Paranauka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Paranauka (gr. παρα – „przy”, „obok”, „poza czymś”) – część wiedzy, bardzo bliska wiedzy racjonalnej, czy nawet naukowej, która teoretycznie powinna poddawać się racjonalnej kontroli (weryfikacji), ale obejmuje pomysły i hipotezy nie spełniające mocnej zasady racjonalności, tzn. nie posiadające odpowiedniego uzasadnienia. W efekcie paranauka obejmuje wiedzę stojącą poza oficjalnym nurtem naukowym, z których uczeni czerpią jednak pomysły i hipotezy robocze. Paranauka stanowi swego rodzaju "przedsionek" wiedzy naukowej[1].

Paranauka istotnie różni się od pseudonauki obejmującej wiedzę irracjonalną i pozorującą wiedzę naukową, np. poprzez używanie języka naukowego[1].


Paranauki (np. parapsychologia) mają swoją metodę, właściwą dla tej dziedziny rzeczywistości, którą się zajmują. Badania metodami naukowymi zjawisk paranormalnych nie dało pozytywnych wyników z powodu nieadekwatności stosowanych przez naukowców metod badawczych. Nie można właściwie ocenić parapsychologii narzędziami stosowanymi w nauce, bowiem z założenia narzędzia te nie nadają się do właściwego poznania zjawisk parapsychicznych. Gdyby było inaczej, to parapsychologia nie byłaby paranauką, a stałaby się nauką.

Aby skorzystać z paranauk trzeba poznać granice nauki i to, co się znajduje się poza tymi granicami. I tak, w przypadku parapsychologii, wymaga to nabycia praktycznych umiejętności parapsychicznych. Jeśli naukowcy poznają metody parapsychologii i nabędą umiejętności parapsychiczne, będzie możliwe przesunięcie granicy poznania naukowego w tej dziedzinie.[2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jan Such, Małgorzata Szcześniak: Filozofia nauki. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2000, s. 41. ISBN 83-232-0975-8.
  2. Pogranicza nauki: Protonauka-Paranauka-Pseudonauka. Streszczenia referatów. Katolicki Uniwersytet Lubelski, 2007. Michał K. Urbański O metodologii badań zjawisk parapsychicznych, czyli czego nauka może się nauczyć od paranauki? Streszczenie (s.15)