Pantofelek
| Pantofelek | |
 Paramecium aurelia |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | protisty |
| Typ | orzęski |
| Gromada | Oligohymenophorea |
| Rząd | Peniculida |
| Rodzina | Parameciidae |
| Rodzaj | Paramecium |
| Gatunek | Pantofelek |
| Nazwa systematyczna | |
| Paramecium caudatum | |
Pantofelek (Paramecium caudatum) - zwany czasem pantofelkiem ogoniastym [1], jest "protistem zwierzęcym" (pierwotniakiem) należącym do typu orzęsków (Ciliata) z podgromady równorzęsych.
Spis treści |
[edytuj] Budowa
Pantofelek ma wykrócone ciało o charakterystycznym kształcie (stąd nazwa), osiąga długość od 50 μm do 350 μm. Z zewnątrz pokryte jest rzędami rzęsek oraz wyposażone w tzw. trichocysty - specyficzne struktury wyrzucane na zewnątrz w przypadku podrażnienia. Rzęski pokrywające ciało służą mu do poruszania się i zdobywania pokarmu. Każda rzęska zakończona jest u swojej podstawy kinetosomem czyli ciałkiem podstawowym. Pantofelek porusza się bardzo szybko, nawet do 2,5 mm/sek[2]. Nie ma ściany komórkowej. Jego ciało otacza żywa osłona zwana pellikulą. Posiada dwa różne jądra komórkowe - mikronukleus i makronukleus. Pantofelek nie ma w sobie ciałek zieleni, w których jest chlorofil (zielony barwnik). To właśnie on decyduje, czy organizm jest samożywny.
[edytuj] Odżywianie
Pantofelek pobiera pokarm przez cytostom, położony w zagłębieniu zwanym perystomem, znajdującym się z boku ciała i otoczonym długimi rzęskami służącymi do pobierania pokarmu i pływania w wodzie. Pokarm wchłonięty przez cytostom tworzy przemieszczające się w cytoplazmie wodniczki pokarmowe, zaś po zakończeniu trawienia niestrawione resztki są wydalane na zewnątrz komórki przez cytopyge. Jest drapieżnikiem, odżywia się bakteriami.
[edytuj] Wydalanie
Pantofelek posiada dwie, umieszczone w biegunach komórki, wodniczki tętniące, które kurcząc się wydalają na zewnątrz nadmiar wody (osmoregulacja).
[edytuj] Rozmnażanie
Rozmnaża się bezpłciowo przez poprzeczny podział komórki. W procesie tym makronukleus dzieli się przez amitozę, a mikronukleus przez mitozę. Pantofelki przeprowadzają również proces płciowy (koniugację) w celu rekombinacji materiału genetycznego. Koniugacja nie jest metodą rozmnażania, ponieważ w jej wyniku nie powstają nowe osobniki.
[edytuj] Występowanie
Pantofelek występuje pospolicie we wszystkich słodkowodnych zbiornikach wodnych na całej Kuli Ziemskiej. Występuje w strefie przybrzeżnej i otwartej toni wodnej.
Pantofelek należy do najdokładniej zbadanych orzęsków, stanowi częsty materiał laboratoryjny. W listopadzie 2006 roku międzynarodowe konsorcjum naukowców ustaliło sekwencję genomu pantofelka, składającego się z 39 642 genów (człowiek posiada tylko ok. 30 tys. genów). Pierwotne pantofelki posiadały o połowę mniej genów – według naukowców zwiększenie ich liczby w toku ewolucji stanowi potwierdzenie tezy, że duplikacja materiału genetycznego jest jedną z sił napędowych ewolucji (większa ilość genów umożliwia rozwinięcie pewnych pożądanych cech i dostarcza przewagi ewolucyjnej). Geny pantofelka zajmują aż 80% DNA (u człowieka tylko 3%).
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Brtek, L'ubomír, i inni, Świat zwierząt, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s.50, ISBN 83-09-00747-7.
- Brusca, Richard C., Brusca, Gary J., Invertebrates, Sinauer Associates, Inc., Sunderland, Massachusetts, 2003, Second Edition, ISBN 0-87893-097-3
- Villee Claude A., Biologia, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1976, s.349-350
- Зенкевич Л.А., Жизнь животных. Том 1. Беспозвоночные, Москва, 1968, s.134-141
