Panská skála

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Panská skála
Państwo  Czechy
Położenie Kamenický Šenov
Pasmo Sudety,
Góry Łużyckie
Wysokość 595 m n.p.m.
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Panská skála
Panská skála
Ziemia 50°46′10″N 14°29′05″E/50,769444 14,484722
Pańska Skała i jeziorko w starym wyrobisku
Widok z góry

Panská skála (Pańska Skała) lub Varhany (niem. Herrenhausfelsen) – charakterystyczne wzgórze z wychodnią bazaltu, w północnych Czechach, znajdujące się w okolicy Kamienickiego Szeniowa w Czechach, na terenie kraju libereckiego.

Lokalizacja i nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pańska Skała to pagórek o wysokości 595 m n.p.m., zlokalizowany około 500 metrów na południe od szosy Kamenický ŠenovNový Bor. Przy szosie, w rejonie wzniesienia, urządzony jest duży parking z zapleczem socjalnym (parkowanie płatne). Nazwa formacji pochodzi z dosłownego tłumaczenia dawnej nazwy niemieckiej – Herrenhausfelsen.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Bazalt powstał w trzeciorzędzie, około 30 milionów lat temu, w wyniku działalności wulkanicznej[1]. Ocenia się, że lawa wypływała z komory wulkanicznej z głębokości większej niż 30 km. Prawdopodobnie nie dotarła do powierzchni ziemi, ale zastygła w kominie wulkanicznym. Później, w wyniku erozji i denudacji otaczających skał, został on wypreparowany w formie neku. W sztucznym odsłonięciu dawnego kamieniołomu bazaltu widać doskonale wykształcone słupy bazaltowe o średnicy około 20–25 cm i wysokości do 20 m (pionowe i pochylone). Pod ścianą skalną znajduje się nieduże jeziorko, a nieopodal mniejsze.

Historia ochrony[edytuj | edytuj kod]

Pańska Skała jest najstarszym w Czechach rezerwatem geologicznym i jednocześnie jednym z najstarszych tego typu założeń w Europie. Pierwsze formy ochrony pojawiły się w 1878. Wydobycie kamienia zakończyło się jednak dopiero w 1914, ale na krótko – w czasie I wojny światowej przejściowo znów je wznowiono. W 1953 ogłoszono ostatecznie na terenie wzniesienia rezerwat przyrody (Národní přírodní památka, NPR). Dziś jest najczęściej odwiedzanym przez turystów utworem geologicznym w Czechach.

Słup maryjny[edytuj | edytuj kod]

Na południowo-wschodnim skłonie Pańskiej Skały stoi słup maryjny, posadowiony na pamiątkę śmierci młodej pary przyjaciół (mężczyzna i wdowa), którzy zamarzli tutaj w czasie mroźnej i burzliwej nocy w 1739.

Panská skála
Panská skála

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. J. Valečka (Red.): Geologická mapa ČR, List 02-24 Nový Bor. Praha (ČGU) 1998, Signatur 18

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • tablica informacyjna zlokalizowana w rezerwacie Pańska Skała (w jęz. czeskim).