Paszkot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paszkot
Turdus viscivorus[1]
Linnaeus, 1758
Paszkot
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina drozdy
Rodzaj Turdus
Gatunek paszkot
Podgatunki
  • T. v. deichleri Erlanger, 1897
  • T. v. viscivorus Linnaeus, 1758
  • T. v. bonapartei Cabanis, 1860
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło paszkot w Wikisłowniku

Paszkot (Turdus viscivorus) – gatunek średniego ptaka śpiewającego z rodziny drozdów (Turdidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono trzy podgatunki T. viscivorus[3][4]:

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje większą część Europy i Azji - spotyka się go w Zachodniej Syberii, Azji Środkowej, ale i w północno-zachodniej Afryce. Wschodnia granica sięga Himalajów, a północna Syberii. Wędrowne są zwłaszcza populacje północne i ze wschodniego areału występowania, gdzie północne zimy mają surowy, kontynentalny przebieg. Nie migrują jednak daleko. Południowe paszkoty z łagodniejszych stref klimatycznych zwykle cały rok pozostają na terenach lęgowych lub w ich okolicy. Zimą mogą zstępować w terenach górskich do dolin i wiosną powracać na wyższe partie gór. Wyróżnia się 3 podgatunki.

W Polsce rozpowszechniony w całym kraju, ale z reguły nieliczny ptak lęgowy (miejscami średnio liczny). Najczęściej widuje się go jednak w górach, a nie na nizinach, więc występuje nierównomiernie. Część ptaków pozostaje na zimę. To największy przedstawiciel drozdowatych w kraju.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Paszkoty mają charakterystyczne trójkątne plamy na spodzie ciała

Największy spośród europejskich drozdów, podobny do drozda śpiewaka, ale bardziej szary. Obie płci ubarwione jednakowo i zbliżonej wielkości. Głowa wyróżnia się ciemno obrzeżonymi pokrywami usznymi. Jaśniejsze piórka występują między okiem a nasadą bladożółtego dzioba, czarnego na końcu, oraz wokół oczu. Wierzch ciała charakterystycznie szarobrązowy, żółtawobiały spód czarno nakrapiany w trójkątne plamy, zwłaszcza na gardzieli. Boki i pierś beżowe, gęsto czarno nakrapiane, gęściej na środku piersi. Ma oliwkowożółte nogi. Ogon szarobrązowy z białymi brzegami. Skrzydła szarobrązowe z jasno obrzeżonymi piórami, a od spodu białe, co jest wyraźnie widoczne w locie. Młode osobniki mają na grzbiecie plamy.

W rozpoznaniu paszkota pomaga rozmiar - jest większy od kosa i podobny do drozda śpiewaka, ale masywniejszy i z wydatną piersią. Z daleka trudno odróżnić od siebie obie płci. Najczęściej widuje się go gdy przelatuje nad otwartymi przestrzeniami osadzonymi pomiędzy kompleksami leśnymi. Lot jest nieco falisty, zręczny, choć powolny, a gdy znajduje się w powietrzu wydaje chrapliwy głos. W trakcie ślizgu skrzydła są lekko zadarte do góry.

Rozmiary[edytuj | edytuj kod]

długość ciała 
ok. 27 cm,
rozpiętość skrzydeł 
ok. 42–47 cm

Masa ciała[edytuj | edytuj kod]

ok. 130 g

Głos[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyczny, suchy, twardy terkot "sznerr sznerr" lub "tr tr" mający funkcję wabiącą. Śpiew głośny, melancholijny, fletowy podobny do kosa, ale z większą liczbą powtarzających się powtórzeń, zwrotek. Frazy śpiewu dłuższe niż u drozda śpiewaka, .

Zaczyna śpiewać już w lutym i robi to również przy brzydkiej pogodzie.

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Przemieszcza się długimi skokami. Często stoi w wyprostowanej postawie. Zaniepokojony odlatuje daleko i wysoko, często powyżej wierzchołków drzew. Wędrowny, przyloty od marca do kwietnia i odloty od września do listopada. W czasie przelotów tworzy niekiedy niewielkie stada. Duża płochliwość i dość skryty tryb życia sprawia, że człowiek go nie zauważa, choć w niektórych miejscach nie jest ptakiem rzadkim.

