Paragraf 22
| Paragraf 22 Catch-22 |
|||
| Autor | Joseph Heller | ||
| Miejsce wydania | USA | ||
| Język | angielski | ||
| Data I wyd. | 1961 | ||
| Wydawca | Simon & Schuster | ||
| Typ utworu | powieść | ||
| Data I wyd. polskiego | 1975 | ||
| Pierwszy wydawca polski | PIW | ||
| Przekład | Lech Jęczmyk | ||
|
|||
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|||
Paragraf 22 (ang. Catch 22) – powieść amerykańskiego pisarza Josepha Hellera, a także potoczne określenie sytuacji bez wyjścia, w której aby wypełnić jakieś kryterium, trzeba jednocześnie spełniać inny warunek, który to kryterium wyklucza.
Akcja książki rozgrywa się w czasie drugiej wojny światowej. Jej głównym bohaterem jest amerykański bombardier Yossarian, stacjonujący wraz ze swoją jednostką we Włoszech. Książka ukazuje w groteskowy sposób bezsens i absurdy współczesnej wojny, prywatę i chęć awansu dowódców kosztem życia młodych pilotów.
Heller zaczął pisać książkę w 1953, opierając się na osobistych doświadczeniach. Początkowo miała ona nosić tytuł Paragraf 18. Została wydana w 1961 zdobywając ogromną popularność i dzieląc krytyków.
Na podstawie książki nakręcono film pod tym samym tytułem w reżyserii Mike Nicholsa. Książka była inspiracją do innego spojrzenia na wojnę, czego przykładem może być film MASH i serial telewizyjny M*A*S*H. W Polsce na jej podstawie w 1981 w Teatrze Telewizji nagrano spektakl pod tytułem Paragraf 4 z Piotrem Fronczewskim w roli głównej.
Tytułowy paragraf 22 dawał żołnierzowi możliwość natychmiastowego przejścia do cywila na własną prośbę z powodu choroby psychicznej, jednak ktoś, kto w trosce o uratowanie własnego życia wnosi o zwolnienie ze służby, udowadnia tym samym, że jest psychicznie zdrowy, a tym samym nie może prosić o przejście do cywila z powodu choroby psychicznej.
