Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Parafia Najświętszego Serca Jezusowego
Kościół parafialny parafii NSJ
Kościół parafialny parafii NSJ
Siedziba Olsztyn
Adres ul. A. Mickiewicza 10
10-509 Olsztyn
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja warmińska
Dekanat Olsztyn I - Śródmieście
Proboszcz ks. Janusz Wieszczyński
Położenie na mapie Olsztyna
Mapa lokalizacyjna Olsztyna
Parafia Najświętszego Serca Jezusowego
Parafia Najświętszego Serca Jezusowego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parafia Najświętszego Serca Jezusowego
Parafia Najświętszego Serca Jezusowego
Ziemia 53°46′42″N 20°29′14″E/53,778333 20,487222
Strona internetowa

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie - rzymskokatolicka parafia w Olsztynie.

Budowa Kościoła NSPJ[edytuj | edytuj kod]

Szybki rozwój Olsztyna u schyłku XIX w. i związany z tym wzrost liczby mieszkańców, w tym także i katolików, był przyczyną podjęcia decyzji o budowie drugiego kościoła (drugiego po katedrze św. Jakuba). Ziemię pod budowę kościoła zakupiono w 1898 roku za 20 tys. marek. Budowlę zaprojektował architekt Fritz Heitmann (znany w Prusach Wschodnich). Do prac budowlanych wybrano firmę Alberta Schulza (przedstawił najkorzystniejsza ofertę, opiewająca na 47896 marek). Prace rozpoczęto w czerwcu 1901 roku. W uroczystości wmurowania kamienia węgielnego uczestniczył biskup Andrzej Thiel. Latem 1902 r. podjęto już prace malarskie a wykonał je Albert Kochanowski za kwotę 1581,26 marki. Konsekracja nastąpiła 19 października 1903 roku z udziałem biskupa pomocniczego warmińskiego Edwarda Herrmanna.

Największą rolę w zebraniu pieniędzy na budowę kościoła odegrało Stowarzyszenie Budowy Kościoła, powołane do życia w 1900 roku.

Początkowo kościół Najświętszego Serca Jezusowego był filią parafii św. Jakuba. Pieczę nad nim sprawował dziekan olsztyński ks. Józef Tischner. 1 lutego 1904 r. ordynariusz skierował do Olsztyna czwartego wikariusza i zezwolił, by zamieszkał w domu należącym do beneficjum różańcowego. W 1906 ustanowiono odrębnego kuratusa. Decyzja o wydzieleniu nowej parafii zapadła w 1908 r. Biskup warmiński Andrzej Thiel mianował przy nowo zbudowanym kościele kuratusa (samodzielnego duszpasterza, ale jeszcze bez praw proboszczowskich). Decyzje o powstaniu samodzielnej parafii władze kościelne podjęły w 1914 r. Oficjalne ustanowienie samodzielnej parafii Najświętszego Serca Jezusowego ze strony kościelnej nastąpiła 15 maja 1916 roku. W dokumencie erekcyjnym dokładnie określono granice, dochody proboszcza i duszpasterz pomocniczych oraz przynależność dekanalną. Władze państwowe zatwierdziły tę decyzję 20 października 1916 r.

Plebanię (przy obecnej ul. Kopernika) budowano w 1906 i 1907 r. Dom parafialny przy obecnej ul. Mickiewicza zbudowano w latach 1934-1936. Projekt przygotował i kierował pracami architekt August Wiegand.

Parafianie[edytuj | edytuj kod]

Wokół kościoła osiedlał się żywioł niemiecki i dlatego parafia była niemiecka. Wokół kościoła zamieszkiwali ludzie zamożni: rzemieślnicy, urzędnicy, nauczyciele. Nabożeństwa i kazania głoszono w języku niemieckim. W ważniejsze uroczystości kościelne wygłaszano także kazania w języku polskim. Parafia początkowo liczyła ok. 5 tys. wiernych. Jednakże już pod koniec lat dwudziestych XX w. liczyła przeszło 7 tys., a w 1939 – ponad 9 tys.

Stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie św. Wojciecha (najpopularniejsze), założone na Warmii w 1851 r. W 1870 połączono je z działającym w Niemczech Stowarzyszeniem św. Bonifacego. Celem stowarzyszenia było wspieranie katolików żyjących w protestanckich prowincjach Prus. Ze składek budowano kościoły, zaopatrywano je w parametry liturgiczne, zakładano szkoły.
  • Związek Misyjny św. Franciszka Ksawerego, który zbierał fundusze na cele misyjne
  • Stowarzyszenie Dzieciątka Jezus, do którego zapisywały się dzieci, również wspierając działalność misyjną poprzez modlitwę i comiesięczne ofiary.
  • Stowarzyszenie, które zbierało ofiary przeznaczone na pomoc dla kapłanów
  • Towarzystwo św. Wincentego (posiedzenia odbywały się w poniedziałki o godz. 20.00)
  • Stowarzyszenie św. Elżbiety, mające poza celami charytatywnymi także pogłębienie życia duchowego członkiń poprzez codzienne uczestnictwo we mszy świętej, odmawianie różańca , comiesięczne dni skupienia i doroczne rekolekcje.
  • Mariańska Kongregacja Panien, którego zadaniem była ochrona młodzieży przed niebezpieczeństwami młodego wieku.
  • Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej
  • Apostolat Mężczyzn
  • Stowarzyszenie Matek Chrześcijańskich
  • Związek Krzyżowy (Kreuzbund), propagujący ideę trzeźwości
  • Caritas

Pierwsze powojenne lata działalności parafii[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1945 r. Olsztyn był niemal całkowicie wyludniony. Wojska radzieckie nie napotkały w mieście żadnego oporu. Garnizon niemiecki dawno był w mieście nieobecny. Żołnierze Armii Czerwonej strzelali do bezbronnej ludności cywilnej, gwałcili kobiety bez względu na narodowość, nawet Polki i Rosjanki wywiezione do pracy w Niemczech. Tysiące mieszkańców Olsztyna w towarowych wagonach wywożono do pracy w kopalniach Workuty i Kołymy. Represje dosięgły również duchownych. Proboszcz parafii św. Józefa został zastrzelony, a siostra ze zgromadzenie sióstr katarzynek, pracująca w Szpitalu Mariackim, została zasztyletowana przez sowieckiego żołnierza. Proboszcz parafii św. Jakuba – ks. Jan Hanowski domagał się u komendanta uszanowania kościołów. Dzięki pismu, w którym komendant pod karą śmierci zabrania swoim żołnierzom podpalania kościołów, świątynie olsztyńskie zachowały się od zniszczenia (liczne pożary strawiły w ciągu paru tygodni 1040 budynków mieszkalnych, spośród 2640 istniejących w mieście). Spłonęła również plebania parafii Najświętszego Serca Jezusowego.

Jako pierwsi osiedleńcy do Olsztyna przybyli kolejarze z Białegostoku. Kolejnymi transportami kolejowymi przyjechali osiedleńcy z Wołynia, Warszawy oraz z Wileńszczyzny. Do Olsztyna powrócił także ks. Alfons Wardecki. W 1947 r. proboszczowi udało się wyremontować dach i wieżę kościelną. Pod koniec 1948 r. wyremontowane zostały organy. Jednakże dopiero w 1964 udało się uzupełnić brakujące głosy. Plebanię odbudowano w 1949 r.

Życie parafii[edytuj | edytuj kod]

Po wielu latach starań 4 lutego 1980 r. wojewoda olsztyński wydał zezwolenie na rozbudowę plebanii. Dzięki projektantom powstał dom katechetyczny z większa liczbą sal. W 1984 zakupiono 220 szkolnych ławek i 600 krzeseł, a w1985 wyposażona sale katechetyczne w biurka, nowe tablice i szafy.

