Pardubice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pardubice
Plac Pernsztyński (rynek)
Plac Pernsztyński (rynek)
Herb Flaga
Herb Pardubic Flaga Pardubic
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Pardubice Region.svg pardubicki
Burmistrz Jaroslav Deml
Powierzchnia 77,71 km²
Wysokość 237 m n.p.m.
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

89 245
1594 os./km²
Kod pocztowy 530 02
Tablice rejestracyjne E
Podział miasta 8 dzielnic
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Pardubice
Pardubice
Ziemia 50°01′48″N 15°46′12″E/50,030000 15,770000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Pardubice w Wikisłowniku
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Pardubice (niem. Pardubitz) – miasto statutarne w środkowej części Czech, w Kotlinie Pardubickiej, u zbiegu rzek Chrudimki i Łaby[1]. Jest stolicą kraju pardubickiego oraz powiatu Pardubice.

Pardubice są oddalone o około 115 km od Pragi, co stanowi nieco ponad 1 ¼ godz. jazdy samochodem. Znajduje się tam zabytkowy rynek i Stare Miasto z wieżą oraz niedawno odnowiony zamek. Do znanych fabryk można zaliczyć Zakład Chemiczne Synthesia, który jest producentem materiału wybuchowego Semtex[2].

Polskim odpowiednikiem Pardubic może być Toruń ze względu na słynne pardubickie pierniki - bogato zdobione albo nadziewane. Ciekawostką jest wykonane z piernika starostwo pod Górą Kuněticką, gdzie znajduje się muzeum pierników i bajek[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1295[4]. O Pardubicach jako mieście po raz pierwszy wspomina się w 1340[1]. Okres rozwoju miasta przypada na czasy, gdy właścicielem miasta był Wilhelm II z Pernštejnu oraz jego synowie (14911560). Potem, zaniedbane przez Habsburgów i zniszczone w czasie wojny trzydziestoletniej, straciło na znaczeniu. Do dawnej świetności Pardubice powróciły w XIX wieku, kiedy stały się węzłem kolejowym oraz wielkim ośrodkiem przemysłowym. W 1949 zostały siedzibą kraju pardubickiego.

W roku 1845, do Pardubic przybył pierwszy pociąg parowy. Miasto zostało połączone z innymi liniami kolejowymi i dzięki temu doszło do wielkiego rozkwitu. W mieście powstawały również przedsiębiorstwa przemysłowe, zwłaszcza gorzelnia, fabryka maszyn młyńskich Józefa Prokopa Synowie i Fabryka Fanta. W roku 1874 odbył się pierwszy wyścig Wielka Pardubicka, wyścig z przeszkodami, który jest obecnie znany na całym świecie[5]. 13 maja 1911 w historii zapisał się inżynier Jan Kašpar, który dokonał pierwszego długodystansowego lotu do Pragi. Po pierwszej wojnie światowej w Pardubicach kontynuowano rozbudowę przemysłu. Jednak podczas II wojny światowej miasto zostało znacznie zniszczone przez nalot bombowców alianckich. Po roku 1989 miasto dalej rozwijało się i kwitło. Doszło do odbudowy zamku i jego okolicy, osiedli. Pardubice również nawiązały kontakt z miastami zagranicznymi.

Pardubice pełnią funkcję jednego z dwóch głównych, obok Hradca Králové, ośrodków administracyjnych, przemysłowych, handlowo-usługowych i kulturalnych regionu wschodnioczeskiego. Pardubice są bardzo ważnym w skali kraju węzłem drogowym i kolejowym. W południowej części miasta znajduje się krajowy port lotniczy. W mieście funkcjonuje komunikacja autobusowa oraz trolejbusowa. Jest ono siedzibą założonego w 1994 uniwersytetu.

Według danych z 1 stycznia 2008 liczba ludności miasta wynosi 89 245 osób, natomiast powierzchnia – 77,71 km².

