Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Parafia Najświętszego Serca Jezusowego
Kościół parafialny parafii NSJ
Kościół parafialny parafii NSJ
Siedziba Olsztyn
Adres ul. A. Mickiewicza 10
10-509 Olsztyn
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Archidiecezja warmińska
Dekanat Olsztyn I - Śródmieście
Proboszcz ks. Janusz Wieszczyński
brak współrzędnych
Strona internetowa

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie - rzymskokatolicka parafia w Olsztynie.

Budowa Kościoła NSPJ[edytuj | edytuj kod]

Szybki rozwój Olsztyna u schyłku XIX w. i związany z tym wzrost liczby mieszkańców, w tym także i katolików, był przyczyną podjęcia decyzji o budowie drugiego kościoła (drugiego po katedrze św. Jakuba). Ziemię pod budowę kościoła zakupiono w 1898 roku za 20 tys. marek. Budowlę zaprojektował architekt Fritz Heitmann (znany w Prusach Wschodnich). Do prac budowlanych wybrano firmę Alberta Schulza (przedstawił najkorzystniejsza ofertę, opiewająca na 47896 marek). Prace rozpoczęto w czerwcu 1901 roku. W uroczystości wmurowania kamienia węgielnego uczestniczył biskup Andrzej Thiel. Latem 1902 r. podjęto już prace malarskie a wykonał je Albert Kochanowski za kwotę 1581,26 marki. Konsekracja nastąpiła 19 października 1903 roku z udziałem biskupa pomocniczego warmińskiego Edwarda Herrmanna.

Największą rolę w zebraniu pieniędzy na budowę kościoła odegrało Stowarzyszenie Budowy Kościoła, powołane do życia w 1900 roku.

Początkowo kościół Najświętszego Serca Jezusowego był filią parafii św. Jakuba. Pieczę nad nim sprawował dziekan olsztyński ks. Józef Tischner. 1 lutego 1904 r. ordynariusz skierował do Olsztyna czwartego wikariusza i zezwolił, by zamieszkał w domu należącym do beneficjum różańcowego. W 1906 ustanowiono odrębnego kuratusa. Decyzja o wydzieleniu nowej parafii zapadła w 1908 r. Biskup warmiński Andrzej Thiel mianował przy nowo zbudowanym kościele kuratusa (samodzielnego duszpasterza, ale jeszcze bez praw proboszczowskich). Decyzje o powstaniu samodzielnej parafii władze kościelne podjęły w 1914 r. Oficjalne ustanowienie samodzielnej parafii Najświętszego Serca Jezusowego ze strony kościelnej nastąpiła 15 maja 1916 roku. W dokumencie erekcyjnym dokładnie określono granice, dochody proboszcza i duszpasterz pomocniczych oraz przynależność dekanalną. Władze państwowe zatwierdziły tę decyzję 20 października 1916 r.

Plebanię (przy obecnej ul. Kopernika) budowano w 1906 i 1907 r. Dom parafialny przy obecnej ul. Mickiewicza zbudowano w latach 1934-1936. Projekt przygotował i kierował pracami architekt August Wiegand.

Parafianie[edytuj | edytuj kod]

Wokół kościoła osiedlał się żywioł niemiecki i dlatego parafia była niemiecka. Wokół kościoła zamieszkiwali ludzie zamożni: rzemieślnicy, urzędnicy, nauczyciele. Nabożeństwa i kazania głoszono w języku niemieckim. W ważniejsze uroczystości kościelne wygłaszano także kazania w języku polskim. Parafia początkowo liczyła ok. 5 tys. wiernych. Jednakże już pod koniec lat dwudziestych XX w. liczyła przeszło 7 tys., a w 1939 – ponad 9 tys.

Stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie św. Wojciecha (najpopularniejsze), założone na Warmii w 1851 r. W 1870 połączono je z działającym w Niemczech Stowarzyszeniem św. Bonifacego. Celem stowarzyszenia było wspieranie katolików żyjących w protestanckich prowincjach Prus. Ze składek budowano kościoły, zaopatrywano je w parametry liturgiczne, zakładano szkoły.
  • Związek Misyjny św. Franciszka Ksawerego, który zbierał fundusze na cele misyjne
  • Stowarzyszenie Dzieciątka Jezus, do którego zapisywały się dzieci, również wspierając działalność misyjną poprzez modlitwę i comiesięczne ofiary.
  • Stowarzyszenie, które zbierało ofiary przeznaczone na pomoc dla kapłanów
  • Towarzystwo św. Wincentego (posiedzenia odbywały się w poniedziałki o godz. 20.00)
  • Stowarzyszenie św. Elżbiety, mające poza celami charytatywnymi także pogłębienie życia duchowego członkiń poprzez codzienne uczestnictwo we mszy świętej, odmawianie różańca , comiesięczne dni skupienia i doroczne rekolekcje.
  • Mariańska Kongregacja Panien, którego zadaniem była ochrona młodzieży przed niebezpieczeństwami młodego wieku.
  • Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej
  • Apostolat Mężczyzn
  • Stowarzyszenie Matek Chrześcijańskich
  • Związek Krzyżowy (Kreuzbund), propagujący ideę trzeźwości
  • Caritas

