Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
Logo parku
Logo parku
Położenie gminy: Czerwionka-Leszczyny, Gaszowice, Jejkowice, Knurów, Kuźnia Raciborska, Lyski, Nędza Nieborowice, Orzesze, Pilchowice, Racibórz, Rybnik, Rydułtowy, Sośnicowice, Suszec, Żory
Data utworzenia 1993
Powierzchnia 493,87 km²
Otulina 140,1 km²
Liczba rezerwatów 1
brak współrzędnych
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Oficjalna strona
Portal Portal Ochrona środowiska

Park Krajobrazowy "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich"park krajobrazowy w zachodniej części województwa śląskiego, założony w 1993, celem zachowania, ochrony i popularyzacji walorów przyrodniczych i kulturowych objętego nim obszaru.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia parku wynosi 49 387 ha. Natomiast powierzchnia otuliny liczy 14 010 ha (składa się z 5 niestykających się ze sobą obszarów). Swoją powierzchnią obejmuje północno–wschodnią część miasta Racibórz (począwszy od wschodniego brzegu kanału Ulgi wraz z dzielnicą Markowice aż po wschodnią granicę miasta wraz z Arboretum Bramy Morawskiej – na terenie miasta zajmuje powierzchnię ok. 12 km²), a także częściowo gminy: Nędza, Kuźnia Raciborska, Knurów, Czerwionka-Leszczyny, Orzesze, Żory, Suszec, Rybnik, Lyski, Sośnicowice i Pilchowice. Park należy pod względem powierzchni do największych parków w Polsce[1][2].

Użytkowanie gruntów[edytuj | edytuj kod]

Struktura użytkowania gruntów (2007)[1][2]
Powierzchnia Lasy Użytki rolne Wody Pozostałe
49 387 ha 28 840 ha 16 806 ha 635 ha 3 106 ha
100 % 58,40% 34,03% 1,28% 6,29%

Według struktury użytkowania gruntów lasy zajmują powierzchnię 28 387 ha (58,4%), użytki rolne – 16 806 ha (34,03%), wody – 635 ha (1,28%) oraz nieużytki i tereny zurbanizowane obejmujące 3 106 ha (6,29%)[1][2]. W obrębie parku znajduje się rezerwat przyrody Łężczak, założony w 1957 r., o powierzchni 400 ha[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rzeka Ruda przepływająca przez PK Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich.
Staw Łańcuchowy
Park Krajobrazowy w Bełku
Staw Gichta

Oprócz naturalnych walorów przyrodniczych ochronie podlegają wartości historyczno-kulturowe. Zalicza się do nich krajobraz ukształtowany w wyniku działalności cystersów, którzy przybyli do Rud z Francji w 1258 roku Zakonnicy, znani z pracowitości i gospodarności, przyczynili się do rozwoju gospodarczego obszaru. Na terenie parku zachowały się pozostałości pocysterskiej kuźnicy miedzi z XVIII wieku (Ruda Kozielska), kopalni rud żelaza z XVIII wwieku (Trachy), hut żelaza z XVI-XIX wieków, hałd poeksploatacyjnych itp. W Rudach zachował się pocysterski kościół i zespół klasztorno-pałacowy z jednym z największych w Polsce parków w stylu angielskim.

23 listopada 1993 roku w celu ochrony przyrodniczych, kulturalnych i krajobrazowych walorów ziemi raciborskiej oraz rybnickiej Rozporządzeniem Nr 181/93 Wojewody Katowickiego (Dz. Urz. Woj. Kat. z 1993 r., Nr 15/93, poz. 130) został powołany Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich[1][2]. Park od 2000 roku wchodzi w skład Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Ochronie podlegają pozostałości naturalnych lasów łęgowych i grądowych, typowych dla doliny górnej Odry oraz stawy – tereny lęgowe ptaków i siedliska rzadkiej roślinności błotnej i wodnej (m.in. cibora żółta, kotewka orzech wodny). Pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej to m.in. głaz narzutowy na północny wschód od Rybnika-Paruszowca.

W Rudach znajduje się jeden z jego ośrodków edukacyjnych.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2004-2015. s. 33.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2008-2015.
  3. Strategia rozwoju miasta Racibórz na lata 2006-2015. s. 48.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Strategia rozwoju miasta Racibórz na lata 2006-2015. Racibórz.
  2. Informator – Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Będzin 2003, ISBN 83-87543-96-9 [błędny].
  3. Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2004-2015. Racibórz: marzec 2004.
  4. Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2008-2015. Racibórz: czerwiec 2008.