Papieska elekcja 1276 (Jan XXI)
Papieska elekcja we wrześniu 1276 – odbyła się po śmierci Adriana V i zakończyła wyborem Portugalczyka Jana XXI na jego następcę.
Spis treści |
Pontyfikat Adriana V. Zawieszenie konstytucji Ubi periculum o konklawe [edytuj]
Adrian V zmarł 18 sierpnia 1276 w Viterbo po zaledwie 39 dniach pontyfikatu, zanim doszło do jego konsekracji i koronacji. W tym czasie zdążył jednak wydać bullę Consistorial allocution, w której zawiesił konstytucję "Ubi periculum" z 1274, ustanawiającą instytucję konklawe. Obiecał wydanie nowych regulacji co do wyboru papieża, ale zmarł zanim to nastąpiło.
Śmierć Adriana V oznaczała trzecią już sediswakancję w ciągu 1276 roku.
Lista uczestników [edytuj]
W chwili śmierci Adriana V żyło 12 kardynałów, jednak kardynał-biskup Palestriny, Vicedominus de Vicedominis, zmarł 6 września, w trakcie sediswakancji, a kardynał Simon de Brion był wówczas we Francji jako legat papieski. W elekcji wzięło zatem udział dziesięciu kardynałów:
- Pedro Julião (nominacja kardynalska: 3 czerwca 1273) – kardynał-biskup Tusculum; prior episcoporum
- Bertrand de Saint-Martin, O.S.B. (3 czerwca 1273) – kardynał-biskup Sabiny; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Marcello
- Simone Paltineri (17 grudnia 1261) – kardynał-prezbiter SS. Silvestro e Martino; protoprezbiter
- Ancher Pantaleon (3 czerwca 1262) – kardynał-prezbiter S. Prassede
- Guillaume de Bray (3 czerwca 1262) – kardynał-prezbiter S. Marco; kamerling Św. Kolegium Kardynałów
- Riccardo Annibaldi (29 maja 1238) – kardynał-diakon S. Angelo in Pescheria; protodiakon; archiprezbiter Bazyliki Watykańskiej
- Giovanni Gaetano Orsini (28 maja 1244) – kardynał-diakon S. Nicola in Carcere Tulliano; administrator kościołów prezbiterialnych S. Crisogono i S. Lorenzo in Damaso; inkwizytor generalny Św. Oficjum Inkwizycji
- Giacomo Savelli (17 grudnia 1261) – kardynał-diakon S. Maria in Cosmedin; komendatariusz kościoła prezbiterialnego S. Anastasia; legat w prowincji Patrymonium Św. Piotra
- Goffredo da Alatri (17 grudnia 1261) – kardynał-diakon S. Giorgio in Velabro
- Matteo Orsini Rosso (3 czerwca 1262) – kardynał-diakon S. Maria in Portico
Sześciu elektorów mianował Urban IV, trzech Grzegorz X, a po jednym Innocenty IV i Grzegorz IX.
Nieobecni [edytuj]
Jeden kardynał mianowany przez Urbana IV:
- Simon de Brion (17 grudnia 1261) – kardynał-prezbiter S. Cecilia; legat papieski we Francji
Przebieg elekcji [edytuj]
Kardynałowie zebrali się w celu wybrania następcy Adriana V już następnego dnia po jego śmierci. Kiedy jednak po 10 dniach okazało się, że nie doszli do porozumienia, mieszkańcy Viterbo zażądali zamknięcia elektorów i racjonowania im żywności, zgodnie z konstytucją "Ubi periculum". Kardynałowie, powołując się na zawieszenie tej konstytucji przez Adriana V, odmówili obradowania zgodnie z jej regułami, co doprowadziło do zamieszek i kilkudniowej przerwy w obradach. Kiedy w mieście został przywrócony spokój, kardynałowie ponownie przystąpili do obrad.
Legenda o papieżu Grzegorzu XI [edytuj]
Według późniejszych przekazów, poświadczonych po raz pierwszy w XVII wieku, późnym wieczorem 5 września wybór padł na kardynała Vicedominus de Vicedominis, biskupa Palestriny. Elekt, wówczas już ciężko chory, przyjął wybór i przybrał imię Grzegorz XI, na cześć swojego wuja Grzegorza X. Z uwagi na późną porę, postanowiono zaczekać do następnego dnia z ogłoszeniem tego werdyktu. Okazało się jednak, że 6 września we wczesnych godzinach porannych elekt zmarł. Ponieważ jego wybór nie został nawet ogłoszony, Grzegorz XI Vicedominis nie jest wymieniany w katalogach papieży, a imię Grzegorz XI przyjął wybrany w 1370 ostatni papież niewoli awiniońskiej. Wiarygodność tej legendy została podważona pod koniec XIX wieku przez historyków Francesco Cristofori oraz Richarda Stappera, którzy wykazali, że nie wspominają o tym żadne ze współczesnych źródeł. Faktem jest jednak, że 6 września zmarł kardynał Vicedominis, który dopiero kilka dni wcześniej, ciężko schorowany, przybył do Viterbo.
Wybór Jana XXI [edytuj]
Za radą kardynała Giovanni Gaetano Orsini jednogłośny wybór padł na portugalskiego kardynała Pedro Julião, biskupa Tusculum, wybitnego lekarza i filozofa. Dokładna data jego wyboru jest niepewna, najprawdopodobniej jednak doszło do niego w dniu 15 września 1276. Wskutek błędnej numeracji papieży o imieniu Jan w XIII-wiecznych katalogach elekt przyjął imię Jan XXI, chociaż nigdy nie było Jana XX. 20 września w kościele św. Wawrzyńca w Viterbo nowy papież został uroczyście koronowany przez kardynała Giovanni Gaetano Orsini, który w największym stopniu przyczynił się do jego wyboru.
Jan XXI uważany jest za jedynego w historii papieża-Portugalczyka, choć z terenów dzisiejszej Portugalii mógł pochodzić także papież Damazy I (366-384).
Bibliografia [edytuj]
R. Stapper, Papst Johannes XXI, Kirchengeschichtliche Studien, Munster 1898, s. 33-38
R.Sternfeld, Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277, Berlin 1905, s. 267-275
Linki zewnętrzne [edytuj]
http://www.fiu.edu/~mirandas/conclave-xiii.htm#1276B
http://www.vaticanhistory.de/vh/html/johannes_xxi_.html
http://www.csun.edu/~hcfll004/SV1276c.html
| Poprzednie Konklawe 1276 |
Wybrany papież: Jan XXI |
Następne Papieska elekcja 1277 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
