Pardubice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pardubice
Plac Pernsztyński (rynek)
Plac Pernsztyński (rynek)
Herb Flaga
Herb Pardubic Flaga Pardubic
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Pardubice Region.svg pardubicki
Burmistrz Jaroslav Deml
Powierzchnia 77,71 km²
Wysokość 237 m n.p.m.
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

89 245
1594 os./km²
Kod pocztowy 530 02
Tablice rejestracyjne E
Podział miasta 8 dzielnic
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Pardubice
Pardubice
Ziemia 50°01′48″N 15°46′12″E/50,030000 15,770000Na mapach: 50°01′48″N 15°46′12″E/50,030000 15,770000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Pardubice w Wikisłowniku
Strona internetowa
Portal Portal Czechy

Pardubice (niem. Pardubitz) – miasto statutarne w środkowej części Czech, w Kotlinie Pardubickiej, u zbiegu rzek Chrudimki i Łaby[1]. Jest stolicą kraju pardubickiego oraz powiatu Pardubice.

Pardubice są oddalone o około 115 km od Pragi, co stanowi nieco ponad 1 ¼ godz. jazdy samochodem. Znajduje się tam zabytkowy rynek i Stare Miasto z wieżą oraz niedawno odnowiony zamek. Do znanych fabryk można zaliczyć Zakład Chemiczne Synthesia, który jest producentem materiału wybuchowego Semtex[2].

Polskim odpowiednikiem Pardubic może być Toruń ze względu na słynne pardubickie pierniki - bogato zdobione albo nadziewane. Ciekawostką jest wykonane z piernika starostwo pod Górą Kuněticką, gdzie znajduje się muzeum pierników i bajek[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1295[4]. O Pardubicach jako mieście po raz pierwszy wspomina się w 1340[1]. Okres rozwoju miasta przypada na czasy, gdy właścicielem miasta był Wilhelm II z Pernštejnu oraz jego synowie (14911560). Potem, zaniedbane przez Habsburgów i zniszczone w czasie wojny trzydziestoletniej, straciło na znaczeniu. Do dawnej świetności Pardubice powróciły w XIX wieku, kiedy stały się węzłem kolejowym oraz wielkim ośrodkiem przemysłowym. W 1949 zostały siedzibą kraju pardubickiego.

W roku 1845, do Pardubic przybył pierwszy pociąg parowy. Miasto zostało połączone z innymi liniami kolejowymi i dzięki temu doszło do wielkiego rozkwitu. W mieście powstawały również przedsiębiorstwa przemysłowe, zwłaszcza gorzelnia, fabryka maszyn młyńskich Józefa Prokopa Synowie i Fabryka Fanta. W roku 1874 odbył się pierwszy wyścig Wielka Pardubicka, wyścig z przeszkodami, który jest obecnie znany na całym świecie[5]. 13 maja 1911 w historii zapisał się inżynier Jan Kašpar, który dokonał pierwszego długodystansowego lotu do Pragi. Po pierwszej wojnie światowej w Pardubicach kontynuowano rozbudowę przemysłu. Jednak podczas II wojny światowej miasto zostało znacznie zniszczone przez nalot bombowców alianckich. Po roku 1989 miasto dalej rozwijało się i kwitło. Doszło do odbudowy zamku i jego okolicy, osiedli. Pardubice również nawiązały kontakt z miastami zagranicznymi.

Pardubice pełnią funkcję jednego z dwóch głównych, obok Hradca Králové, ośrodków administracyjnych, przemysłowych, handlowo-usługowych i kulturalnych regionu wschodnioczeskiego. Pardubice są bardzo ważnym w skali kraju węzłem drogowym i kolejowym. W południowej części miasta znajduje się krajowy port lotniczy. W mieście funkcjonuje komunikacja autobusowa oraz trolejbusowa. Jest ono siedzibą założonego w 1994 uniwersytetu.

Według danych z 1 stycznia 2008 liczba ludności miasta wynosi 89 245 osób, natomiast powierzchnia – 77,71 km².

