Papowo Biskupie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Papowo Biskupie
Herb
Herb Papowa Biskupiego
Ruiny zamku krzyżackiego z XIV wieku
Ruiny zamku krzyżackiego z XIV wieku
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Papowo Biskupie
Liczba ludności 700
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 86-221[1]
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0848121
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Papowo Biskupie
Papowo Biskupie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Papowo Biskupie
Papowo Biskupie
Ziemia 53°14′53″N 18°33′57″E/53,248056 18,565833Na mapach: 53°14′53″N 18°33′57″E/53,248056 18,565833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Papowo Biskupie (niem. Bischöflich Papau) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Papowo Biskupie. Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawiła się 5 sierpnia 1222 r. Wcześniej była znana pod nazwami: Papouo (1222), Papowe (1284), Popow (w 1326), Papav lub Papaw (1327) i Pfaffendorf (w 1554)[2].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego. Jest siedzibą władz gminy Papowo Biskupie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości dotyczy przekazania jej przez biskupa płockiego Gedko biskupowi Chrystianowi[3]. W latach 1466-1505 Królewszczyzna królów polski, a następnie darowana przez króla Aleksandra Jagiellończyka biskupom chełmińskim. Własnością kościelną miejscowość przestała być w 1773 roku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • gotycki kościół z XIV wieku. W roku 1768 została dobudowana kaplica św. Huberta, która ufundował Jakub Zalewski, właściciel Zakrzewa. W tym czasie powstała też być może dolna część wieży. Górna część została dobudowana w 1841 roku. Kościół był remontowany w roku 2005 (dzwonnica), 2007 (elektronika) oraz w latach 2008-2009 (organy kościelne).
  • zamek krzyżacki zbudowany pomiędzy latami 1280-1300, obecnie w ruinie. Budowę niewielkiego zamku konwentualnego rozpoczęto od budowy muru obwodowego, potem zbudowano skrzydło północne (główne), a następnie pozostałe skrzydła. W dalszej kolejności wybudowano przedbramie i nieregularne przedzamcze[4]. Kolejne prace wykonywano na zamku na początku XV wieku. Zamek nie miał wieży głównej i był to typowy kasztel z małymi wieżami narożnymi oraz dziedzińcem otoczonym drewnianym gankiem. Nietypowe w zamku w Papowie było to, że zbudowano go w większości z kamieni polnych, a nie z cegły tak jak zamki zbudowane w późniejszym okresie. Do 1410 roku znajdowała się tutaj siedziba niewielkiego komturstwa. Po Bitwie pod Grunwaldem w lecie 1410 roku na krótko zamek obsadziło rycerstwo polskie. Po wycofaniu wojsk polskich była to siedziba wójta krzyżackiego. W 1411 roku polski rycerz Janusz Brzozogłowy najechał Papowo co spowodowało zniszczenia na przedzamczu. Podczas wojny Wojny trzynastoletniej w 1454 roku na zamku schronił się Wielki marszałek, komtur gdański i komtur grudziądzki. W dniu 7 lutego 1454 roku zamek został zdobyty przez walczące po stronie Polski wojska Związku Pruskiego i czeskich rycerzy najemnych pod dowództwem pruskiego rycerza Ottona Machwica. Zamek obsadziła załoga dowodzona przez Janka z Targowiska. Wkrótce król Kazimierz Jagiellończyk rozkazał zniszczyć zamek, jednak w 1458 roku, zamek obsadziły krzyżackie oddziały zaciężne pod dowództwem Bernarda Szumborskiego na czele 55 żołnierzy. W lipcu tego samego roku pod zamek podeszli Polacy dowodzeni przez rycerza Piotra z Szamotuł, w związku z czym Krzyżacy się poddali. Następnie wojska polskie zamek spaliły realizując polecenie króla. W 1466 roku zamek został włączony do Królestwa Polskiego i wszedł w skład Królewszczyzny. Jego pierwszym starostą został Gabriel Bażyński. W 1505 roku król Aleksander Jagiellończyk nadał obiekt biskupom chełmińskim, którzy w XVI wieku częściowo rozebrali go przed 1639 rokiem na materiał budowlany na potrzeby budowy seminarium duchownego w Chełmnie, jednak z uwagi na to, że zamek zbudowano z kamieni polnych, w dużym stopniu przetrwał tę rozbiórkę. W rękach biskupów ruiny zamku pozostawały do I Rozbioru Polski w 1772 r. W XIX wieku dalszych zniszczeń dokonali okoliczni mieszkańcy. Zamek był wybudowany z głazów narzutowych oraz granitu[5][6].

Oświata i kultura[edytuj | edytuj kod]

W Papowie Biskupim znajduje się biblioteka i gimnazjum (wybudowane w 1968 r.). W bibliotece znajduje się 18 964 woluminów, w tym 5205 dla dzieci i młodzieży, 7922 dla dorosłych oraz 5767 książek literatury niebeletrystycznej. Biblioteka dostała w 2004 dofinansowanie od Ministerstwa Nauki i Informatyzacji RP na możliwość korzystania z internetowej bazy danych. Początki oświaty we wsi datuje się na XVII wiek. W 1647 powstała tu pierwsza szkoła z jednym nauczycielem.

W Papowie Biskupim znajduje się również jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej. Według przekazów założył ją w 1928 roku Jan Frąckiewicz. W 1963 roku wybudowany został aktualnie użytkowany budynek straży. W połowie lat 80-tych przebudowano część garażową remizy na dodatkowy pojazd. W 1995 roku papowska jednostka została włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (KRSG)[7].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze wsi położone jest Jezioro Papowskie[8]. W parku koło dworu i przy ruinach zamku rosną dwa dęby będące pomnikami przyrody[9].

Urodzeni w Papowie Biskupim[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Papowie Biskupim istnieje drużyna piłkarska, która nazywa się LKS Kasztelan. Drużyna ta występuje obecne w V lidze (A klasa) podokręgu toruńskim.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Powiat chełmiński (pol.). [dostęp 2010-02-08].
  2. Waldemar Rodzynkowski: Zarys Dziejów Gminy Papowo Biskupie. 1996.
  3. Diecezja toruńska historia i teraźniejszość tom 5 dekanat chełmżyński
  4. http://archeozamki.pl/?page_id=109
  5. Informacje pochodzą z tabliczki znajdującej się na ruinach zamku. Zdjęcie tabliczki dostępne jest tutaj.
  6. http://archeozamki.pl/?page_id=109
  7. http://www.osp.papowobiskupie.pl/
  8. Papowo Biskupie - Zamek w Papowie Biskupim - OPIS - (Polskie zamki)
  9. Przyroda Województwa Toruńskiego. Toruń: Oficyna Wydawnicza Turpress, 1992.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]