Paramita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Paramita (skt pāramitā पारमिता; chiń. boluomi(duo) 婆羅蜜(多); kor. paramil(t'a) 바라밀(타); jap. harami(ta); wiet. ba-la-mật(-đa)) – w buddyzmie "przekroczenie" – praktyka, albo cnota, pozwalająca na osiągnięcie oświecenia i przejście do nirwany.

Sześć paramit[edytuj | edytuj kod]

Sześć paramit (skr.; tyb. Pha Rol Tu Phjin Pa) oznacza dosłownie "wyjście poza", "to co osiąga drugi brzeg", jest tłumaczone na język polski również jako sześć doskonałości lub sześć wyzwalających aktywności.

Sześć paramit:

  1. Paramita dawania, szczodrości (Dana-paramita)
  2. Paramita wskazań, dyscypliny, właściwego postępowania (Śila-paramita)
  3. Paramita cierpliwości (Kszanti-paramita)
  4. Paramita zapału, odwagi, entuzjazmu, zdecydowanego wysiłku (Wirja-paramita)
  5. Paramita medytacji, koncentracji (Djana-paramita)
  6. Paramita mądrości (Pradźńaparamita)

Sześć Paramit umożliwia podział nauk buddyzmu na trzy fundamentalne praktyki:

  1. moralną dyscyplinę, poprzez Paramitę dawania, Paramitę wskazań, Paramitę zapału
  2. medytacyjne zrównoważenie, poprzez Paramitę medytacji
  3. doskonałą mądrość, poprzez Paramitę mądrości

Dana[edytuj | edytuj kod]

Dana (skr., pali) – dar, jałmużna, ofiara.

Trzy rodzaje szczodrości (dawania):

Materialna[edytuj | edytuj kod]

Przykładowo może być to ofiarowanie pożywienia lub pieniędzy ludziom, zwierzętom, głodnym duchom czy innym istotom. Bardzo ważna jest przy tym czystość intencji dającego, czyli nie myślenie o swoich korzyściach, lecz pragnienie wsparcia wszystkich istot. Mówi się wręcz o tym, że jeśli trafi się nam posiadanie jakichś rzeczy, zatrzymywanie ich dla siebie jest objawem chorobliwym. W tym życiu nie na wiele się przydadzą, w przyszłym – wcale. Jeśli mamy co jeść i w co się ubrać – powinniśmy się tym również podzielić. Bezgraniczne dawanie oznacza również oddanie swojego życia, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Duchowa[edytuj | edytuj kod]

Dawanie na poziomie duchowym oznacza przekazywanie, nauczanie Dharmy. Co jest jednak istotne, takie dawanie może i powinno być wykonywane jedynie przez osoby urzeczywistnione, posiadające już wgląd w iluzoryczną – pustą naturę swojego "ja".

Zapewnianie bezpieczeństwa, dawanie ukojenia[edytuj | edytuj kod]

Dawanie na tym poziomie oznacza wszystkie działania, które wyzwalają istoty od lęku i śmierci. Przykładowo może być to chronienie tych, którzy się boją, są zagubieni, odkupywanie zwierząt skazanych na rzeź, uwalnianie ryb, tonących owadów, robaków itp.

Śila[edytuj | edytuj kod]

Śila (skr.) – zobowiązania, przykazania, dyscyplina

Praktykowanie dyscypliny oznacza:

  1. Nieczynienie zła. Przede wszystkim oznacza to porzucenie dziesięciu negatywnych działań i zaniechanie czynienia zła ciałem, mową i umysłem.
  2. Czynienie dobra i przynoszenie pożytku innym. Co oznacza praktykowanie dobrych działań przy każdej, nawet najdrobniejszej okazji.

Szczegółowo opisane w artykule dziesięć wskazań.

Kśanti[edytuj | edytuj kod]

Kśanti (skr.; pali: khanti) – cierpliwość

Trzy aspekty cierpliwości:

Cierpliwość w znoszeniu nienawiści, krzywd i niewdzięczności innych istot[edytuj | edytuj kod]

Ta forma cierpliwości polega na służeniu innym z oddaniem i miłością, bez niechęci i złości, nawet jeśli w zamian spotyka nas tylko niewdzięczność.

