Pancerniki typu Dingyuan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pancerniki typu Dingyuan
IJN Chen yuen(Chin'en).jpg
"Zhenyuan"
Opis typu
Kraj budowy  Cesarstwo Niemieckie
Użytkownicy  Cesarstwo chińskie (2)
 Nippon Kaigun (1)
Stocznia Vulcan, Szczecin
Wejście do służby 1885
Wycofanie 1911
Zbudowane okręty 2
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 7220 t normalna
7670 t pełna
Długość 93,88 m
Szerokość 17,98 m
Zanurzenie 6,1 m
Napęd 2 maszyny parowe, 8 kotłów parowych, moc siłowni 7500 KM, 2 śruby napędowe
Prędkość 15,7 węzłów
Zasięg 4500 Mm/10 węzłów
Załoga 350
Uzbrojenie 4 działa 305 mm L/20 (2xII),
2 działa 150 mm (2xI),
6 działek 37 mm,
3 wt 356 mm (stan początkowy, szczegóły w tekście)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Okręty typu Dingyuan (Ting Yuan) – dwa chińskie pancerniki z końca XIX wieku: "Dingyuan" ("Ting Yuan") i "Zhenyuan" ("Chen Yuan"), zbudowane w niemieckiej stoczni Vulcan w Szczecinie. Utracone zostały podczas wojny japońsko-chińskiej 1894-1895; jeden z nich, zdobyty przez Japonię, służył następnie w marynarce japońskiej do 1911 roku jako pancernik obrony wybrzeża "Chin’en".

Historia powstania i opis[edytuj | edytuj kod]

Pancerniki typu Dingyuan zostały zamówione przez Chiny pod koniec XIX wieku w niemieckiej stoczni AG Vulcan Stettin w związku z rozwojem chińskich sił zbrojnych w ramach polityki tzw. samoumocnienia. Ich konstrukcja wywodziła się z rozwinięcia pancerników centralnobateryjnych typu Sachsen[1]. W momencie konstrukcji były nowoczesnymi okrętami pancernymi, lecz rozwój techniki morskiej spowodował ich szybkie zestarzenie się. Były one największymi i najsilniejszymi okrętami oraz jedynymi pancernikami floty Chin cesarskich. Ich uzbrojenie stanowiły 4 działa 305 mm Kruppa, umieszczone w dwóch wieżach umieszczonych diagonalnie na śródokręciu: pierwsza prawoburtowa, za nią lewoburtowa, na obu pancernikach[1] (wbrew spotykanym informacjom w publikacjach, że Dingyuan miał dziobową wieżę po lewej burcie[2]). Rozmieszczenie wież, aczkolwiek stosowane w tym czasie, było jednak mało udane, gdyż wszystkie 4 działa nie mogły prowadzić ognia na tę samą burtę, z powodu ryzyka spowodowania zniszczeń na pokładzie od podmuchu dział z przeciwległej burty. Wszystkie cztery działa mogły teoretycznie prowadzić ogień jedynie na wprost dokładnie w kierunku dziobu, a w pozostałym zakresie cele ostrzeliwały dwa działa. Barbety wież były osłonięte wspólnym pancerzem, tworząc rodzaj pancernej cytadeli. Ponadto między wieżami znajdowało się opancerzone stanowisko dowodzenia. Burtowy pas pancerny miał długość 44 m[2] i grubość 356 mm, zmniejszającą się w dolnej części do 203 mm, a w górnej do 254 mm[3]. Sięgał do górnego pokładu i wraz z dwoma poprzecznymi grodziami takiej grubości z przodu i tyłu tworzył cytadelę, chroniąca kotłownie, maszynownie i komory amunicyjne i nakrytą pokładem grubości 76 mm. Od dziobu i rufy, poza cytadelą, rozciągał się wewnętrzny pokład pancerny w rejonie linii wodnej, grubości 76 mm. Na śródokręciu okręty mogły przenosić dwa 16-tonowe parowe kutry torpedowe.

