Paleorhinus
| Paleorhinus | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | zauropsydy |
| Podgromada | diapsydy |
| Infragromada | archozauromorfy |
| Rząd | fitozaury |
| Rodzina | fitozaury |
| Rodzaj | Paleorhinus Williston, 1904 |
| Gatunki | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Paleorhinus – rodzaj niewielkiego fitozaura żyjącego w karniku na obecnych terenach Ameryki Północnej i być może Europy oraz Afryki Północnej. Nozdrza były daleko cofnięte i położone na wzgórku kostnym przed oczami. Grzbiet, boki i ogon pokrywały duże łuski. Paleorhinus prowadził półwodny tryb życia, żywił się głównie rybami i innymi niewielkimi zwierzętami. Gatunkiem typowym rodzaju jest opisany w 1904 roku przez Samuela Wendella Willistona północnoamerykański Paleorhinus bransoni. Oprócz niego do rodzaju Paleorhinus tradycyjnie zaliczane są również gatunki P. neukami, P. ehlersi, P. sawini, P. broilii[1], P. fraasi i P. scurriensis. Jednak z analizy kladystycznej Stocker (2010) wynika, że rodzaj Paleorhinus obejmujący wszystkie te gatunki byłby parafiletyczny; według tej analizy gatunki "Paleorhinus" sawini, P. bransoni i "P." scurriensis były sukcesywnie bardziej odległymi grupami zewnętrznymi w stosunku do kladu obejmującego wszystkie pozostałe fitozaury[2]. Do Paleorhinus zaliczany bywa także P. magnoculus[3] (przez Longa i Murry'ego przeniesiony w 1995 roku do odrębnego rodzaju Arganarhinus[1]), jednak Fara i Hungerbühler stwierdzili, że odkryty w Maroku holotyp tego gatunku jest osobnikiem młodocianym, na co wskazują stosunkowo małe rozmiary, duże oczodoły i krótki pysk. Zdaniem autorów okaz ten może należeć do któregokolwiek z prymitywnych fitozaurów, a w związku z tym opisane na jego podstawie taksony – gatunek Paleorhinus magnoculus i rodzaj Arganarhinus – nie są ważne[4]. Do rodzaju Paleorhinus włączany był również Parasuchus hislopi. Paleorhinus jest najmniej zaawansowanym spośród wszystkich znanych fitozaurów, na co wskazują nozdrza zewnętrzne położone przed oknem przedoczodołowym[3]. Skamieniałości fitozaurów, które być może należały do tego rodzaju odnaleziono w Krasiejowie na Śląsku Opolskim – odkryto szczątki wielu osobników w różnych stadiach rozwoju[5].
Dzięki szerokiemu zasięgowi biogeograficznemu i ograniczonemu zasięgowi czasowemu Paleorhinus (sensu lato) jest istotnym elementem biostratygraficznym, służącym do porównywania wieku osadów na różnych kontynentach[3]; Irmis i współpracownicy (2010) kwestionują jednak jego użyteczność dla badań biostratygraficznych, wskazując na prawdopodobny parafiletyzm Paleorhinus sensu lato[6].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Robert A. Long, Phillip A. Murry. Late Triassic (Carnian and Norian) tetrapods from the southwestern United States. „New Mexico Museum of Natural History & Science Bulletin”. 4, s. 1–254, 1995 (ang.).
- ↑ Michelle R. Stocker. A new taxon of phytosaur (Archosauria: Pseudosuchia) from the Late Triassic (Norian) Sonsela Member (Chinle Formation) in Arizona, and a critical re-evaluation of Leptosuchus Case 1922. „Palaeontology”. 53 (5), s. 997-1022, 2010. doi:10.1111/j.1475-4983.2010.00983.x (ang.).
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Adrian P. Hunt, Spencer G. Lucas. The Paleorhinus biochron and the correlation of the non-marine Upper Triassic of Pangaea. „Palaeontology”. 34 (2), s. 478–501, 1991 (ang.).
- ↑ Emmanuel Fara, Axel Hungerbühler. Paleorhinus magnoculus from the Upper Triassic of Morocco: a juvenile primitive phytosaur (Archosauria). „Comptes Rendus de l'Académie des Sciences – Series IIA – Earth and Planetary Science”. 331 (12), s. 831–836, 2000. doi:10.1016/S1251-8050(00)01481-6 (ang.).
- ↑ Jerzy Dzik. A new Paleorhinus fauna in the early Late Triassic of Poland. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 21 (3), s. 625–627, 2001. doi:10.1671/0272-4634(2001)021%5B0625:ANPFIT%5D2.0.CO;2 (ang.).
- ↑ Randall B. Irmis, Jeffrey W. Martz, William G. Parker, Sterling J. Nesbitt. Re-evaluating the correlation between Late Triassic terrestrial vertebrate biostratigraphy and the GSSP-defined marine stages. „Albertiana”. 38, s. 40–52, 2010 (ang.).
