Palermo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta włoskiego. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Palermo
Flaga
Flaga
Palermo
Państwo  Włochy
Region Sycylia
Prowincja Palermo
Powierzchnia 158 km²
Populacja (2004)
 • liczba ludności
 • gęstość

657 936
4140,6/km²
Numer kierunkowy 091
Kod pocztowy 90100
Patron św. Rozalia
Kod ISTAT 082053
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Palermo
Palermo
Ziemia 38°07′N 13°22′E/38,116667 13,366667Na mapach: 38°07′N 13°22′E/38,116667 13,366667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Palermo jest położone w półn-zach. Sycylii
Professionalists' Corridor.jpg

Palermo (włoski: Palermo, sycylijski: Palermu lub Palemmu, grecki: Panormos) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Palermo. Panormos powstało już w starożytności, jako kolonia fenicka. Według danych na rok 2009 gminę zamieszkuje 657 936 osób, 4140,6 os./km².

Palermo jest kulturalną, gospodarczą i turystyczną stolicą Sycylii. To główny sycylijskie centrum przemysłowe i handlowe. Główne gałęzie gospodarki to turystyka, usługi, handel i rolnictwo. Palermo obecnie posiada międzynarodowe lotnisko. Drugie lotnisko, głównie dla obsługi tanich linii znajduje się w pobliżu Trapani.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto powstało jako Panormos (grec.), kolonia fenicka. Od V wieku p.n.e. miasto kartagińskie, a od 254 p.n.e. rzymskie. Palermo zostało w V wieku opanowane przez Wandalów, Gotów, w 535 przez Bizancjum. W roku 831 znalazło się pod panowaniem Arabów. W X wieku osadzeni tu zostali piraci Saqaliba (słowiańscy), którzy w latach 928/9 u wybrzeży Maghrebu i Sycylii wspólnie z Arabami na 30 statkach przez szereg kolejnych lat łupili Genuę oraz wybrzeża Kalabrii i Sardynii. Po zakończeniu owego procederu osiedlić się mieli w Palermo, w tej części miasta która nazywa się Harat as-Saqaliba[1]. W 1072 wyspę opanowali Normanowie, 1194 Hohenstaufowie i później Andegawenowie.

Palermo było centrum kulturowym królestwa Sycylii. W roku 1239 w dzielnicy Saqaliba zamieszkali Żydzi z północnej Afryki[2]. W 1282 doszło do antyfrancuskiego powstania (tzw. Nieszpory sycylijskie), które oddało miasto pod rządy aragońskie i potem hiszpańskie.

Palermo podupadało aż do utworzenia w czasie rewolucji (1848-49) tymczasowego rządu. Sytuacja miasta poprawiła się po 1860 gdy doszło do zjednoczenia Włoch.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Główne zabytki Palermo to pozostałości murów rzymskich, punickiej nekropolii, pałac królewski zwany Pałacem Normanów wzniesiony w XI wieku przez Normanów na ruinach zamku arabskiego, wewnątrz którego znajduje się słynna Capella Palatina z XII wieku, arabsko-bizantyjskie sklepienie stalaktytowe, mozaiki z XII wieku. Inną historyczną budowlą miasta jest katedra S. Rosalia ozdobiona mozaikami (XII w.), posiadająca w sobie grobowce królów. Znajduje się tu również romańskie kościoły San Cataldo i San Giovanni degli Eremiti, S. Giovanni dei Lebrossi, della Martorana, del Vespro oraz pałace Zisa i Cuba z XII wieku.

Kościoły w stylu gotyckim: S. Agostino (XIV w.), della Gancia, delle Ree Pentife i della Catena. Z tego okresu pochodzą też pałace Chiaromonte, Sclafani, Pietratagliata, Abbatelli, Aiutamicristo i Marchesi.

Styl renesansowy reprezentują kościoły S. Maria dei Miracoli, S. Giovanni di Napoletani, S. Gorgio dei Genovesi i pałace Scavuzzo, Fieravecchia.

Zabudowa barokowa reprezentowana jest przez kościoły S. Matteo, S. Giuseppe, S. Teresa, del Salvatore i del Olivella. Barokową architekturę reprezentują też kamienice narożne tworzące Quatro Canti.

Z zabudowy XIX-wiecznej na uwagę zasługują monumentalne budowle: teatr miejski Politeana oraz klasycystczno-neorenesansowy gmach opery Teatro Massimo di Palermo.

Mumie prałatów w Katakumbach Kapucynów.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Palermo znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[3][4] typu śródziemnomorskiego[5], z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, częściowo gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 22°C w dzień i 15°C w nocy[6].

