Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich
| Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich | |
 Logo parku |
|
| Położenie | gminy: Czerwionka-Leszczyny, Gaszowice, Jejkowice, Knurów, Kuźnia Raciborska, Lyski, Nędza Nieborowice, Orzesze, Pilchowice, Racibórz, Rybnik, Rydułtowy, Sośnicowice, Suszec, Żory |
| Data utworzenia | 1993 |
| Powierzchnia | 493,87 km² |
| Otulina | 140,1 km² |
| Liczba rezerwatów | 1 |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
| Oficjalna strona | |
Park Krajobrazowy "Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich" – park krajobrazowy w zachodniej części województwa śląskiego, założony w 1993, celem zachowania, ochrony i popularyzacji walorów przyrodniczych i kulturowych objętego nim obszaru.
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Powierzchnia parku wynosi 49 387 ha. Natomiast powierzchnia otuliny liczy 14 010 ha (składa się z 5 niestykających się ze sobą obszarów). Swoją powierzchnią obejmuje północno–wschodnią część miasta Racibórz (począwszy od wschodniego brzegu kanału Ulgi wraz z dzielnicą Markowice aż po wschodnią granicę miasta wraz z Arboretum Bramy Morawskiej – na terenie miasta zajmuje powierzchnię ok. 12 km²), a także częściowo gminy: Nędza, Kuźnia Raciborska, Knurów, Czerwionka-Leszczyny, Orzesze, Żory, Suszec, Rybnik, Lyski, Sośnicowice i Pilchowice. Park należy pod względem powierzchni do największych parków w Polsce[1][2].
[edytuj] Użytkowanie gruntów
| Powierzchnia | Lasy | Użytki rolne | Wody | Pozostałe |
|---|---|---|---|---|
| 49 387 ha | 28 840 ha | 16 806 ha | 635 ha | 3 106 ha |
| 100 % | 58,40% | 34,03% | 1,28% | 6,29% |
Według struktury użytkowania gruntów lasy zajmują powierzchnię 28 387 ha (58,4%), użytki rolne – 16 806 ha (34,03%), wody – 635 ha (1,28%) oraz nieużytki i tereny zurbanizowane obejmujące 3 106 ha (6,29%)[1][2]. W obrębie parku znajduje się rezerwat przyrody Łężczok, założony w 1957 r., o powierzchni 400 ha[3].
[edytuj] Historia
Oprócz naturalnych walorów przyrodniczych ochronie podlegają wartości historyczno-kulturowe. Zalicza się do nich krajobraz ukształtowany w wyniku działalności cystersów, którzy przybyli do Rud z Francji w 1258 roku Zakonnicy, znani z pracowitości i gospodarności, przyczynili się do rozwoju gospodarczego obszaru. Na terenie parku zachowały się pozostałości pocysterskiej kuźnicy miedzi z XVIII wieku (Ruda Kozielska), kopalni rud żelaza z XVIII wwieku (Trachy), hut żelaza z XVI-XIX wieków, hałd poeksploatacyjnych itp. W Rudach zachował się pocysterski kościół i zespół klasztorno-pałacowy z jednym z największych w Polsce parków w stylu angielskim.
23 listopada 1993 roku w celu ochrony przyrodniczych, kulturalnych i krajobrazowych walorów ziemi raciborskiej oraz rybnickiej Rozporządzeniem Nr 181/93 Wojewody Katowickiego (Dz. Urz. Woj. Kat. z 1993 r., Nr 15/93, poz. 130) został powołany Park Krajobrazowy Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich[1][2]. Park od 2000 roku wchodzi w skład Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego.
[edytuj] Ochrona
Ochronie podlegają pozostałości naturalnych lasów łęgowych i grądowych, typowych dla doliny górnej Odry oraz stawy – tereny lęgowe ptaków i siedliska rzadkiej roślinności błotnej i wodnej (m.in. cibora żółta, kotewka orzech wodny). Pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej to m.in. głaz narzutowy na północny wschód od Rybnika-Paruszowca.
W Rudach znajduje się jeden z jego ośrodków edukacyjnych.
[edytuj] Zabytki
- zespół klasztorno-pałacowy wraz z parkiem w Rudach,
- stawy hodowlane na terenie obecnego rezerwatu Łężczok,
- kościół pocysterski z XIII w.,
- kościół św. Magdaleny z cmentarzem,
- drewniane kościoły w Wilczy, Bełku, Wielopolu,
- dwory, spichlerze, leśniczówki i pałacyki myśliwskie,
- zabytki techniki: kolejka wąskotorowa Bytom-Karb-Markowice
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Strategia rozwoju miasta Racibórz na lata 2006-2015. Racibórz.
- Informator – Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, Będzin 2003, ISBN 83-87543-96-9 [błędny].
- Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2004-2015. Racibórz: marzec 2004.
- Program ochrony środowiska Gminy Racibórz na lata 2008-2015. Racibórz: czerwiec 2008.
|
|||||||