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dominantą panoramy Pardubicach jest Zielona Brama, do której przylegają pozostałości fortyfikacji miejskich. W pobliżu znajduje się również renesansowy zamek, który - pieczołowicie odnowiony - jest obecnie siedzibą Muzeum Wschodnioczeskiego). W mieście znajduje się też wiele innych zabytkowych budowli, takich jak neorenesansowy ratusz, Willa Kamienna (Kamenná vila), Krematorium, Dom u Białego Konika (Dům U Bílého koníčka), Dom Wernera, Dom u Jonasza (Dům U Jonáše) i inne. W mieście istnieją również kościoły, takie jak Kościół Zwiastowania NMP, św. Jana Chrzciciela, kościół św. Bartłomieja i inne. Charakterystycznym elementem Rynku (Pernštýnské náměstí) jest kolumna maryjna z końca XVII w.

Centrum zostało w 1964 wpisane na listę Miejskich Rezerwatów Zabytkowych.

Szkolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet Pardubice, Ma 7 wydziałów i 1 instytut – Centrum Badań Materiałowych. Na uniwersytecie studiuje 10 500 studentów w 66 programach studiów i niemal 130 kierunkach studiów. Oprócz kształcenia uniwersytet skupia się również w szczególności na działalności naukowo-badawczej, co przynosi mu uznanie nie tylko w kraju, ale i za granicą. Studenci mogą wybrać studia licencjackie, magisterskie bądź doktoranckie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Pardubice leżą nad drugą pod względem wielkości rzeką Czech, Łabą, do której wpada inna rzeka w mieście - Chrudimka. Położenie Pardubic określają współrzędne 15° długości geograficznej wschodniej i 50° szerokości geograficznej północnej. Miasto znajduje się 100 km na wschód od stolicy Pragi, 150 km w kierunku północno-zachodnim od Brna. Pardubice położone są na obszarze Niziny Połabskiej o średniej wysokości 225 m n.p.m. Powierzchnia miasta obejmuje 78 km². Powierzchnia składa się przeważnie z nizin i nie ma wzgórz. Wyjątkiem jest Kunětická Góra.

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Rafineria Paramo

Pardubice nazywane są miastem przemysłu. W mieście funkcjonuje głównie przemysł chemiczny, elektromaszynowy i elektrotechniczny. Przykładem przemysłu chemicznego to głównie firma Paramo oraz Explosia-Silesia, która powstała w Pardubicach-Semtin jako fabryka akcyjna produkująca materiały wybuchowe. Szczególnie w latach 60-tych minionego stulecia sektor ten, razem z fabryką Synthesia, przeszedł duży rozwój. Synthesia, a.s. obecnie należy do wiodących czeskich firm w produkcji celulosy, pigmentów i barwników oraz związków organicznych. Synthesia jest głównym eksporterem głównie do krajów Unii Europejskiej i związana jest z wynalezieniem materiału wybuchowego Semtex. Paramo – dawniej znana jako Fabryka Fanta. Do roku 2012, Paramo była jedną z największych firm tego typu w kraju, ale w ciągu roku akcjonariusz zdecydował o poważnym zahamowaniu produkcji, więc przyszłość Parama jest dalej niepewna.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Hala sportowo-widowiskowa ČEZ Aréna
  • Miasto słynie z organizowanego tu co roku jesienią znanego wyścigu konnego Wielka Pardubicka oraz prestiżowego turnieju żużlowego Zlatá Přilba.
  • HC Pardubice - klub hokejowy
  • Szachistom to miasto kojarzyć się może z Czech Open Chess Tournament największymi zawodami w Europie, gdzie spotyka się ponad 1000 szachistów z całego świata, a i entuzjaści Kostki Rubika mają tam swoje zawody.
  • W 2009 w ČEZ Aréna obyły się tam czwarte oficjalne zawody WCA (World Cube Association) w układaniu kostki Rubika.

Hokej – klub hokejowy HC ČSOB Pojišťovna Pardubice, sześciokrotny zwycięzca ekstraligi czechosłowackiej i czeskiej w latach 1972/1973, 1986/1987, 1988/1989, 2004/2005, 2009/2010, 2011/2012. Klub mieści się w nowoczesnej ČEZ Arenie. Pierwszy historyczny mecz odbył się na tutejszym Matičním jeziorze już w 1913 roku i pierwszy klub hokejowy nazwany LTC Pardubice powstał w roku 1923. Pierwszy historyczny mecz ekstraligi rozegrany został na otwartym powietrzu właśnie w Pardubicach, w roku 2011. Był to mecz przeciwko klubu Kometa Brno. Lokalna drużyna hokejowa należy do najbardziej popularnych w Europie i najczęściej odwiedzanych drużyn w kraju.

