Parafia św. Katarzyny w Jastrzębiu-Zdroju

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Parafia św. Katarzyny
kościół parafialny
kościół parafialny
Państwo  Polska
Siedziba Jastrzębie-Zdrój
Adres ul. św. Katarzyny 3
44-335 Jastrzębie Zdrój
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja katowicka
Dekanat Jastrzębie Górne
Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej i Opatrzności Bożej w Jastrzębiu-Zdroju
Proboszcz ks. Stefan Wyleżałek
Wspomnienie liturgiczne niedziela przed uroczystością Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata; 3 miesiące po Wielkanocy
Położenie na mapie Jastrzębia-Zdroju
Mapa lokalizacyjna Jastrzębia-Zdroju
Parafia św. Katarzyny
Parafia św. Katarzyny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parafia św. Katarzyny
Parafia św. Katarzyny
Ziemia 49°57′30,5″N 18°35′47,8″E/49,958472 18,596611Na mapach: 49°57′30,5″N 18°35′47,8″E/49,958472 18,596611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Parafia św. Katarzyny w Jastrzębiu Górnymrzymskokatolicka parafia w dekanacie Jastrzębie Górne w archidiecezji katowickiej.

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Dzieje parafii św. Katarzyny w Jastrzębiu Górnym są nieodłącznie związane z historią Górnego Śląska. Jej powstanie datuje się na drugą połowę XIV wieku. Trudno jednoznacznie określić datę roczną, jednak już w 1376 roku w zapiskach notarialnych archidiakonatu opolskiego występuje wzmianka o parafii w osadzie Hermansdorf, utożsamianą z późniejszym Jastrzębiem. Następnym źródłem są akta procesu o dziesięcinę z klasztorem Dominikanek w Raciborzu. Jako świadkowie występują tam dwaj kolejni proboszczowie parafii św. Katarzyny: ks. Mikołaj i ks. Marcin.

Została wymieniona w spisie świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa w 1447 pośród innych parafii archiprezbiteratu (dekanatu) w Żorach pod nazwą Hermansdorff[1].

Z powstaniem kościoła w Jastrzębiu związana jest legenda dotycząca szlachcica zaatakowanego przez dziki w czasie polowania. Szlachcic znajdując się w obliczu śmierci przyrzekł Bogu, że jeśli przeżyje, wybuduje na tym miejscu kościół. Po swoim ocaleniu, dotrzymał słowa.

W parafii istniał nie tylko kult św. Katarzyny, ale także Opatrzności Bożej. W 1764 roku w parafii powstało Bractwo Opatrzności Bożej, zrzeszające wielu parafian. W tym samym czasie papież Klemens XIII ustalił odpust Opatrzności Bożej na szóstą niedzielę po Zielonych Świątkach. Dało to początek długoletniej tradycji pielgrzymek z Żor i Rybnika na odpust. Po 9 latach swojej działalności bractwo ufundowało parafii obraz Opatrzności Bożej, który został umieszczony w prezbiterium.

Najstarsze wizytacje parafii z zachowanymi do dziś sporządzonymi protokołami nastąpiły w latach 1652, 1679 i 1688[2]. Pierwszej dokonał archidiakon opolski Bartłomiej Reinhold 7 września 1652 roku[3], drugiej archiprezbiter namysłowski Wawrzyniec Joannsthon w 1679 roku[4] zaś trzeciej archidiakon opolski ks. Marcin Teofil Stefecjusz w 1688 roku[5]. Następna wizytacja nastąpiła w 1697. Kolejna miała już miejsce w XVIII wieku przeprowadzona przez biskupa sufragana wrocławskiego Eliasa Daniela Sommerfelda. Właścicielem wsi oraz kolatorem parafii był wówczas Gustaw Czammer. Wizytator odwiedził ją 26 sierpnia 1719 roku sporządzając dokładne notatki z wizyty. Zwraca uwagę na to, że kościół był bardzo zaniedbany i zniszczony, a na chórze brakowało mu organów. Dużo miejsca poświęcił na ocenę pracy ówczesnego proboszcza parafii, księdza Pawła Szypińskiego, który w parafii rezydował już 37 lat, mając w czasie wizytacji lat aż 74. W związku ze swoim podeszłym wiekiem, miał problemy ze sprawnym prowadzeniem parafii, dlatego też wizytator sprowadził do parafii nowo wyświęconego księdza Jerzego Filipka. W trakcie wizyty wybierzmowano 183 osoby, zaś sama parafia liczyła 600 wiernych.[6] Znajdowała się ona wówczas w archiprezbiteracie (dekanacie) wodzisławskim.