Pierwsze powojenne lata działalności parafii[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1945 r. Olsztyn był niemal całkowicie wyludniony. Wojska radzieckie nie napotkały w mieście żadnego oporu. Garnizon niemiecki dawno był w mieście nieobecny. Żołnierze Armii Czerwonej strzelali do bezbronnej ludności cywilnej, gwałcili kobiety bez względu na narodowość, nawet Polki i Rosjanki wywiezione do pracy w Niemczech. Tysiące mieszkańców Olsztyna w towarowych wagonach wywożono do pracy w kopalniach Workuty i Kołymy. Represje dosięgły również duchownych. Proboszcz parafii św. Józefa został zastrzelony, a siostra ze zgromadzenie sióstr katarzynek, pracująca w Szpitalu Mariackim, została zasztyletowana przez sowieckiego żołnierza. Proboszcz parafii św. Jakuba – ks. Jan Hanowski domagał się u komendanta uszanowania kościołów. Dzięki pismu, w którym komendant pod karą śmierci zabrania swoim żołnierzom podpalania kościołów, świątynie olsztyńskie zachowały się od zniszczenia (liczne pożary strawiły w ciągu paru tygodni 1040 budynków mieszkalnych, spośród 2640 istniejących w mieście). Spłonęła również plebania parafii Najświętszego Serca Jezusowego.

Jako pierwsi osiedleńcy do Olsztyna przybyli kolejarze z Białegostoku. Kolejnymi transportami kolejowymi przyjechali osiedleńcy z Wołynia, Warszawy oraz z Wileńszczyzny. Do Olsztyna powrócił także ks. Alfons Wardecki. W 1947 r. proboszczowi udało się wyremontować dach i wieżę kościelną. Pod koniec 1948 r. wyremontowane zostały organy. Jednakże dopiero w 1964 udało się uzupełnić brakujące głosy. Plebanię odbudowano w 1949 r.

Życie parafii[edytuj | edytuj kod]

Po wielu latach starań 4 lutego 1980 r. wojewoda olsztyński wydał zezwolenie na rozbudowę plebanii. Dzięki projektantom powstał dom katechetyczny z większa liczbą sal. W 1984 zakupiono 220 szkolnych ławek i 600 krzeseł, a w1985 wyposażona sale katechetyczne w biurka, nowe tablice i szafy.

W latach 1997-2003 wykonano remont kościoła oraz renowację figury Chrystusa Zbawiciela z 1737 r.

Wraz z rozwojem Olsztyna oraz przyrostem ludności, liczba parafian systematycznie się zwiększała. W roku 1970 liczba wiernych w parafii wynosiła 30 tys. a w 1976 już ponad 40 tys. W kolejnych latach, w miarę budowania kolejnych kościołów, z parafii NSJ wydzielane były inne olsztyńskie parafie: Matki Bożej Miłosierdzia (1991), św. Maksymiliana Marii Kolbe (1994).

Duszpasterstwa i ruchy religijne[edytuj | edytuj kod]

  • Czciciele Żywego Różańca
  • Czciciele Krwi Przenajdroższej
  • Odnowa w Duchu Świętym Strona wspólnoty Kanaan
  • Zespoły wokalno muzyczne
  • Przegląd piosenki religijnej „Magnifikat”
  • „Wiara i światło”
  • Olsztyńskie Duszpasterstwo Harcerek i Harcerzy
  • Duszpasterstwo Akademickie
  • Duszpasterstwo w Areszcie Śledczym
  • Duszpasterstwo Bankowców
  • Klub Inteligencji Katolickiej
  • Warmiński Klub Katolików
  • Duszpasterstwo Inteligencji Miasta Olsztyna
  • Duszpasterstwo Ludzi Pracy
  • Duszpasterstwo Żołnierzy Armii Krajowej
  • Rodzina Katyńska w Olsztynie
  • Stowarzyszenie „Pro Patria”
  • Duszpasterstwo Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego
  • Stowarzyszenie Miłośników Wołynia i Polesia

Rządcy parafii i proboszczowie[edytuj | edytuj kod]

Proboszczowie mianowani po 1945 r.

Księża wikariusze do 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

Rezydenci na terenie parafii NSPJ

  • ks. Józef Braunfisch (1914-1920)
  • ks. Jakub Mayska (1924-1929)
  • ks. Leon Palmowski (1931-1933)
  • ks. Alojzy Koslowski (1929-1937)
  • ks. Hieronim Nahlenz (1934-1939)
  • ks. Józef Keuchel (1936-1945)
  • ks. Adolf Bönki (1937-1945)