Długość życia[edytuj | edytuj kod]

Maksymalnie do 11 lat, jednak przeciętnie 3 lata.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Niektóre paszkoty pozostają zimą w pobliżu swych terenów lęgowych, Kazachstan

Gnieździ się głównie w wysokopiennych starych rozległych lasach lub borach iglastych (świerkowych i sosnowych) i mieszanych w pobliżu polan i zrębów lub na ich obrzeżach (tam znajduje się pożywienie dla niego), rzadziej zadrzewienia śródpolne, ogrody i parki. Preferuje biotopy wyżej położone lub pagórkowate, np. górskie. Nie występuje licznie i jedynie częściej można spotkać go na stanowiskach, które najbardziej mu odpowiadają. W odróżnienia do kosa lub drozda śpiewaka nie wykazuje dużej skłonności do przebywania w pobliżu siedzib ludzkich. Tylko w niektórych miastach Europy Zachodniej odnotowano przypadki gnieżdżenia się tego ptaka w podmiejskich lub miejskich parkach.
Las jest dla paszkota miejscem odpoczynku i wychowywania młodych, ale zdecydowanie najwięcej pokarmu zbierają na polach i łąkach.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Żywi się owadami i ich larwami, robakami, dżdżownicami oraz ślimakami i inne drobne mięczaki. Poszukuje pokarmu na ziemi. Jesienią i zimą zjada owoce jarzębiny, jemioły lub nasiona, a przysmakiem są jagody jemioły.

Żeruje przeważnie na ziemi, drzewach lub krzewach szukając tam bezkręgowców. Szuka obszarów o krótkiej trawie i miękkim podłożu, gdzie łatwiej jest znaleźć dżdżownice. Jest to jeden z głównych gatunków roznoszących owoce jemioły na inne drzewa. Wcześniej jednak nasiona (bez ich uszkodzenia przez soki trawienne) tego roślinnego półpasożyta przechodzą przez układ pokarmowy paszkota.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Karmienie samicy paszkota przez samca we wspólnym gnieździe
Osobnik młodociany, który prawdopodobnie wyleciał z gniazda

W ciągu roku wyprowadza dwa–trzy lęgi, od kwietnia do maja. Tworzone pary są monogamiczne.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Podobne do gniazda kosa, umieszczone na grubej gałęzi lub w rozwidleniu poziomych gałęzi na drzewie na różnej wysokości, często w koronie przy pniu sosny, lub na krzewie. Zbudowane na zewnątrz z łodyg, liści, korzonków, suchych źdźbeł traw, luźnych patyków i cienkich gałązek zmieszanych z mchem. Wnętrze wylepione jest iłem lub gliną i wysłane delikatnym materiałem roślinnym, np. suchą trawą, czasem z domieszką igliwia. Konstrukcja przypomina czarkę.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Turdus viscivorus

Samica składa 4–5 niebieskich, żółtozielonych lub płowych usianych czerwonawymi (rdzawymi) lub fioletowoszarymi plamkami jaj o średnich wymiarach 30x22 mm.

Wysiadywanie[edytuj | edytuj kod]

Samica wysiaduje jaja przez 15–16 dni na zmianę z samcem.

Pisklęta[edytuj | edytuj kod]

Pisklęta, rzekome gniazdowniki, klują się nagie i ślepe, ale bardzo szybko rosną. Z czasem mają na sobie coraz więcej jasnoszarego puchu. Gdy mają 2 tygodnie, opiekę nad nimi przejmuje ojciec (wcześniej karmili je oboje rodzice), a matka rozpoczyna wtedy drugi lęg. Po ok. 17 dniach opuszczają gniazdo, choć nie potrafią jeszcze dobrze latać.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[5].

Przypisy

  1. Turdus viscivorus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Turdus viscivorus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Frank Gill, David Donsker: Family Turdidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.2. [dostęp 2012-11-14].
  4. Mistle Thrush (Turdus viscivorus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-11-14].
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Encyklopedia zwierząt od A do Z" Warszawa 1999
  • Pavel Vasak: Ptaki leśne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-28-X.
  • Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.