Okręty[edytuj | edytuj kod]

Zbudowano dwa okręty: "Dingyuan" (chiń. upr.: 定远; chiń. trad.: 定遠; pinyin: Dìngyǔan; Wade-Giles: Ting Yüan, spotykana także pisownia "Ting-yuën", pol. "wieczny pokój") i "Zhenyuan" (chiń. upr.: 镇远; chiń. trad.: 鎮遠; pinyin: Zhènyuăn; Wade-Giles: Chen Yüan, czasem też "Chen-yuën", pol. "uderzający z daleka"[4]). Koszt wynosił ok. 6,2 miliona marek[1].

Nazwa rozpoczęcie budowy wodowanie wejście do służby
"Dingyuan" ("Ting Yuan") 31 marca 1881[5] 28 grudnia 1881 październik 1885
"Zhenyuan" ("Chen Yuan") marzec 1882[6] 28 listopada 1882 październik 1885

"Dingyuan" rozpoczął próby morskie już w maju 1883, a "Zhenyuan" w marcu 1884, lecz dostawa pancerników została wstrzymana z powodu wojny Chin z Francją. W końcu oba pancerniki i krążownik "Jiyuan" opuściły Kilonię 3 lipca 1885 i pod niemiecką banderą handlową dopłynęły w październiku do Dagu w Chinach, gdzie zostały przyjęte do służby[1]. Specjalnie w celu zwalczania nowych pancerników chińskich Japonia podjęła budowę silnie uzbrojonych w pojedyncze działo 320 mm krążowników typu Matsushima.

Służba[edytuj | edytuj kod]

Zniszczony Dingyuan po ataku torpedowym i eksplozji, która zniszczyła śródokręcie

"Dingyuan" był okrętem flagowym floty chińskiej, służąc w północnej eskadrze, tzw. Flocie Beiyang. Oba pancerniki uczestniczyły w działaniach wojny japońsko-chińskiej i brały udział w głównej bitwie u ujścia Yalu 17 września 1894. Były potężniejsze od ówczesnych okrętów japońskich, jednak na skutek ograniczeń wynikających z rozmieszczenia artylerii, nie najlepszego wyszkolenia marynarzy chińskich, a także faktu, że – jak się okazało – część zapasu amunicji stanowiły pociski ćwiczebne, pancerniki nie odniosły sukcesów, oprócz uszkodzenia krążownika "Matsushima". Z kolei japońskie okręty, ostrzeliwując pancerniki szybkostrzelnymi armatami średniego kalibru, nie mogły zagrozić ich pływalności, lecz spowodowały duże zniszczenia w ich nieopancerzonych nadbudówkach.

"Zhenyuan" zdobyty w 1895 w Weihaiwei

Oba okręty przeszły następnie do Weihaiwei, gdzie wzięły udział w obronie bazy podczas jej oblężenia przez Japończyków. W nocy z 4 na 5 lutego 1895 "Dingyuan" został storpedowany przez japoński torpedowiec Nr 10, po czym został osadzony na płyciźnie. Wrak wysadzono dodatkowo w powietrze w nocy z 16 na 17 lutego. Pancernik "Zhenyuan" osiadł jeszcze w listopadzie na mieliźnie w Weihaiwei, częściowo wyremontowany, został ostatecznie, 17 lutego, przejęty przez Japończyków po kapitulacji twierdzy 12 lutego.

"Zhenyuan" został następnie wyremontowany i wcielony 16 marca 1895 do japońskiej służby jako pancernik II klasy "Chin’en". Uzbrojenie częściowo zmieniono na 4 działa 305 mm, 4 działa 152 mm, 2 działa 57 mm, 8 działek 47 mm i 2 działka 37 mm (działo 150 mm w wieży dziobowej zamieniono na 152 mm, rufową wieżę działa 150 mm zastąpiono przez działo 152 mm w masce pancernej i dodano dwa takie działa na skrzydłach nadbudówki w części rufowej, natomiast działa mniejszych kalibrów ustawiono na nadbudówce i pokładzie)[3]. Brał udział w wojnie japońsko-rosyjskiej, uczestnicząc w 1904 w blokadzie Port Artur. W charakterze wspomagającym wchodził w skład zespołów japońskich podczas bitwy na Morzu Żółtym 10 sierpnia 1904 i pod Cuszimą 27 maja 1905, nie biorąc bezpośrednio udziału w walce. Po wojnie, 12 grudnia 1905 przeklasyfikowany na pancernik obrony wybrzeża. Wycofany ze służby 1 kwietnia 1911, następnie sprzedany na złom w 1912.