Średnia temperatura dwóch miesięcy zimowych – stycznia i lutego wynosi około 15°C w dzień i 9°C w nocy a średnia temperatura morza wynosi 14–15°C[7]. Opady śniegu jak i mróz nie występują. Średnia temperatura sześciu miesięcy letnich, od maja do października wynosi 27°C w dzień i 19°C w nocy[6]. W okresie od czerwca do października średnia temperatura morza przekracza 20°C, w sierpniu wynosi 26°C[7]. Kwiecień i listopad mają charakter przejściowy pomiędzy wiosną/jesienią a latem, ze średnią temperaturą wokół 19°C w ciągu dnia i 12°C podczas nocy, natomiast marzec i listopad mają również charakter przejściowy pomiędzy wiosną/jesienią a zimą, ze średnią temperaturą wokół 16°C w ciągu dnia i 10°C podczas nocy. Palermo ma 80 dni deszczowych rocznie (≥1 mm), od około 1 dnia deszczowego w lipcu do 12 dni deszczowych w grudniu[6]. Palermo jak i reszta Sycylii jest jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie zielono jest przez cały rok.

Średnia temperatura i opady dla Palermo (Port lotniczy Palermo-Boccadifalco na obrzeżach, ~5 km od morza)
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie najwyższe temperatury [°C] 14.7 14.5 16.4 18.7 23.3 27.2 29.8 30.5 27.5 23.5 19.0 15.8 21,8
Średnia dobowa temperatura [°C] 11.8 11.5 13.0 15.1 19.3 23.2 25.8 26.6 23.8 20.1 16.0 13.0 18,3
Średnie najniższe temperatury [°C] 8.9 8.5 9.6 11.4 15.3 19.2 21.7 22.7 20.1 16.7 12.9 10.2 14,8
Opady [mm] 97.5 110 78.2 65.1 36.2 17.9 6.7 31.8 65.3 106 118 124 855
Średnia liczba dni z opadami 9.0 9.6 8.7 8.6 4.1 1.9 1.2 2.4 5.4 8.2 10.4 12.0 81,5
Źródło: Servizio Meteorologico[6]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zamieszkuje około 670 000 osób. Populacja aglomeracji Palermo jest szacowana przez Eurostat na 855 255 mieszkańców, podczas gdy zespół miejski Palermo jest piątym najbardziej zaludnionym zespołem miejskim we Włoszech i mieszka w nim około 1,2 mln ludzi. Język używany przez mieszkańców Palermo to język włoski i dialekt sycylijski.

W roku 2007 47,6% mieszkańców Palermo stanowili mężczyźni, a 52,4% stanowiły kobiety. Osoby niepełnoletnie stanowiły 21,64% populacji, a emeryci stanowili 16,54% populacji. Wiek przeciętnego mieszkańca Palermo wynosił 37 lat. Pomiędzy rokiem 2002 a 2007 populacja Palermo zmniejszyła się o 2,92%. Przyczyną tego spadku jest ucieczka mieszkańców Palermo do terenów podmiejskich i północnych Włoch. Obecny współczynnik urodzeń w Palermo wynosi 10,75 urodzeń na 1000 mieszkańców.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W latach 1990-2013 rozgrywany był tutaj kobiecy turniej tenisowy cyklu WTA Tour, Italiacom Open.

W mieście działa też klub piłkarski US Palermo.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Palerme où un quartier se nomma longtemps le « quartier des Esclavons » {harat as-Saqaliba" w: Gli Slavi occidentali e meridionali nell'alto medioevo: Centro italiano di studi sull'alto Medioevo. str. 1002, 1983; Przegląd historyczny t. 44 s. 482.; Abu'l- Fida'y
  2. "In 1239 the Jews of North Africa (Jerba) were allowed to refurbish an existing structure. It may be the one mentioned in 1267, located in the Seralcadi quarter of Palermo. w: Between Scylla and Charybdis: The Jews in Sicily s.66; Nazwa Harat as-Saqaliba później zanika i w dyplomach łacińskich z XII — XIII w. zastępuje ją określenie Seralcadi < ar. Szari' al-qadi Ulica Sędziego w: Przegląd historyczny t. 44 s. 482.
  3. Climatic map by Istituto Geografico De Agostini
  4. Die Klimatypen der Erde - Pädagogische Hochschule in Heidelberg
  5. World Map of Köppen−Geiger Climate Classification.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Tabelle climatiche 1971-2000 della stazione meteorologica di Palermo-Boccadifalco 1971-2000 – Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare
  7. 7,0 7,1 weather2travel.com: Palermo Climate.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło Palermo w Wikisłowniku