Księża pracujący w parafii NSPJ po 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Stanisław Janusz (1945-1946)
  • ks. Wacław Hipsz (1946)
  • ks. Franciszek Skalski (1947-1949)
  • ks. Gedymin Pilecki (1949)
  • ks. Jan Romejko (1949-1950)
  • ks. Józef Litwin (1955-1956)
  • ks. Tadeusz Kościuszko (1956-1956)
  • ks. Alfred Puzio (1956-1959)
  • ks. Alojzy Szorc (1956-1957)
  • ks. Julian Żołnierkiewicz (1959-1968)
  • ks. Henryk Czepułkowsi (1959-1960)
  • ks. Jan Rymkiewicz (1960-1961)
  • ks. Bronisław Magdziarz (1960-1962)
  • ks. Józef Misiak (1960-1965)
  • ks. Janusz Wysocki (1962-1964)
  • ks. Stanisław Pawowski (1964-1966)
  • ks. Czesław Drężek (1965-1973)
  • ks. Zenon Murawski (1966)
  • ks. Jerzy Brzeszczański (1967-1970)
  • ks. Stefan Nowak (1967-1968)
  • ks. Jan Usiądek (1968-1969)
  • ks. Władysław Strycharz (1969-1970)
  • ks. Zdzisław Stańczyk (1970-1971)
  • ks. Stanisław Chełpa (1970-1983)
  • ks. Marian Szczęsny (1972-1974)
  • ks. Bronisław Skierski (1974-1976)
  • ks. Ludwik Nadolski (1974-1977)
  • ks. Edward Langa (1975-1978)
  • ks. Kazimierz Lewandowicz (1976-1983)
  • ks. Jan Kurzątkowski (1976-1978)
  • ks. Roman Żendarski (1978-1980)
  • ks. Józef Turek (1979-1980)
  • ks. Józef Wysocki (1979-1980) obecnie biskup
  • ks. Władysław Janczyk (1980-1982)
  • ks. Adam Ratusiński (1981-1982)
  • ks. Roman Chudzik (1982-1985)
  • ks. Andrzej Lietz (1982-1984)
  • ks. Zbigniew Szumiel (1983-1985)
  • ks. Józef Granul (1983-1985)
  • ks. Jan Paszulewicz (1984-1985)
  • ks. Andrzej Pluta (1984-1985)
  • ks. Witold Palewski (1985-1988)
  • ks. Marek Mocarski (1985-1991)
  • ks. Krzysztof Wojciechowski (1988-1993)
  • ks. Mieczysław Tereszewski (1988)
  • ks. Ryszard Grabowski (1990-1991)
  • ks. Jarosław Wiszowaty (1990-1993)
  • ks. Ryszard Milewski (1991-1992)
  • ks. Grzegorz Mocarski (1991-1992)
  • ks. Sławomir Szatkowski(1992-2003)
  • ks. Krzysztof Ciołek (1993)
  • ks. Leszek Morawski (1993-1997)
  • ks. Leszek Gulmantowicz (1994-1996)
  • ks. Piotr Piasecki (1996-1999)
  • ks. Andrzej Józwik (1997-2005) Duszpasterz Akademicki
  • ks. Krzysztof Kuleszo (1998)
  • ks. Piotr Jagiełka (1999-2007)
  • ks. Leszek Muzyka (2002)
  • ks. Maciej Bartnikowski (2005-2009)
  • ks. Karol Gresik (2006-2009)
  • ks. Wojsław Czupryński (2006-2008) Duszpasterz Akademicki
  • ks. Janusz Wieszczyński (2006) Proboszcz Parafii
  • ks. Jacek Możejko (2007-2010)
  • ks. Janusz Samsel (2008) Duszpasterz Akademicki
  • ks. Paweł Biaduń (2009-2011)
  • ks. Bartłomiej Koziej (2009-2010)
  • ks. Piotr Krzywulski (2009-)
  • ks. Krzysztof Jabłoński (2010-)
  • ks. Adam Ornatek (2010-)

Księża i zakonnicy pochodzący z parafii NSPJ[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Andrzej Walicki (święcenia 1966)
  • ks. Jacek Jezierski (święcenia 1974, biskup od 1993)
  • ks. Roman Wiśniowiecki (święcenia 1981)
  • ks. Krzysztof Józefczyk (święcenia 1989)
  • ks. Jan Jarosz (święcenia 1989)
  • ks. Krzysztof Szarzała (święcenia 1989)
  • ks. Mariusz Szram (święcenia 1989)
  • ks. Janusz Ostrowski (święcenia 1991)
  • ks. Juliusz Czapiewski (święcenia 1992)
  • o. Arkadiusz Kołecki (święcenia 1992, zakon oo. paulinów)
  • ks. Marek Proszek (święcenia 1993)
  • ks. Janusz Rybczyński (święcenia 1995)
  • ks. Krzysztof Bumbul (święcenia 1995)
  • ks. o. Zygmunt Toporowski (święcenia 1985, zakon oo. franciszkanów konwentualnych)
  • ks. Adam Narbut (święcenia 2002)
  • o. Daniel Kowalewski (święcenia 2003, zakon oo. kapucynów)
  • br. Sylwester Kmiecik (wstąpił 26 sierpnia 1998, zakon oo.jezuici)

Księża i zakonnicy, którzy uczęszczali na lekcje religii przy parafii NSPJ:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Ks. Andrzej Kopiczko, ks. Julian Żołnierkiewicz, Dzieje kościoła i parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Olsztynie 1903-2003, Olsztyn 2003, Edytor „WERS” w Olsztynie, ISBN 83-919110-3-9