Papieska elekcja 1276 (Jan XXI)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Papieska elekcja 1276 (trzecia)
Sede vacante.svg
Daty i miejsce
wrzesień 1276
Viterbo
Główne postacie
Dziekan Pedro Julião (do wyboru ok. 15 września)
Bertrand de Saint-Martin (w dniu ok. 15 września)
Protoprezbiter Simone Paltineri
Protodiakon Riccardo Annibaldi
Wybory
Liczba elektorów
• uczestnicy
• nieobecni

11
1
Wybrany Papież
Pope John XXI.jpg
Piotr Hiszpan
Przybrane imię: Jan XXI

Papieska elekcja we wrześniu 1276 – odbyła się po śmierci Adriana V i zakończyła wyborem Portugalczyka Jana XXI na jego następcę.

Pontyfikat Adriana V. Zawieszenie konstytucji Ubi periculum o konklawe[edytuj | edytuj kod]

Adrian V zmarł 18 sierpnia 1276 w Viterbo po zaledwie 39 dniach pontyfikatu, zanim doszło do jego konsekracji i koronacji. W tym czasie zdążył jednak wydać bullę Consistorial allocution, w której zawiesił konstytucję "Ubi periculum" z 1274, ustanawiającą instytucję konklawe. Obiecał wydanie nowych regulacji co do wyboru papieża, ale zmarł zanim to nastąpiło.

Śmierć Adriana V oznaczała trzecią już sediswakancję w ciągu 1276 roku.

Lista uczestników[edytuj | edytuj kod]

W chwili śmierci Adriana V żyło 12 kardynałów, jednak kardynał biskup Palestriny, Vicedominus de Vicedominis zmarł w trakcie elekcji, a kardynał Simon de Brion był wówczas we Francji jako legat papieski:

Sześciu elektorów mianował Urban IV, czterech Grzegorz X, a po jednym Innocenty IV i Grzegorz IX.

Nieobecni[edytuj | edytuj kod]

Jeden kardynał mianowany przez Urbana IV:

  • Simon de Brion (17 grudnia 1261) – kardynał prezbiter S. Cecilia; legat papieski we Francji

Przebieg elekcji[edytuj | edytuj kod]

Kardynałowie zebrali się w celu wybrania następcy Adriana V już następnego dnia po jego śmierci. Kiedy jednak po 10 dniach okazało się, że nie doszli do porozumienia, mieszkańcy Viterbo zażądali zamknięcia elektorów i racjonowania im żywności, zgodnie z konstytucją "Ubi periculum". Kardynałowie, powołując się na zawieszenie tej konstytucji przez Adriana V, odmówili obradowania zgodnie z jej regułami, co doprowadziło do zamieszek i kilkudniowej przerwy w obradach. Kiedy w mieście został przywrócony spokój, kardynałowie ponownie przystąpili do obrad.

Legenda o papieżu Grzegorzu XI[edytuj | edytuj kod]

Według późniejszych przekazów, poświadczonych po raz pierwszy w XVII wieku, późnym wieczorem 5 września wybór padł na kardynała Vicedominus de Vicedominis, biskupa Palestriny. Elekt, wówczas już ciężko chory, przyjął wybór i przybrał imię Grzegorz XI, na cześć swojego wuja Grzegorza X. Z uwagi na późną porę, postanowiono zaczekać do następnego dnia z ogłoszeniem tego werdyktu. Okazało się jednak, że 6 września we wczesnych godzinach porannych elekt zmarł. Ponieważ jego wybór nie został nawet ogłoszony, Grzegorz XI Vicedominis nie jest wymieniany w katalogach papieży, a imię Grzegorz XI przyjął wybrany w 1370 ostatni papież niewoli awiniońskiej. Wiarygodność tej legendy została podważona pod koniec XIX wieku przez historyków Francesco Cristofori oraz Richarda Stappera, którzy wykazali, że nie wspominają o tym żadne ze współczesnych źródeł. Faktem jest jednak, że 6 września zmarł kardynał Vicedominis, który dopiero kilka dni wcześniej, ciężko schorowany, przybył do Viterbo.

Wybór Jana XXI[edytuj | edytuj kod]

Za radą kardynała Giovanni Gaetano Orsini jednogłośny wybór padł na portugalskiego kardynała Pedro Julião, biskupa Tusculum, wybitnego lekarza i filozofa. Dokładna data jego wyboru jest niepewna, najprawdopodobniej jednak doszło do niego w dniu 15 września 1276. Wskutek błędnej numeracji papieży o imieniu Jan w XIII-wiecznych katalogach elekt przyjął imię Jan XXI, chociaż nigdy nie było Jana XX. 20 września w kościele św. Wawrzyńca w Viterbo nowy papież został uroczyście koronowany przez kardynała Giovanni Gaetano Orsini, który w największym stopniu przyczynił się do jego wyboru.

Jan XXI uważany jest za jedynego w historii papieża-Portugalczyka, choć z terenów dzisiejszej Portugalii mógł pochodzić także papież Damazy I (366-384).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

R. Stapper, Papst Johannes XXI, Kirchengeschichtliche Studien, Munster 1898, s. 33-38

R.Sternfeld, Der Kardinal Johann Gaetan Orsini (Papst Nikolaus III.) 1244-1277, Berlin 1905, s. 267-275

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

http://www.fiu.edu/~mirandas/conclave-xiii.htm#1276B

http://www.vaticanhistory.de/vh/html/johannes_xxi_.html

http://www.csun.edu/~hcfll004/SV1276c.html