Paszczyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paszczyna
Kościół Matki Bożej Różańcowej w Paszczynie
Kościół Matki Bożej Różańcowej w Paszczynie
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat dębicki
Gmina Dębica
Liczba ludności (2006) 1500
Strefa numeracyjna (+48) 14
Tablice rejestracyjne RDE
SIMC 0818338
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Paszczyna
Paszczyna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Paszczyna
Paszczyna
Ziemia 50°05′07″N 21°31′13″E/50,085278 21,520278
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Dom Strażaka
Zespół Szkół w Paszczynie
Sortownia odpadów

Paszczynawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie dębickim, w gminie Dębica.

Do 1948 roku miejscowość była siedzibą gminy Paszczyna.W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

W Paszczynie urodzili się posłowie Jan Siwula, Michał Jedynak do sejmu galicyjskiego oraz jego syn Jan Henryk Jedynak.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Obszar Paszczyny dzieli się na osiedla (przysiółki):

  • Wieś (najstarsza część Paszczyny – jej środkowa część)
  • Kąty (część południowo-wschodnia – w stronę Brzezówki)
  • Górki (część południowa – w stronę Lubziny)
  • Grobla (część północno-zachodnia – w stronę Kozłowa)
  • Kmiecie (część północna – w stronę Pustkowa Osiedle)
  • Podlesie (cześć północno-wschodnia – w stronę Skrzyszowa)

Pod koniec XIX w. Paszczyna miała przysiółek zwany Kochanówką oddalony od niej o cztery kilometry[1]. Obecnie Kochanówka jest wsią sołecką.

Przez Paszczyne przepływa rzeka Wielopolka oraz wpadający do niej potok Zawadka. Wielopolka jest dopływem Wisłoki[2].

Jeszcze na początku XX wieku znaczna część obszaru Paszczyny była pokryta bagnami i moczarami, które jednak w tym stuleciu osuszono[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geneza Paszczyny sięga czasów Kazimierza Wielkiego (XIV wiek), kiedy po zajęciu przez Polskę Rusi Czerwonej, rozpoczęto proces zasiedlania nadgranicznego obszaru pomiędzy Wisłoką a Wisłokiem, wydzierając połacie lasu puszczy sandomierskiej. Wtedy powstała Paszczyna, która była wówczas wsią prywatną. W wieku XVI jej właścicielem był Piotr Ligęza. W wieku XVIII obszar przeszedł pod kontrolę rodu Radziwiłłów. Od 1815 roku Paszczyna należała do rodu Raczyńskich[4].

Przez ten okres Paszczyna dzieliła losy całej ziemi dębickiej – w tym klęski żywiołowe, takie jak powodzie i epidemie oraz najazdy wrogów.

Po I rozbiorze Paszczyna dostał się pod panowanie austriackie. W 1873 roku wieś dotknęła epidemia cholery. Po I wojnie światowej weszła wkład odrodzonej Rzeczypospolitej. Była wówczas siedzibą gminy. W czasie II wojny światowej wielu mieszkańców Paszczyny i okolic straciło życie na terenie obozu zagłady umiejscowionego na granicy Paszczyny i obecnego Pustkowa Osiedle. Obóz mieścił się na wzniesieniu zwanym Królówką, Królową Górą lub Paszczyńską Górą, a po wojnie noszącym także nazwę Góry Śmierci. Po wojnie do 1948 roku miejscowość była siedzibą gminy Paszczyna. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego[5].

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Do 1992 roku Paszczyna należała do parafii w Lubzinie, która była jedną z najstarszych parafii w Polsce[6]. 29 czerwca 1992 roku wydzielono z Lubziny parafię w Paszczynie. Parafia należy do dekanatu Pustków – Osiedle, diecezji tarnowskiej. Należy do niej kościół Matki Bożej Różańcowej oraz paszczyński cmentarz.

Edukacja, kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

  • Na terenie Paszczyny znajduje się Zespół Szkół im. Jana Piątka. Budynek został zbudowany w 1912 roku, zastępując istnieją wcześniej (od 1883 roku) szkołę drewnianą[7].
  • W 1894 roku powstała Ochotnicza Straż Pożarna
  • Gminna biblioteka istniała od 1949 roku, początkowo w budynku szkoły. W roku 1951 została przeniesiona do Domu Ludowego gdzie istniała do 1956 roku. Do roku 1973 biblioteka była przenoszona dwukrotnie do domów prywatnych i Domu Strażaka. Ostatecznie przeniesiono ją po raz czwarty do nowo wybudowanego Domu Strażaka, gdzie mieści się do chwili obecnej.
  • Od 1958 roku działa Koło Gospodyń Wiejskich.
  • Od 1956 roku na terenie wsi działa Ludowy Klub Sportowy Paszczyniak. Dysponuje oświetlonym stadionem na 600 miejsc (95/60 m).
  • od 2009 roku we wsi odbywa się podkarpacki festiwal muzyki niezależnej Chatstok.

Zakłady przemysłowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Paszczyna w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII (Netrebka – Perepiat) z 1886 r.
  2. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  3. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  4. Artur Bata, Hanna Lawera Dębica i Ziemia Dębicka, wyd. Roksana, 1997.
  5. Artur Bata, Hanna Lawera Dębica i Ziemia Dębicka, wyd. Roksana, 1997.
  6. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  7. Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leopold Regner Ścieżki i drożyny Paszczyny, wyd. Biblioteka Gryfów Dębickich, 2009.
  • Artur Bata, Hanna Lawera Dębica i Ziemia Dębicka, wyd. Roksana, 1997.
  • Ryszard Pajura Ziemia Dębicka: przewodnik turystyczny, wyd. Agard, 1997.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]