reńskich Pfalz-Simmern. Tytuł elektorski i ziemie przejmuje Filip Wilhelm jako przedstawiciel katolickiej linii Pfalz-Neuburg (potomkowie króla Niemiec Ruprechta Wittelsbacha ). Zmiana wyznania władcy wiązała się ze zmianą wyznania panującego w całym Palatynacie. Filip Wilhelm przyrzekł Karolowi że będzie władcą tolerancyjnym, jednak wśród mieszkańców wyznających kalwinizm rządu katolika budziły negatywne emocje. Dzięki tolerancyjnej polityce wyznaniowej udało się unikać elektorowi zamieszek religijnych. Kolejnym problemem były roszczenia siostry Karola II Elżbiety Charlotty Wittelsbach . W jej imieniu król Francji Ludwik XIV zażądał prawa dziedziczenia Palatynatu Reńskiego spowodowało to wybuch wojny palatynackiej która spustoszyła cały kraj.

W 1742 Palatynat odziedziczył Karol Teodor Pfalz-Sulzbach i połączył go w roku 1777 z Bawarią.

Rewolucja francuska przyniosła upadek państwa. W 1795 zachodnią część Palatynatu zajęła i zaanektowała Francja, zaś wschodnią – Badenia. Po kongresie wiedeńskim Palatynat stał się częścią Królestwa Bawarii.

Po I wojnie światowej Palatynat znalazł się pod okupacją francuską (1919–1930). Po II wojnie światowej był częścią francuskiej strefy okupacyjnej.

Władcy Palatynatu Reńskiego[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Władcy Palatynatu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]