Zbudowana przez zarząd portu Weihai w Chinach pełnowymiarowa pływająca replika "Dingyuan" jest obecnie atrakcją turystyczną w tym mieście[7].

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

  • wyporność:
    • normalna 7220 t
    • pełna 7670 t[8]
  • wymiary: długość / szerokość / zanurzenie: 93,88 / 17,98 / 6,1 m
  • siłownia: 2 poziome 3-cylindrowe maszyny parowe compound (dwukrotnego rozprężania), moc indykowana: 7200 KM ("Zhenyuan") lub 6200 KM ("Dingyuan")[1], 8 cylindrycznych kotłów parowych, 2 śruby
  • prędkość maksymalna: 15,7 węzłów (inne dane: 14,5 w)
  • zapas węgla: normalny 650 t, maksymalny 1000 t
  • zasięg: 4500 mil morskich przy prędkości 10 węzłów
  • załoga: 350 (inne dane 360-378)[9]

Uzbrojenie: (oryginalne)

  • 4 działa kalibru 305 mm Krupp w 2 wieżach diagonalnie (2xII)
    • długość lufy L/22 (22 kalibry; inne źródła: L/20[2] lub L/25[1]), masa pocisku 328 kg, donośność ok. 8000 m, szybkostrzelność ok. 1 strz/4 min (dane[3])
  • 2 działa 150 mm L/30[10] w 2 wieżach na dziobie i rufie (2xI)
  • 6 działek 37 mm[1] lub według innych źródeł, 8 dział 10-funtowych i 2 6-funtowe (57 mm)[3]
  • 3 stałe wyrzutnie torped 356 mm (jedna na rufie, dwie w burtach przed cytadelą)
Schemat opancerzenia i uzbrojenia pancerników (wieże artylerii głównej są błędnie umieszczone na przeciwnych burtach).

Opancerzenie: (pancerz compound)

  • burty: 356-203 mm (pas pancerny 44 × 3 m)
  • pokład pancerny: 76 mm
  • wieże artylerii głównej: 152 mm[3] (inne dane: 25 mm[1])
  • barbety: 305 mm
  • wieże dział 152 mm: 51 mm[3] (inne dane: 76 mm[1])
  • stanowisko dowodzenia: 203 mm

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 R.N.J. Wright (op.cit.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Conway's..
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 S.Suliga (op.cit.
  4. Polskie tłumaczenia na podst. R.N.J. Wright (op.cit.)
  5. Położenie stępki "Dingyuan" 31. 3. 1881 według R.N.J. Wright (op.cit.). Według Conway's... – 1879
  6. Położenie stępki "Zhenyuan" marzec 1881 według R.N.J. Wright (op.cit.). Według Conway's... i S.Suliga (op.cit.) – 1880
  7. Andrew Burke, Damian Harper: China. Lonely Planet, 2007, s. 235, seria: Country Guides. ISBN 9781740599153.
  8. Wyporność 7220/7670 t według Conway's... i S. Suliga (op.cit).
  9. Załoga 350 według Conway's..., 363 według R.N.J. Wright (op.cit.)
  10. Długość lufy dział 150 mm: L/30 według S. Suliga (op.cit.), L/35 według R.N.J. Wright (op.cit.), L/40 według Conway's...

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • (ang.) Roger Chesneau, Eugène Kolesnik: Conway's All the World's Fighting Ships, 1860-1905, Conway Maritime Press, London, 1979, s.395, ISBN 0-85177-133-5
  • (ros.) Siergiej Suliga (С. Сулига): Korabli Russko-Japonskoj wojny 1904-1905. Czast 2. Japonskij fłot (Корабли Русско – Японской войны 1904-1905 гг. Часть 2. Японский флот), Moskwa: Askold, 1993, ISBN 5-86579-001-3
  • (ang.) Richard N.J. Wright: The Chinese Steam Navy, 1862-1945, Chatham Publishing, 2001, s.50-53 i in., ISBN 1861761449