Paranauka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Paranauka (gr. παρα – „przy”, „obok”, „poza czymś”) – część wiedzy, bardzo bliska wiedzy racjonalnej, czy nawet naukowej, która teoretycznie powinna poddawać się racjonalnej kontroli (weryfikacji), ale obejmuje pomysły i hipotezy nie spełniające mocnej zasady racjonalności, tzn. nie posiadające odpowiedniego uzasadnienia. W efekcie paranauka obejmuje wiedzę stojącą poza oficjalnym nurtem naukowym, z których uczeni czerpią jednak pomysły i hipotezy robocze. Paranauka stanowi swego rodzaju "przedsionek" wiedzy naukowej[1].

Paranauka istotnie różni się od pseudonauki obejmującej wiedzę irracjonalną i pozorującą wiedzę naukową, np. poprzez używanie języka naukowego[1]. Problem metod rozróżniania nauki od paranauki określany jest jako problem demarkacji.


Paranauki (np. parapsychologia) mają swoją metodę, właściwą dla tej dziedziny rzeczywistości, którą się zajmują. Badania metodami naukowymi zjawisk paranormalnych nie dało pozytywnych wyników z powodu nieadekwatności stosowanych przez naukowców metod badawczych. Nie można właściwie ocenić parapsychologii narzędziami stosowanymi w nauce, bowiem z założenia narzędzia te nie nadają się do właściwego poznania zjawisk parapsychicznych. Gdyby było inaczej, to parapsychologia nie byłaby paranauką, a stałaby się nauką.

Aby skorzystać z paranauk, trzeba poznać granice nauki i to, co się znajduje się poza tymi granicami. I tak, w przypadku parapsychologii, wymaga to nabycia praktycznych umiejętności parapsychicznych. Jeśli naukowcy poznają metody parapsychologii i nabędą umiejętności parapsychiczne, będzie możliwe przesunięcie granicy poznania naukowego w tej dziedzinie.[2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jan Such, Małgorzata Szcześniak: Filozofia nauki. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2000, s. 41. ISBN 83-232-0975-8.
  2. Pogranicza nauki: Protonauka-Paranauka-Pseudonauka. Streszczenia referatów. Katolicki Uniwersytet Lubelski, 2007. Michał K. Urbański O metodologii badań zjawisk parapsychicznych, czyli czego nauka może się nauczyć od paranauki? Streszczenie (s.15)