Paprocie cienkozarodniowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paprocie cienkozarodniowe
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Gromada paprotniki
Klasa paprocie
Podklasa paprocie cienkozarodniowe
Nazwa systematyczna
Leptofilicidae
Synonimy

Leptosporangiatidae, Filicidae

Paprocie cienkozarodniowe (Leptofilicidae) – takson pomocniczy (podklasa) wyróżniany w dawniejszych systemach klasyfikacyjnych w obrębie klasy paproci[1]. Stosowany w XX wieku podział paproci na cienkozarodniowe i grubozarodniowe opierał się na różnicach w budowie ściany zarodni i trafnie rozróżniał grupy o różnych relacjach filogenetycznych. Błędnie jednak zakładał wspólne pochodzenie od jednego przodka. Gdy ujawniono parafiletyczny charakter paproci grubozarodniowych (głównie dzięki analizie chloroplastowego DNA) i wyłączono je do odrębnych klas, określenie "paprocie cienkozarodniowe" stało się synonimem dla całej klasy paprocie Polypodiopsida[2]. Czasem najstarsza linia rozwojowa tj. długoszowce Osmundales wyłączana bywa z cienkozarodniowych jako siostrzana podklasa Osmundidae. W grupie tej ściana zarodni jest miejscami dwuwarstwowa, a poza tym pierścień na szczycie zarodni nie inicjuje jej pękania, jak u pozostałych paproci[3].

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zarodnie paproci cienkozarodniowych znajdują się na spodniej stronie liścia, a rzadziej na brzegach blaszki liściowej. Są one zwykle zebrane w grupy, zwane kupkami (sori). Pojedyncza kupka składa się z wypukłości, utworzonej przez tkankę liścia, zwaną łożyskiem i do której przyrośnięte są trzoneczki poszczególnych zarodni. Zarodnie tworzące kupkę osłonięte są przez błoniaste lub łuskowate wyrostki epidermy blaszki liściowej lub łożyska, tworząc zawijkę. Zarodnie w kupkach nie są ze sobą zrośnięte i każda z nich powstaje z jednej komórki epidermy.

U form bardziej prymitywnych wszystkie zarodnie jednej kupki dojrzewają jednocześnie, przez co okres ich zarodnikowania jest krótki. W toku ewolucji doszło jednak do wydłużania tego okresu poprzez zróżnicowanie tempa rozwoju poszczególnych zarodni w kupce. U większości form dojrzewanie zarodni jest nieregularne, bez zachowania jakiejś określonej kolejności.

Poszczególne zarodnie mają jednowarstwową ściankę i umieszczone są na długich i cienkich trzoneczkach. Otwieranie ich następuje za pomocą pierścienia utworzonego przez szereg komórek o silnie pogrubionych ścianach, które przy dojrzewaniu i wysychaniu zarodni rozrywają jej ściankę. Otwarcie zarodni u form bardziej wyspecjalizowanych połączone jest z gwałtownym odrzuceniem górnej jej części do tyłu. U wielu form prymitywnych zarodnie pękają podłużnie, a u form wyspecjalizowanych poprzecznie.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jakub Mowszowicz: Zarys systematyki roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982. ISBN 8301007087.
  2. Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns (ang.). Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-11].
  3. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 276. ISBN 8301139452.