Pascha (Wielkanoc)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pascha
Zmartwychwstanie Chrystusowe
Dzień 1. niedziela po 1. wiosennej pełni księżyca (koniec marca lub kwiecień)
Typ święta chrześcijańskie
Religie prawosławie
Upamiętnia zmartwychwstanie Jezusa
Inne nazwy Wielkanoc

Pascha, Zmartwychwstanie Chrystusowe (zwane też Zmartwychwstaniem Pańskim lub Paschą Chrystusową), Wielkanocświęto chrześcijańskie, głównie w Kościołach wschodnich, odpowiednik Wielkanocy u katolików, obchodzone na cześć zmartwychwstania Jezusa. W tym dniu odprawiane są bardzo uroczyste nabożeństwa.

Obchody[edytuj | edytuj kod]

W Kościele prawosławnym i katolickich Kościołach wschodnich w nocy, z Wielkiej Soboty na Niedzielę wielkanocną, odprawiana jest uroczysta Jutrznia paschalna.

Po trzykrotnym okrążeniu cerkwi przez duchowieństwo i wiernych, kapłan uderza trzykrotnie krzyżem w drzwi cerkwi – symbolizuje to odwalenie kamienia od grobu zmartwychwstałego Chrystusa. Kapłan, ubrany w odświętne szaty liturgiczne koloru białego, intonuje trzykrotnie Orędzie Paschalne (Exsultet), wielkanocny troparion "Chrystus powstał z martwych, śmiercią podeptał śmierć, i będącym w grobach życie dał" (cs. "Christos woskresie iz miertwych, smertiju smiert popraw', i suszczim wo grobiech żiwot darowaw"). Procesja wchodzi do środka, gdzie śpiewa się wielkanocną antyfonę: "Zmartwychwstanie Twoje, Chryste Zbawicielu, aniołowie opiewają na niebiosach, i dozwól także nam czystym sercem Ciebie sławić".

Potem kapłan śpiewa na przemian z wiernymi, przeplatany stichami troparion paschalny. Następnie diakon śpiewa Wielką Ektenię, po której rozbrzmiewa radosny śpiew hymnu – Kanonu paschalnego autorstwa św. Jana z Damaszku. Po każdej strofie (irmosie) hymnu diakon śpiewa małą ektenię. Okadza się także ikonostas, cerkiew i wiernych; w trakcie śpiewu kapłan wielokrotnie wychodzi przed ikonostas (co symbolizuje ukazywanie się Zmartwychwstałego Pana uczniom) i, okadzając wiernych i świątynię, wznosi okrzyk "Chrystus zmartwychwstał!" (cs. "Christos woskresie"), na co wierni odpowiadają zawołaniem "Prawdziwie zmartwychwstał!" (cs. "Woistinu woskresie").

Następnie śpiewane są trzy końcowe psalmy z psałterza, a po nich tzw. stichiry Paschy – hymny opiewające cud Zmartwychwstania, po których kapłan odczytuje wielkanocną homilię autorstwa św. Jana Chryzostoma (Złotoustego).

Dalej następuje ektenia błagania i prositelnaja ektenia. Jutrznia kończy się uroczystym rozesłaniem wiernych i trzykrotnym śpiewem troparionu paschalnego, który de facto rozpoczyna już św. Liturgię.

Bardzo uroczysta Boska liturgia sprawowana jest wg tekstu św. Jana Chryzostoma. W czasie Liturgii Ewangelia – pierwszy rozdział ze świętego Jana – śpiewana jest w wielu językach (najczęściej w greckim, cerkiewnosłowiańskim i łacińskim) na znak uniwersalnego i kosmicznego triumfu wiary. Podczas liturgii nieustannie śpiewany jest troparion paschalny: "Chrystus powstał z martwych...". Na zakończenie ma miejsce obrzęd myrowania – namaszczenia wiernych świętym olejem. Po liturgii kapłan święci artos – chleb, przeznaczony do rozdania wiernym.

Tydzień paschalny[edytuj | edytuj kod]

W czasie tygodnia paschalnego (który kończy się Niedzielą Świętego Tomasza), carskie wrota ikonostasu są cały czas otwarte, na znak odwalonego kamienia od grobu Chrystusa. W tym czasie codziennie sprawuje się uroczystą jutrznię i św. Liturgię, podobnie jak w sam Dzień Zmartwychwstania.

Przez cały okres paschalny wierni witając się, wypowiadają paschalne pozdrowienie: "Chrystus zmartwychwstał!" – "Prawdziwie zmartwychwstał!".

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]