Papowo Biskupie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Papowo Biskupie
Herb
Herb Papowa Biskupiego
Ruiny zamku krzyżackiego z XIV wieku
Ruiny zamku krzyżackiego z XIV wieku
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Papowo Biskupie
Sołectwo Papowo Biskupie
Liczba ludności 700
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 86-221[1]
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0848121
Położenie na mapie gminy Papowo Biskupie
Mapa lokalizacyjna gminy Papowo Biskupie
Papowo Biskupie
Papowo Biskupie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Papowo Biskupie
Papowo Biskupie
Ziemia 53°14′58″N 18°33′50″E/53,249444 18,563889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Papowo Biskupie (niem. Bischöflich Papau) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie na brzegu Jeziora Papowskiego.

Wiadomości ogólne[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość znajduje się niemal w centrum historycznej Ziemi Chełmińskiej. W zachodniej części wsi znajduje się Jezioro Papowskie o powierzchni ok. 35ha. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Jest siedzibą władz gminy Papowo Biskupie. Jest wsią sołecką w skład której wchodzą jeszcze miejscowości Falęcin i Kucborek.

W odległości 2km na zachód od centrum wsi przebiega DK91 Droga krajowa nr 91 łącząca Gdańsk z Łodzią, natomiast od strony wschodniej w odległości 4km przebiega niezelektryfikowana 207 Linia kolejowa nr 207 łącząca Toruń z Malborkiem ze stacją we Wrocławkach.

Przez wieś prowadzi szlak turystyczny żółty turystyczny pieszy szlak żółty (10 km) Chełmża - Bielczyny - Kucborek - Papowo Biskupie[2], a także szlak turystyczny czerwony Martyrologii pieszy szlak czerwony (38 km) Chełmno - Klamry - Rybieniec - Stolno - Małe Czyste - Wielkie Czyste - Storlus - Papowo Biskupie - Wrocławki - Dubielno - Lipienek - Kornatowo[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawiła się 5 sierpnia 1222 r. Wcześniej była znana pod nazwami: Papouo (1222), Papowe (1284), Popow (w 1326), Papav lub Papaw (1327) i Pfaffendorf (w 1554)[4]

Pierwsza wzmianka o miejscowości dotyczy przekazania jej przez biskupa płockiego Gedko biskupowi Chrystianowi[5]. W latach 1466-1505 Królewszczyzna królów polski, a następnie darowana przez króla Aleksandra Jagiellończyka biskupom chełmińskim. Własnością kościelną miejscowość przestała być w 1773 roku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • gotycki kościół z XIV wieku. W roku 1768 została dobudowana kaplica św. Huberta, która ufundował Jakub Zalewski, właściciel Zakrzewa. W tym czasie powstała też być może dolna część wieży. Górna część została dobudowana w 1841 roku. Kościół był remontowany w roku 2005 (dzwonnica), 2007 (elektronika) oraz w latach 2008-2009 (organy kościelne). Obiekt wpisany na listę rejestru zabytków (Nr rej: A/331 z 13.07.1936)[6]
  • zamek krzyżacki zbudowany pomiędzy latami 1280-1300, obecnie w ruinie. Budowę niewielkiego zamku konwentualnego rozpoczęto od budowy muru obwodowego, potem zbudowano skrzydło północne (główne), a następnie pozostałe skrzydła. W dalszej kolejności wybudowano przedbramie i nieregularne przedzamcze[7]. Kolejne prace wykonywano na zamku na początku XV wieku. Zamek nie miał wieży głównej i był to typowy kasztel z małymi wieżami narożnymi oraz dziedzińcem otoczonym drewnianym gankiem. Nietypowe w zamku w Papowie było to, że zbudowano go w większości z kamieni polnych, a nie z cegły tak jak zamki zbudowane w późniejszym okresie. Do 1410 roku znajdowała się tutaj siedziba niewielkiego komturstwa. Po Bitwie pod Grunwaldem w lecie 1410 roku na krótko zamek obsadziło rycerstwo polskie. Po wycofaniu wojsk polskich była to siedziba wójta krzyżackiego. W 1411 roku polski rycerz Janusz Brzozogłowy najechał Papowo co spowodowało zniszczenia na przedzamczu. Podczas wojny Wojny trzynastoletniej w 1454 roku na zamku schronił się Wielki marszałek, komtur gdański i komtur grudziądzki. W dniu 7 lutego 1454 roku zamek został zdobyty przez walczące po stronie Polski wojska Związku Pruskiego i czeskich rycerzy najemnych pod dowództwem pruskiego rycerza Ottona Machwica. Zamek obsadziła załoga dowodzona przez Janka z Targowiska. Wkrótce król Kazimierz Jagiellończyk rozkazał zniszczyć zamek, jednak w 1458 roku, zamek obsadziły krzyżackie oddziały zaciężne pod dowództwem Bernarda Szumborskiego na czele 55 żołnierzy. W lipcu tego samego roku pod zamek podeszli Polacy dowodzeni przez rycerza Piotra z Szamotuł, w związku z czym Krzyżacy się poddali. Następnie wojska polskie zamek spaliły realizując polecenie króla. W 1466 roku zamek został włączony do Królestwa Polskiego i wszedł w skład Królewszczyzny. Jego pierwszym starostą został Gabriel Bażyński. W 1505 roku król Aleksander Jagiellończyk nadał obiekt biskupom chełmińskim, którzy w XVI wieku częściowo rozebrali go przed 1639 rokiem na materiał budowlany na potrzeby budowy seminarium duchownego w Chełmnie, jednak z uwagi na to, że zamek zbudowano z kamieni polnych, w dużym stopniu przetrwał tę rozbiórkę. W rękach biskupów ruiny zamku pozostawały do I Rozbioru Polski w 1772 r. W XIX wieku dalszych zniszczeń dokonali okoliczni mieszkańcy. Zamek był wybudowany z głazów narzutowych oraz granitu[8][9]. Obiekt wpisany na listę rejestru zabytków (Nr rej: A/106 z 13.04.1937)[10]
  • park dworski z końca XIXw., położony na końcu wsi przy drodze na Dubielno. Obiekt wpisany na listę rejestru zabytków (Nr rej: 477 z 17.06.1985)[11]

Oświata i kultura[edytuj | edytuj kod]

W Papowie Biskupim znajduje się biblioteka i gimnazjum (wybudowane w 1968 r.). W bibliotece znajduje się 18 964 woluminów, w tym 5205 dla dzieci i młodzieży, 7922 dla dorosłych oraz 5767 książek literatury niebeletrystycznej. Biblioteka dostała w 2004 dofinansowanie od Ministerstwa Nauki i Informatyzacji RP na możliwość korzystania z internetowej bazy danych. Początki oświaty we wsi datuje się na XVII wiek. W 1647 powstała tu pierwsza szkoła z jednym nauczycielem.

W Papowie Biskupim znajduje się również jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej. Według przekazów założył ją w 1928 roku Jan Frąckiewicz. W 1963 roku wybudowany został aktualnie użytkowany budynek straży. W połowie lat 80-tych przebudowano część garażową remizy na dodatkowy pojazd. W 1995 roku papowska jednostka została włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KRSG)[12].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze wsi położone jest Jezioro Papowskie[13]. W parku koło dworu i przy ruinach zamku rosną dwa dęby będące pomnikami przyrody[14].

Urodzeni w Papowie Biskupim[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Papowie Biskupim istnieje drużyna piłkarska, która nazywa się LKS Kasztelan. Drużyna ta występuje obecne w V lidze (A klasa) podokręgu toruńskim.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]