W latach 1997-2003 wykonano remont kościoła oraz renowację figury Chrystusa Zbawiciela z 1737 r.

Wraz z rozwojem Olsztyna oraz przyrostem ludności, liczba parafian systematycznie się zwiększała. W roku 1970 liczba wiernych w parafii wynosiła 30 tys. a w 1976 już ponad 40 tys. W kolejnych latach, w miarę budowania kolejnych kościołów, z parafii NSJ wydzielane były inne olsztyńskie parafie: Matki Bożej Miłosierdzia (1991), św. Maksymiliana Marii Kolbe (1994).

Duszpasterstwa i ruchy religijne[edytuj | edytuj kod]

  • Czciciele Żywego Różańca
  • Czciciele Krwi Przenajdroższej
  • Odnowa w Duchu Świętym Strona wspólnoty Kanaan
  • Zespoły wokalno muzyczne
  • Przegląd piosenki religijnej „Magnifikat”
  • „Wiara i światło”
  • Olsztyńskie Duszpasterstwo Harcerek i Harcerzy
  • Duszpasterstwo Akademickie
  • Duszpasterstwo w Areszcie Śledczym
  • Duszpasterstwo Bankowców
  • Klub Inteligencji Katolickiej
  • Warmiński Klub Katolików
  • Duszpasterstwo Inteligencji Miasta Olsztyna
  • Duszpasterstwo Ludzi Pracy
  • Duszpasterstwo Żołnierzy Armii Krajowej
  • Rodzina Katyńska w Olsztynie
  • Stowarzyszenie „Pro Patria”
  • Duszpasterstwo Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego
  • Stowarzyszenie Miłośników Wołynia i Polesia

Rządcy parafii i proboszczowie[edytuj | edytuj kod]

Proboszczowie mianowani po 1945 r.

Księża wikariusze do 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

Rezydenci na terenie parafii NSPJ

  • ks. Józef Braunfisch (1914-1920)
  • ks. Jakub Mayska (1924-1929)
  • ks. Leon Palmowski (1931-1933)
  • ks. Alojzy Koslowski (1929-1937)
  • ks. Hieronim Nahlenz (1934-1939)
  • ks. Józef Keuchel (1936-1945)
  • ks. Adolf Bönki (1937-1945)

