Pallad

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pierwiastka . Zobacz też: Granatnik Pallad.
Pallad
rod ← pallad → srebro
Wygląd
srebrzysty
Pallad
Widmo emisyjne palladu
Widmo emisyjne palladu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. pallad, Pd, 46
(łac. palladium)
Grupa, okres, blok 10 (VIIIB), 5, d
Stopień utlenienia I, II, IV, VI
Właściwości metaliczne metal przejściowy
Właściwości tlenków średnio zasadowe
Masa atomowa 106,42(1)[a][2] u
Stan skupienia stały
Gęstość 12023 kg/m³
Temperatura topnienia 1554,9 °C
Temperatura wrzenia 2963 °C
Numer CAS 7440-05-3
PubChem 23938[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło pallad w Wikisłowniku

Pallad (Pd, łac. palladium) – pierwiastek chemiczny z grupy niklowców w układzie okresowym, należący do triady platynowców lekkich.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pallad występuje w skorupie ziemskiej w ilości 6×10−4 ppm głównie jako zanieczyszczenie rud miedzi i cynku. Posiada 25 znanych izotopów z przedziału mas 96–116, z czego trwałe są izotopy 102Pd, 104Pd, 105Pd, 106Pd, 108Pd i 110Pd, tworzące naturalny skład izotopowy tego pierwiastka.

Odkrycie i nazwa[edytuj | edytuj kod]

Został odkryty w roku 1803 roku przez Williama Hyde Wollastona w Londynie. Nazwa pochodzi od greckiej bogini Pallas, czyli Ateny, i została nadana w związku z niedawnym (1802) odkryciem planetoidy Pallas[4]. Jako pierwszy polską nazwę pallad zaproponował Filip Walter.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej przydatnymi związkami palladu są kwas palladowy i tris(trifenylofosfina)pallad(0) (Pd(PPh3)3) oraz ich pochodne metaloorganiczne, które są stosowane dość powszechnie jako katalizatory wielu reakcji chemicznych.

Pallad nie ma istotnego znaczenia biologicznego.

W stanie podstawowym ma on nietypową konfigurację elektronową – jako jedyny pierwiastek z 5 okresu nie posiada elektronów na 5 powłoce elektronowej, ze względu na podwójną promocję.

W postaci czystej jest to lśniący, srebrzystoszary metal, kowalny i ciągliwy. Nie reaguje z wodą i powietrzem. Rozpuszcza się w silnych kwasach i zasadach. Silnie absorbuje gazowy wodór, w stosunku objętościowym do 1:850[5]. Z tego względu jest stosowany jako tzw. gąbka wodorowa. Właściwość ta miała także kluczową rolę w eksperymencie Ponsa–Fleischmanna w roku 1989. Wodór zaabsorbowany w palladzie jest w postaci atomowej, a nie cząsteczkowej[5].

Uwagi

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy

  1. Pallad (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-10-05].
  2. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  3. Pallad – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Mark Winter: Palladium. WebElements. [dostęp 2013-03-03].
  5. 5,0 5,1 Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 951. ISBN 83-01-13654-5.