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dominantą panoramy Pardubicach jest Zielona Brama, do której przylegają pozostałości fortyfikacji miejskich. W pobliżu znajduje się również renesansowy zamek, który - pieczołowicie odnowiony - jest obecnie siedzibą Muzeum Wschodnioczeskiego). W mieście znajduje się też wiele innych zabytkowych budowli, takich jak neorenesansowy ratusz, Willa Kamienna (Kamenná vila), Krematorium, Dom u Białego Konika (Dům U Bílého koníčka), Dom Wernera, Dom u Jonasza (Dům U Jonáše) i inne. W mieście istnieją również kościoły, takie jak Kościół Zwiastowania NMP, św. Jana Chrzciciela, kościół św. Bartłomieja i inne. Charakterystycznym elementem Rynku (Pernštýnské náměstí) jest kolumna maryjna z końca XVII w.

Centrum zostało w 1964 wpisane na listę Miejskich Rezerwatów Zabytkowych.

Szkolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet Pardubice, Ma 7 wydziałów i 1 instytut – Centrum Badań Materiałowych. Na uniwersytecie studiuje 10 500 studentów w 66 programach studiów i niemal 130 kierunkach studiów. Oprócz kształcenia uniwersytet skupia się również w szczególności na działalności naukowo-badawczej, co przynosi mu uznanie nie tylko w kraju, ale i za granicą. Studenci mogą wybrać studia licencjackie, magisterskie bądź doktoranckie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Pardubice leżą nad drugą pod względem wielkości rzeką Czech, Łabą, do której wpada inna rzeka w mieście - Chrudimka. Położenie Pardubic określają współrzędne 15° długości geograficznej wschodniej i 50° szerokości geograficznej północnej. Miasto znajduje się 100 km na wschód od stolicy Pragi, 150 km w kierunku północno-zachodnim od Brna. Pardubice położone są na obszarze Niziny Połabskiej o średniej wysokości 225 m n.p.m. Powierzchnia miasta obejmuje 78 km². Powierzchnia składa się przeważnie z nizin i nie ma wzgórz. Wyjątkiem jest Kunětická Góra.

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Rafineria Paramo

Pardubice nazywane są miastem przemysłu. W mieście funkcjonuje głównie przemysł chemiczny, elektromaszynowy i elektrotechniczny. Przykładem przemysłu chemicznego to głównie firma Paramo oraz Explosia-Silesia, która powstała w Pardubicach-Semtin jako fabryka akcyjna produkująca materiały wybuchowe. Szczególnie w latach 60-tych minionego stulecia sektor ten, razem z fabryką Synthesia, przeszedł duży rozwój. Synthesia, a.s. obecnie należy do wiodących czeskich firm w produkcji celulosy, pigmentów i barwników oraz związków organicznych. Synthesia jest głównym eksporterem głównie do krajów Unii Europejskiej i związana jest z wynalezieniem materiału wybuchowego Semtex. Paramo – dawniej znana jako Fabryka Fanta. Do roku 2012, Paramo była jedną z największych firm tego typu w kraju, ale w ciągu roku akcjonariusz zdecydował o poważnym zahamowaniu produkcji, więc przyszłość Parama jest dalej niepewna.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Hala sportowo-widowiskowa ČEZ Aréna
  • Miasto słynie z organizowanego tu co roku jesienią znanego wyścigu konnego Wielka Pardubicka oraz prestiżowego turnieju żużlowego Zlatá Přilba.
  • HC Pardubice - klub hokejowy
  • Szachistom to miasto kojarzyć się może z Czech Open Chess Tournament największymi zawodami w Europie, gdzie spotyka się ponad 1000 szachistów z całego świata, a i entuzjaści Kostki Rubika mają tam swoje zawody.
  • W 2009 w ČEZ Aréna obyły się tam czwarte oficjalne zawody WCA (World Cube Association) w układaniu kostki Rubika.

Hokej – klub hokejowy HC ČSOB Pojišťovna Pardubice, sześciokrotny zwycięzca ekstraligi czechosłowackiej i czeskiej w latach 1972/1973, 1986/1987, 1988/1989, 2004/2005, 2009/2010, 2011/2012. Klub mieści się w nowoczesnej ČEZ Arenie. Pierwszy historyczny mecz odbył się na tutejszym Matičním jeziorze już w 1913 roku i pierwszy klub hokejowy nazwany LTC Pardubice powstał w roku 1923. Pierwszy historyczny mecz ekstraligi rozegrany został na otwartym powietrzu właśnie w Pardubicach, w roku 2011. Był to mecz przeciwko klubu Kometa Brno. Lokalna drużyna hokejowa należy do najbardziej popularnych w Europie i najczęściej odwiedzanych drużyn w kraju.

