Patriarchat Konstantynopolitański

Patriarchat Konstantynopolitański (Ekumeniczny) – starożytny Kościół, którego początki sięgają czasów apostolskich. Zgodnie z Tradycją, został założony przez apostoła Andrzeja, który głosił Ewangelię w Azji Mniejszej, w okolicach Morza Czarnego, Tracji i Achai. Z tego też powodu Patriarchat Ekumeniczny ustanowił dzień pamięci świętego (30 listopada, 13 grudnia) dniem Tronu Patriarszego. Apostolskość tego Kościoła jest również związana z osobą apostoła i ewangelisty Jana Teologa, który nauczał w Azji Mniejszej. Napisaną przez siebie Apokalipsę zaadresował on do „siedmiu kościołów w Azji”: w Efezie, Smyrnie, Pergamonie, Tiatyrze, Sardes, Filadelfii i Laodycei, które od IV wieku znajdują się w jurysdykcji Konstantynopola. W rzeczywistości początki tego Kościoła zbiegają się z ustanowieniem w Konstantynopolu stolicy cesarstwa rzymskiego w 330 roku. W tym też okresie wyłączono Konstantynopol z jurysdykcji metropolii Heraklei i przyznano jego biskupowi honorowe pierwszeństwo zaraz po Rzymie.

W ciągu stuleci Kościół Bizancjum odgrywał i wciąż odgrywa bardzo znaczącą rolę w prawosławnym świecie. Od czasów wielkiej schizmy w 1054 roku, patriarcha ekumeniczny jest honorowym przywódcą Prawosławia, noszącym tytuł „ primus inter pares”. Jego rolą jest inicjowanie i koordynowanie działań pomiędzy Kościołami lokalnymi, zwoływanie panprawosławnych soborów i spotkań oraz prowadzenie dialogu z przedstawicielami innych wyznań i religii. Od 1991 roku, na czele Kościoła stoi patriarcha Bartłomiej I noszący tytuł Arcybiskupa Konstantynopola Nowego Rzymu i Patriarchy ekumenicznego. Patriarcha Bartłomiej, 270 patriarcha w 2000 letniej historii Kościoła, jest znany ze swej działalności na rzecz pojednania chrześcijan, dialogu międzyreligijnego i ochrony środowiska naturalnego. W jego jurysdykcji znajduje się 5 diecezji w europejskiej części Turcji (ok. 30 tys. wiernych), 35 w północnej Grecji, 10 na greckich wyspach a także wiele w Europie, obu Amerykach (ponad 2 mln wiernych), Australii i Nowej Zelandii. Połączone są one w większe jednostki administracyjne:

1. Arcybiskupstwo Konstantynopola
2. Autonomiczny Fiński Kościół Prawosławny
3. Metropolia Chalcedonu (Turcja)
4. Metropolia Derkosu (Turcja)
5. Metropolia Wysp Książęcych
6. Metropolia wysp Imbros i Tenedos
7. Autonomiczny Kościół Krety
8. Metropolia wyspy Rodos
9. Metropolia wyspy Kos
10. Metropolia wyspy Karpathos
11. Metropolia wysp Leros i Kalimnos
12. Arcybiskupstwo Ameryki Północnej i Południowej
13. Arcybiskupstwo Nowej Zelandii i Australii
14. Arcybiskupstwo Thyatyry i Wielkiej Brytanii
15. Metropolia Niemiec, Holandii i Danii
16. Metropolia Austrii i Węgier
17. Metropolia Hiszpanii i Portugalii
18. Metropolia Szwecji i Norwegii
19. Metropolia Włoch i Morza Śródziemnego
20. Arcybiskupstwo Szwajcarii
21. Metropolia Belgii, Luksemburgu i Dolnych Krain
22. Metropolia Krajów Skandynawskich
23. Amerykańska Karpato-Rusińska Diecezja
24. Ukraiński Kościół Prawosławny Stanów Zjednoczonych
25. Ukraiński Kościół Prawosławny Kanady
26. Albańska Prawosławna Diecezja Ameryki
27. Zachodnioeuropejski Egzarchat Parafii Rosyjskich

Patriarcha ekumeniczny sprawuje również pieczę nad takimi ośrodkami monastycznymi jak Atos i Patmos. Natomiast w Chambésy w Szwajcarii, Patriarchat posiada Centrum Prawosławne, ważny ośrodek akademicki, miejsce spotkań prawosławnych z całego świata. Kościół posiada także własne szkoły teologiczne i wydawnictwa m.in. Holy Cross Greek Orthodox School of Theology, czy też słynną Szkołę Teologiczną na Chalki, zamkniętą przez Turków w 1971 . Liczbę wiernych Patriarchatu Ekumenicznego szacuje się na 7 mln. Siedziba patriarchy znajduje się na Fanarze w Turcji, jednak jej przyszłość jest wciąż bardzo niepewna w związku z ogromną presją rządu tureckiego na patriarchę, by opuścił kraj.