26 czerwca 1811 roku spłonął drewniany kościół św. Katarzyny, który był co najmniej drugą świątynią w posiadaniu parafii w Jastrzębiu. Parafianie wybudowali tymczasowy, zastępczy kościół i jednocześnie rozpoczęli starania o budowę nowego murowanego już kościoła. 16 października 1825 roku odbyło się jego uroczyste poświęcenie. Został on wybudowany z fundacji Strachwitzów, ówczesnych właścicieli Jastrzębia. Proboszczem był wtedy ks. Karol Józef Equart.

Czasy współczesne[edytuj | edytuj kod]

Obraz z kościoła, na nim świątynia pod stopami św. Katarzyny

Obecnie parafianie nadal korzystają z kościoła wybudowanego w roku 1825. Jest to świątynia wzniesiona w stylu barokowo-klasycystycznym. Wyraźnie widoczny jest jednak wpływ barokowej sztuki Moraw. Charakterystyczna jest trójprzęsłowa nawa, jedna wieża, prosty rzut i skromne detale architektoniczne. Obecny ołtarz, ambonę i sedilia zaprojektował plastyk Wiktor Ostrzołek.

Znamienne jest, że w roku 1976 parafia św. Katarzyny liczyła aż 75 tys. osób. Było to spowodowane ogromnym napływem ludności na tereny Jastrzębia, związanym z potrzebą dużej ilości pracowników do jastrzębskich kopalń. Liczba parafian spadła jednak do 9300 na skutek erygowania nowych parafii w mieście. Parafie powstałe po podziale terytorialnym parafii św. Katarzyny:

Odpust w parafii w Jastrzębiu Górnym obchodzi się: św. Katarzyny - niedziela przypadająca przed uroczystością Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata oraz Opatrzności Bożej - szósta niedziela po uroczystości Zesłania Ducha Świętego.

Do parafii należy również kaplica śś. Ap. Piotra i Pawła, która została wybudowana w 1972 roku.

Od listopada 1991 roku w parafii ukazuje się gazetka parafialna pt. „Spes”. W parafii funkcjonuje ochronka, hospicjum, Katolicki Klub Trzeźwości i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży. We wrześniu 1999 roku rozpoczęła się budowa domu parafialnego, który po ukończeniu stał się miejscem spotkań formacyjnych grup parafialnych,a także hospicjum należącym do parafii

8 lipca 2012 roku Ksiądz Arcybiskup Wiktor Skworc, metropolita katowicki, ustanowił Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej, Diecezjalnym Sanktuarium Opatrzności Bożej. Jest to 11 sanktuarium w Archidiecezji katowickiej.

Proboszczowie[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Mikołaj - od ok. 1380 do 1385 r.
  • ks. Marcin - od ok. 1385 co najmniej do 1391 r.
  • ks. Jakub Spandel - po 1627 do 1652 r.
  • ks. Maciej Aleksy Osiecki - od 1652 do 1678 r.
  • ks. Paweł Szipiński - od 1678 do 1726 r.
  • ks. Jerzy Józef Filipek - od 1727 do 1733 r.
  • ks. Józef Antoni Morkis - od 1734 do 1742 r.
  • ks. Jerzy Czanibal - od 1742 do 1745 r.
  • ks. Adam Śmietana - od 1745 do 1747/1748 r.
  • ks. Jerzy Pinduk - od 1748 do 1781 r.
  • ks. Georg von Wallhofen - od 1781 do 1794 r.
  • ks. Jan Muriński - od 1794 do 1812 r.
  • ks. Franciszek Fesser - od 1812 do 1823 r.
  • ks. Karol Józef Eguart - od 1823 do 1832 r.
  • ks. Ignacy Lodzik - od 1831 do 1852 r.
  • ks. Walenty Ludwik Siekiera - od 1852 do 1890 r.
  • ks. Gustav Vogel - od 1891 do 1894 r.
  • ks. Henryk Weltike - od 1894 do 1905 r.
  • ks. Wiktor Dyrbach - od 1906 do 1920 r.
  • ks. Jan Sobczyk - od 1921 do 1925 r.
  • ks. Józef Czernik - od 1925 do 1932 r.
  • ks. Augustyn Machalica - od 1932 do 1940 r.
  • ks. dziekan Józef Okręt - od 1940 do 1945 r.
  • ks. Augustyn Machalica - od 1945 do 1959 r.
  • ks. Antoni Pitas - od 1959 do 1971 r.
  • ks. Czesław Podleski - od 1971 do 1974 r.
  • ks. Bernard Czernecki - od 1974 do 1979 r.
  • ks. Emil Dyrda - od 1979 do 1986 r.
  • ks. Wacław Basiak - od 1986 do 2012 r.
  • ks. Stefan Wyleżałek - od 2012 r.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]