Pantofelek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pantofelek
Paramecium.jpg
Paramecium aurelia
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo protisty
Typ orzęski
Gromada Oligohymenophorea
Rząd Peniculida
Rodzina Parameciidae
Rodzaj Paramecium
Gatunek Pantofelek
Nazwa systematyczna
Paramecium caudatum

Pantofelek (Paramecium caudatum), pantofelek ogoniasty[1] – "protist zwierzęcy" (pierwotniak) należący do typu orzęsków (Ciliata) z podgromady równorzęsych.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Schemat komórki pantofelka: 1 - wodniczka tętniąca, 2 - kanał doprowadzający, 3 - wodniczka pokarmowa, 4 - makronukleus, 5 - mikronukleus, 6 - rzęska, 7 - zagłębienie okołogębowe, 8 - lejek, 9 - cytostom, 10 - cytopyge

Pantofelek ma wykrócone ciało o charakterystycznym kształcie (stąd nazwa), osiąga długość od 50 μm do 350 μm. Z zewnątrz pokryte jest rzędami rzęsek oraz wyposażone w tzw. trichocysty - specyficzne struktury wyrzucane na zewnątrz w przypadku podrażnienia. Rzęski pokrywające ciało służą mu do poruszania się i zdobywania pokarmu. Każda rzęska zakończona jest u swojej podstawy kinetosomem czyli ciałkiem podstawowym. Pantofelek porusza się bardzo szybko, nawet do 2,5 mm/sek[2]. Nie ma ściany komórkowej. Jego ciało otacza żywa osłona zwana pellikulą. Posiada dwa różne jądra komórkowe - mikronukleus i makronukleus. Pantofelek nie ma w sobie ciałek zieleni, w których jest chlorofil (zielony barwnik). To właśnie on decyduje, czy organizm jest samożywny.

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Pantofelek pobiera pokarm przez cytostom, położony w zagłębieniu zwanym perystomem, znajdującym się z boku ciała i otoczonym długimi rzęskami służącymi do pobierania pokarmu i pływania w wodzie. Pokarm wchłonięty przez cytostom tworzy przemieszczające się w cytoplazmie wodniczki pokarmowe, zaś po zakończeniu trawienia niestrawione resztki są wydalane na zewnątrz komórki przez cytopyge. Jest drapieżnikiem, odżywia się bakteriami.

Wydalanie[edytuj | edytuj kod]

Pantofelek posiada dwie, umieszczone w biegunach komórki, wodniczki tętniące, które kurcząc się wydalają na zewnątrz nadmiar wody (osmoregulacja).

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Rozmnaża się bezpłciowo przez poprzeczny podział komórki. W procesie tym makronukleus dzieli się przez amitozę, a mikronukleus przez mitozę. Pantofelki przeprowadzają również proces płciowy (koniugację) w celu rekombinacji materiału genetycznego. Koniugacja nie jest metodą rozmnażania, ponieważ w jej wyniku nie powstają nowe osobniki.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Pantofelek występuje pospolicie we wszystkich słodkowodnych zbiornikach wodnych na Ziemi. Występuje w strefie przybrzeżnej i otwartej toni wodnej.[potrzebne źródło]

Genetyka[edytuj | edytuj kod]

Pantofelek należy do najdokładniej zbadanych orzęsków, stanowi częsty materiał laboratoryjny. W listopadzie 2006 roku międzynarodowe konsorcjum naukowców ustaliło sekwencję genomu pantofelka, składającego się z 39 642 genów (człowiek posiada tylko ok. 30 tys. genów). Pierwotne pantofelki posiadały o połowę mniej genów – według naukowców zwiększenie ich liczby w toku ewolucji stanowi potwierdzenie tezy, że duplikacja materiału genetycznego jest jedną z sił napędowych ewolucji (większa ilość genów umożliwia rozwinięcie pewnych pożądanych cech i dostarcza przewagi ewolucyjnej). Geny pantofelka zajmują aż 80% DNA (u człowieka tylko 3%).[potrzebne źródło]

Pantofelek ma około 40 chromosomów[3].

Przypisy

  1. Brtek, L'ubomír, i inni, Świat zwierząt
  2. Зенкевич Л.А., Жизнь животных. Том 1. Беспозвоночные, s.134
  3. praca zbiorowa: Tablice biologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2003, s. 297. ISBN 83-7350-029-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Brtek, L'ubomír, i inni, Świat zwierząt, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s.50, ISBN 83-09-00747-7.
  2. Brusca, Richard C., Brusca, Gary J., Invertebrates, Sinauer Associates, Inc., Sunderland, Massachusetts, 2003, Second Edition, ISBN 0-87893-097-3
  3. Villee Claude A., Biologia, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1976, s.349-350
  4. Зенкевич Л.А., Жизнь животных. Том 1. Беспозвоночные, Москва, 1968, s.134-141