Szantidewa na początku szóstego rozdziału swojego dzieła "Bodhisattwaczariaawatara" poświeconego właśnie paramicie cierpliwości pisze:

"Jakiekolwiek zasługi zgromadzilibyśmy przez tysiące kalp /.../ nagły wybuch gniewu może to wszystko zniweczyć. Nie ma zła gorszego niż nienawiść i nie ma ofiary większej niż cierpliwość. Dlatego pilnie ćwicz się w cierpliwości, korzystając z wszelakich sposobów." [1]

Mówi się też o tym, że należy szanować tych, którzy nam szkodzą, ponieważ gdyby ich nie było nie mielibyśmy nawet możliwości ćwiczyć się w cierpliwości.

Cierpliwość w znoszeniu przeciwności na ścieżce Dharmy[edytuj | edytuj kod]

Dla Dharmy powinno się cierpliwie znosić gorąco, zimno oraz inne niewygody. Nie należy zajmować się organizowaniem sobie komfortu codziennego życia, lecz raczej skupić się na samej praktyce.

Cierpliwość w zgłębianiu trudnych zagadnień nauk buddyjskich[edytuj | edytuj kod]

Należy mieć zaufanie do głębokich nauk i starać się uchwycić ich znaczenie.

Wirja[edytuj | edytuj kod]

Wirja (skr.; pali: wirija); siła woli, energia

Wirja jest identyczna z szóstym członem Szlachetnej ośmiorakiej ścieżki

Odwaga podobna zbroi[edytuj | edytuj kod]

To entuzjazm do praktyki, oddanie dharmie całego siebie.

Odwaga wprowadzona w czyn[edytuj | edytuj kod]

Oznacza rozpoczęcie praktyki natychmiast, bez ociągania się i kontynuowanie jej cały czas.

Odwaga, która nie zna zaspokojenia[edytuj | edytuj kod]

To ciągłe poczucie niedosytu, które motywuje do dalszego wysiłku.

Dhjana[edytuj | edytuj kod]

Dhjana (skr.; pali: dźhana; chin. channa lub chan; jap. zenna lub zen) – medytacja

Kolejne stopnie medytacji to:

  1. Wyzbycie się pożądań i przywiązania do spraw światowych; niechęć do samsary, determinacja aby się wyzwolić oraz współczucie. To jest wstęp do dalszej praktyki.
  2. Wewnętrzny spokój, skupienie na obiekcie medytacji. Stan ten cechuje też przywiązanie do doświadczeń płynących z głębokiej koncentracji – do błogości, radości i przejrzystości umysłu.
  3. Kiedy wspomniane wyżej lgnięcie ustaje, pozostaje jeszcze subtelne przywiązanie do pustki. Koncentracja zwana jest wówczas "jasno rozróżniającą".
  4. Doskonałość medytacji osiągamy gdy tylko spoczywamy w rzeczywistości takiej, jaka jest, bez tworzenia czegokolwiek.

Pradźńa[edytuj | edytuj kod]

Pradźńa (skr.; pali: pańńa; jap. hannya) – mądrość

Pradźńa w najgłębszym sensie oznacza mąrość nie intelektualną, intuicyjną, pochodzącą z doświadczenia wglądu w naturę umysłu. Uzyskuje się ją poprzez studiowanie Dharmy, rozważanie jej i praktykę medytacji. Polega na zrozumieniu, że wszystkie przedmioty postrzegane przez nasze zmysły są pustymi formami, to znaczy są pozbawione niezależnego substancjalnego istnienia, przejawiając się w sposób uwarunkowany i zależny od psychofizycznych agregatów obserwatora.

Na głębszym poziomie zrozumienia dostrzega się, iż w każdej z sześciu paramit zawierają się wszystkie pozostałe.

Dziesięć paramit[edytuj | edytuj kod]

W buddyzmie tybetańskim wyróżniane jest 10 paramit. Są to:

  1. szczodrość
  2. dyscyplina moralna
  3. cierpliwość
  4. determinacja
  5. kontemplacja
  6. moc
  7. współczucie
  8. modlitwa
  9. metoda
  10. mądrość

Do sześciu podanych wyżej dodano cztery kolejne, wyróżnione pogrubieniem.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Patrul Rinpocze "Słowa Mistrza Samatabhadry", Wydawnictwo Mandala, Warszawa 1996
  • "Encyklopedia Mądrości Wschodu", Warszawski Dom Wydawniczy, Warszawa 1997
  • Siantidewa, "Bodhiczaria-awatara"
  • Mistrz Jin-szun, "Droga do Stanu Buddy", Pracownia Autorska DOMY POLSKIE, Warszawa 2000
  • "The Sutra on Upasaka Precepts", Numata Center for Buddhist Translation and Research, USA 1994