Księża pracujący w parafii NSPJ po 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Stanisław Janusz (1945-1946)
  • ks. Wacław Hipsz (1946)
  • ks. Franciszek Skalski (1947-1949)
  • ks. Gedymin Pilecki (1949)
  • ks. Jan Romejko (1949-1950)
  • ks. Józef Litwin (1955-1956)
  • ks. Tadeusz Kościuszko (1956-1956)
  • ks. Alfred Puzio (1956-1959)
  • ks. Alojzy Szorc (1956-1957)
  • ks. Julian Żołnierkiewicz (1959-1968)
  • ks. Henryk Czepułkowsi (1959-1960)
  • ks. Jan Rymkiewicz (1960-1961)
  • ks. Bronisław Magdziarz (1960-1962)
  • ks. Józef Misiak (1960-1965)
  • ks. Janusz Wysocki (1962-1964)
  • ks. Stanisław Pawowski (1964-1966)
  • ks. Czesław Drężek (1965-1973)
  • ks. Zenon Murawski (1966)
  • ks. Jerzy Brzeszczański (1967-1970)
  • ks. Stefan Nowak (1967-1968)
  • ks. Jan Usiądek (1968-1969)
  • ks. Władysław Strycharz (1969-1970)
  • ks. Zdzisław Stańczyk (1970-1971)
  • ks. Stanisław Chełpa (1970-1983)
  • ks. Marian Szczęsny (1972-1974)
  • ks. Bronisław Skierski (1974-1976)
  • ks. Ludwik Nadolski (1974-1977)
  • ks. Edward Langa (1975-1978)
  • ks. Kazimierz Lewandowicz (1976-1983)
  • ks. Jan Kurzątkowski (1976-1978)
  • ks. Roman Żendarski (1978-1980)
  • ks. Józef Turek (1979-1980)
  • ks. Józef Wysocki (1979-1980) obecnie biskup
  • ks. Władysław Janczyk (1980-1982)
  • ks. Adam Ratusiński (1981-1982)
  • ks. Roman Chudzik (1982-1985)
  • ks. Andrzej Lietz (1982-1984)
  • ks. Zbigniew Szumiel (1983-1985)
  • ks. Józef Granul (1983-1985)
  • ks. Jan Paszulewicz (1984-1985)
  • ks. Andrzej Pluta (1984-1985)
  • ks. Witold Palewski (1985-1988)
  • ks. Marek Mocarski (1985-1991)
  • ks. Krzysztof Wojciechowski (1988-1993)
  • ks. Mieczysław Tereszewski (1988)
  • ks. Ryszard Grabowski (1990-1991)
  • ks. Jarosław Wiszowaty (1990-1993)
  • ks. Ryszard Milewski (1991-1992)
  • ks. Grzegorz Mocarski (1991-1992)
  • ks. Sławomir Szatkowski(1992-2003)
  • ks. Krzysztof Ciołek (1993)
  • ks. Leszek Morawski (1993-1997)
  • ks. Leszek Gulmantowicz (1994-1996)
  • ks. Piotr Piasecki (1996-1999)
  • ks. Andrzej Józwik (1997-2005) Duszpasterz Akademicki
  • ks. Krzysztof Kuleszo (1998)
  • ks. Piotr Jagiełka (1999-2007)
  • ks. Leszek Muzyka (2002)
  • ks. Maciej Bartnikowski (2005-2009)
  • ks. Karol Gresik (2006-2009)
  • ks. Wojsław Czupryński (2006-2008) Duszpasterz Akademicki
  • ks. Janusz Wieszczyński (2006) Proboszcz Parafii
  • ks. Jacek Możejko (2007-2010)
  • ks. Janusz Samsel (2008) Duszpasterz Akademicki
  • ks. Paweł Biaduń (2009-2011)
  • ks. Bartłomiej Koziej (2009-2010)
  • ks. Piotr Krzywulski (2009-)
  • ks. Krzysztof Jabłoński (2010-)
  • ks. Adam Ornatek (2010-)

Księża i zakonnicy pochodzący z parafii NSPJ[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Andrzej Walicki (święcenia 1966)
  • ks. Jacek Jezierski (święcenia 1974, biskup od 1993)
  • ks. Roman Wiśniowiecki (święcenia 1981)
  • ks. Krzysztof Józefczyk (święcenia 1989)
  • ks. Jan Jarosz (święcenia 1989)
  • ks. Krzysztof Szarzała (święcenia 1989)
  • ks. Mariusz Szram (święcenia 1989)
  • ks. Janusz Ostrowski (święcenia 1991)
  • ks. Juliusz Czapiewski (święcenia 1992)
  • o. Arkadiusz Kołecki (święcenia 1992, zakon oo. paulinów)
  • ks. Marek Proszek (święcenia 1993)
  • ks. Janusz Rybczyński (święcenia 1995)
  • ks. Krzysztof Bumbul (święcenia 1995)
  • ks. o. Zygmunt Toporowski (święcenia 1985, zakon oo. franciszkanów konwentualnych)
  • ks. Adam Narbut (święcenia 2002)
  • o. Daniel Kowalewski (święcenia 2003, zakon oo. kapucynów)
  • br. Sylwester Kmiecik (wstąpił 26 sierpnia 1998, zakon oo.jezuici)

Księża i zakonnicy, którzy uczęszczali na lekcje religii przy parafii NSPJ:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Ks. Andrzej Kopiczko, ks. Julian Żołnierkiewicz, Dzieje kościoła i parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie 1903-2003, Olsztyn 2003, Edytor „WERS” w Olsztynie, ISBN 83-919110-3-9