Wielka Pardubicka – najtrudniejszy wyścig w Europie i drugi najtrudniejszy na świecie. Wyścig odbywa się na Torze Wyścigowym każdej jesieni (od roku 1874). Najsłynniejszym dżokejem jest Josef Váňa, który wygrał ją 8-krotnie (1987, 1988, 1989, 1991, 1997, 2009, 2010 i 2011). Pierwszym zwycięzcą Wielkiej Pardubickiej był ogier Fantome. Długość trasy wyścigu wynosi 6 900 metrów i obejmuje 31 przeszkód. Przeciętny koń przebiegnie dystans w ciągu 10 minut.

Złoty Kask miasta Pardubice – prestiżowy coroczny motocyklowy wyścig na żużlu. Pierwszy wyścig odbył się już w roku 1929 i dzięki niemu Złoty Kask należy do najstarszych wyścigów żużlowych na świecie. Wyścig ma międzynarodową obsadę uczestników z Niemiec, Danii, Holandii, Anglii, USA i innych.

Mattoni NBL – drużyna koszykarska BK JIP Pardubice grająca najwyższą klasę rozgrywek koszykówki w RC, uczestniczy również w rozgrywkach pucharów europejskich. Obecnie klub należy do najbardziej utytułowanych klubów w RC.

Czech Open – największy turniej szachowy na świecie. Poza tym będą rozgrywane także gry scrabble, brydż, poker i mariasz. Festiwal w roku 2011 odbył się pod patronatem prezydenta Václava Klausa, naczelnika kraju pardubickiego Radka Martínka oraz burmistrza Pardubic Štěpánki Fraňkovej.

Pardubicka juniorka - prestiżowe mistrzostwa RC juniorów w tenisie ziemnym. Odbywają się od roku 1926 na kortach LTC Pardubice. Wśród zwycięzców są Ivan Lendl, Martina Navrátilová, Petra Kvitová, Tomáš Berdych oraz inni.

Wydarzenia kulturalne i społeczne[edytuj | edytuj kod]

Teatr Wschodnioczeski w 1910 roku

Sport Wielka Pardubicka (w roku 2012 odbyła się po raz 122.), Złoty Kask (odbył się w październiku 2012), Czech Open – największy turniej szachowy na świecie (lipiec 2012), Pardubicka juniorka – prestiżowe mistrzostwa RC juniorów w tenisie ziemnym (sierpień)

Kultura Pernštýnska noc – festyny miejskie (czerwiec), Festiwal Śmiechu – festiwal teatralny (luty), Filharmonia Kameralna Pardubice i Barocco sempre giovane – koncerty muzyki klasycznej, Międzynarodowy Festiwal Muzyczny Le Quattro Stagioni, Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny Jesienny Festiwal Folklorystyczny(wrzesień)

Szkolnictwo Uniwersytet Pardubice, Ma 7 wydziałów i 1 instytut – Centrum Badań Materiałowych. Na uniwersytecie studiuje 10 500 studentów w 66 programach studiów i niemal 130 kierunkach studiów. Oprócz kształcenia uniwersytet skupia się również w szczególności na działalności naukowo-badawczej, co przynosi mu uznanie nie tylko w kraju, ale i za granicą. Studenci mogą wybrać studia licencjackie, magisterskie bądź doktoranckie.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Dworzec kolejowy w Pardubicach
Kościół św. Bartłomieja w Pardubicach

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Pardubice - WIEM, darmowa encyklopedia
  2. Legenda mapy Pardubice - Czechy (pol.). mapa-czech.pl. [dostęp 2011-12-03].
  3. Witamy w Regionie Pardubice - w sercu z piernika Republiki Czeskiej - Pardubice-region.com
  4. PSMKMS: Czechy - Pardubice (pol.). W: Trolejbusy w Europie [on-line]. psmkms.krakow.pl. [dostęp 2012-12-23].
  5. Ignacy Szczepański: Wielka Pardubicka (pol.). tygodnik.onet.pl. [dostęp 2008-06-17].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Partnerská a spřátelená města
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Spřátelená města

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]