Wielka Pardubicka – najtrudniejszy wyścig w Europie i drugi najtrudniejszy na świecie. Wyścig odbywa się na Torze Wyścigowym każdej jesieni (od roku 1874). Najsłynniejszym dżokejem jest Josef Váňa, który wygrał ten wyścig kilka razy. Pierwszym zwycięzcą Wielkiej Pardubickiej był ogier Fantome. Długość trasy wyścigu wynosi 6 900 metrów i obejmuje 31 przeszkód. Przeciętny koń przebiegnie dystans w ciągu 10 minut.

Złoty Kask miasta Pardubice – prestiżowy coroczny motocyklowy wyścig na żużlu. Pierwszy wyścig odbył się już w roku 1929 i dzięki niemu Złoty Kask należy do najstarszych wyścigów żużlowych na świecie. Wyścig ma międzynarodową obsadę uczestników z Niemiec, Danii, Holandii, Anglii, USA i innych.

Mattoni NBL – drużyna koszykarska BK JIP Pardubice grająca najwyższą klasę rozgrywek koszykówki w RC, uczestniczy również w rozgrywkach pucharów europejskich. Obecnie klub należy do najbardziej utytułowanych klubów w RC.

Czech Open – największy turniej szachowy na świecie. Poza tym będą rozgrywane także gry scrabble, brydż, poker i mariasz. Festiwal w roku 2011 odbył się pod patronatem prezydenta Václava Klausa, naczelnika kraju pardubickiego Radka Martínka oraz burmistrza Pardubic Štěpánki Fraňkovej.

Pardubicka juniorka - prestiżowe mistrzostwa RC juniorów w tenisie ziemnym. Odbywają się od roku 1926 na kortach LTC Pardubice. Wśród zwycięzców są Ivan Lendl, Martina Navrátilová, Petra Kvitová, Tomáš Berdych oraz inni.

Wydarzenia kulturalne i społeczne[edytuj | edytuj kod]

Teatr Wschodnioczeski w 1910 roku

Sport Wielka Pardubicka (w roku 2012 odbyła się po raz 122.), Złoty Kask (odbył się w październiku 2012), Czech Open – największy turniej szachowy na świecie (lipiec 2012), Pardubicka juniorka – prestiżowe mistrzostwa RC juniorów w tenisie ziemnym (sierpień)

Kultura Pernštýnska noc – festyny miejskie (czerwiec), Festiwal Śmiechu – festiwal teatralny (luty), Filharmonia Kameralna Pardubice i Barocco sempre giovane – koncerty muzyki klasycznej, Międzynarodowy Festiwal Muzyczny Le Quattro Stagioni, Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny Jesienny Festiwal Folklorystyczny(wrzesień)

Szkolnictwo Uniwersytet Pardubice, Ma 7 wydziałów i 1 instytut – Centrum Badań Materiałowych. Na uniwersytecie studiuje 10 500 studentów w 66 programach studiów i niemal 130 kierunkach studiów. Oprócz kształcenia uniwersytet skupia się również w szczególności na działalności naukowo-badawczej, co przynosi mu uznanie nie tylko w kraju, ale i za granicą. Studenci mogą wybrać studia licencjackie, magisterskie bądź doktoranckie.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Dworzec kolejowy w Pardubicach
Kościół św. Bartłomieja w Pardubicach

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Pardubice - WIEM, darmowa encyklopedia
  2. Legenda mapy Pardubice - Czechy (pol.). mapa-czech.pl. [dostęp 2011-12-03].
  3. Witamy w Regionie Pardubice - w sercu z piernika Republiki Czeskiej - Pardubice-region.com
  4. PSMKMS: Czechy - Pardubice (pol.). W: Trolejbusy w Europie [on-line]. psmkms.krakow.pl. [dostęp 2012-12-23].
  5. Ignacy Szczepański: Wielka Pardubicka (pol.). tygodnik.onet.pl. [dostęp 2008-06-17].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Partnerská a spřátelená města
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Spřátelená města

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]