Partenokarpia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arbuz pozbawiony nasion

Partenokarpia – wytwarzanie owoców bez żywotnych nasion. Zjawisko powszechne wśród roślin. Jako przyczyny wymieniane są brak zapylenia i zapłodnienia. Nie tłumaczy to jednak, dlaczego roślina wytwarza i podtrzymuje rozwój owoców[1]. Do partenokarpii mogą doprowadzać czynniki egzogenne, takie jak fitohormony czy czynniki genetyczne. U tytoniu, bakłażanu, truskawki, maliny i pomidora zidentyfikowano gen odpowiedzialny za wytwarzanie owoców pozbawionych nasion[2]. Wpływ zidentyfikowanego genu potwierdzono doświadczalnie poprzez stworzenie transgenicznego pomidora i bakłażanu wykazującego partenokarpię[3].

U roślin dziko żyjących partenokarpia może być sposobem na obronę nasion przed roślinożercami. Depressaria pastinacella żerujące na Pastinaca sativa preferowały owoce partenokarpiczne, chociaż ich wzrost na takim pokarmie był wolniejszy[1]. Podobnie u Juniperus osteosperma obserwowano zmniejszenie ilości ptaków żywiącymi się owocami przy wytwarzaniu pustych nasion[4].

Ze względu na negatywny wpływ obecności nasion na wartość plonu (trudność w trawieniu nasion, nadawanie gorzkiego smaku owocom) odmiany partenokarpiczne wielu gatunków znalazły szerokie zastosowanie w ogrodnictwie[5].

Niektóre gatunki łatwo tworzą owoce beznasienne, co jest wykorzystywane w uprawie. Uzyskanie owoców partenokarpicznych jest też możliwe poprzez opryskiwanie uprawianych roślin roztworem auksyn. Uzyskano także odmiany transgeniczne wytwarzające partenokarpiczne owoce bez stosowania dodatkowych środków chemicznych[5].

Przykłady uprawianych roślin o partenokarpicznych owocach:

  • pomidor – w uprawie stymuluje się hormonami wzrostu kwitnące grona pomidorów uprawiane pod osłonami do wytwarzania owoców bez udziału zapylenia[6],
  • ananas – beznasienny owocostan składający się z wielu jagód,
  • banan – którego odmiany uprawne wydają owoce (jagody) wyłącznie beznasienne,
  • wiele odmian grusz europejskich – w lata z przymrozkami kiedy zostają uszkodzone kwiaty wiele odmian mimo tego wytwarza owoce (np. odmiana Konferencja), dodatkowo stymuluje się to zjawisko opryskując giberelinami.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Arthur R. Zangerl, May R. Berenbaum, James K. Nitao. Parthenocarpic fruits in wild parsnip: Decoy defence against a specialist herbivore. „Evolutionary Ecology”. 5 (2), s. 136–145, 1991. DOI: 10.1007/BF02270830. ISSN 0269-7653 (ang.). 
  2. Acciarri N, Restaino F, Vitelli G, et al.. Genetically modified parthenocarpic eggplants: improved fruit productivity under both greenhouse and open field cultivation. „BMC Biotechnol.”. 2, s. 4, Kwiecień 2002. PMID: 11934354 (ang.). 
  3. Rotino GL, Perri E, Zottini M, Sommer H, Spena A. Genetic engineering of parthenocarpic plants. „Nat. Biotechnol.”. 15 (13), s. 1398–401, Grudzień 1997. DOI: 10.1038/nbt1297-1398. PMID: 9415894 (ang.). 
  4. Marcelino Fuentes, Eugene W. Schupp. „Evolutionary Ecology”. 12 (7), s. 823–827, 1998. DOI: 10.1023/A:1006594532392. ISSN 02697653 (ang.). 
  5. 5,0 5,1 Pandolfini T, Rotino GL, Camerini S, Defez R, Spena A. Optimisation of transgene action at the post-transcriptional level: high quality parthenocarpic fruits in industrial tomatoes. „BMC Biotechnol.”. 2, s. 1, 2002. PMID: 11818033 (ang.). 
  6. Betokson. [dostęp 31-01-2010].