Paragraf 22

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy powieści amerykańskiego pisarza Josepha Hellera. Zobacz też: inne pojęcia pod nazwą Paragraf 22.
Paragraf 22
Catch-22
Autor Joseph Heller
Miejsce wydania USA
Język angielski
Data I wyd. 1961
Wydawca Simon & Schuster
Typ utworu powieść
Data I wyd. polskiego 1975
Pierwszy wydawca polski PIW
Przekład Lech Jęczmyk
poprzednia
brak
następna
Ostatni rozdział, czyli Paragraf 22 bis
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Paragraf 22 (ang. Catch 22) – powieść amerykańskiego pisarza Josepha Hellera, a także potoczne określenie sytuacji bez wyjścia, w której aby wypełnić jakieś kryterium, trzeba jednocześnie spełniać inny warunek, który to kryterium wyklucza.

Akcja książki rozgrywa się w czasie drugiej wojny światowej. Jej głównym bohaterem jest amerykański bombardier Yossarian, stacjonujący wraz ze swoją jednostką we Włoszech. Książka ukazuje w groteskowy sposób bezsens i absurdy współczesnej wojny, prywatę i chęć awansu dowódców kosztem życia młodych pilotów.

Heller zaczął pisać książkę w 1953 roku, opierając się na osobistych doświadczeniach. Początkowo miała ona nosić tytuł Paragraf 18. Została wydana w 1961 roku, zdobywając ogromną popularność i dzieląc krytyków.

Na podstawie książki nakręcono film pod tym samym tytułem w reżyserii Mike'a Nicholsa. Książka była inspiracją do innego spojrzenia na wojnę, czego przykładem może być film MASH i serial telewizyjny M*A*S*H. W Polsce na jej podstawie w 1981 w Teatrze Telewizji nagrano spektakl pod tytułem Paragraf 4 z Piotrem Fronczewskim w roli głównej.

W adaptacji radiowej Paragrafu 22 Yossarianem był Roman Wilhelmi.

Tytułowy paragraf 22 dawał żołnierzowi możliwość natychmiastowego zakończenia pełnienia służby na własną prośbę z powodu choroby psychicznej, jednak ktoś, kto w trosce o uratowanie własnego życia wnosi o zwolnienie ze służby, udowadnia tym samym, że jest psychicznie zdrowy, a tym samym nie może prosić o zwolnienie z powodu choroby psychicznej.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]