Paul Guldin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paul Guldin
Habakkuk Guldin
Paul Guldin
Data i miejsce urodzenia 12 czerwca 1577
Sankt Gallen, Szwajcaria
Data i miejsce śmierci 3 listopad 1643
Graz, Państwo Habsburgów
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja jezuici

Paul Guldin (właśc. Habakkuk Guldin, ur. 12 czerwca 1577 w Sankt Gallen, zm. 3 listopada 1643 w Grazu) – szwajcarski matematyk, astronom i jezuita. Sformułował twierdzenie, zwane później twierdzeniem Guldina albo twierdzeniem Pappusa-Guldina, mówiące że pole powierzchni otrzymanej przez obrót krzywej dookoła nieprzecinającej jej osi jest równe długości tej krzywej pomnożonej przez obwód koła, opisanego przy tym przez środek ciężkości krzywej. Pełnił funkcje profesora matematyki na uniwersytetach w Grazu i Wiedniu.

Na świat przyszedł jako Habakkuk Guldin, pochodził z rodziny mającej korzenie żydowskie. Jego rodzice byli już jednak chrześcijanamia dokładniej- protestantami i w tej właśnie wierze został wychowany. Po uzyskaniu pełnoletności Guldin pracował jako pomocnik złotnika i handlarz obwoźny, później sam został złotnikiem. W wieku 20 lat, Guldin przebywał we Freising, gdzie po lekturze kilku książek o tematyce religijnej, zdecydował się na zmianę wyznania na katolickie. Przybrał wówczas imię "Paweł (Paul)", nawiązując do Pawła Apostoła, który również był żydem nawróconym na chrześcijaństwo. Jakiś czas później udał się do Monachium, gdzie dołączył do jezuitów. Wstępując do zakonu, rozpoczął również edukację, obowiązkową dla każdego nowicjusza. W czasie nauki okazało się że Guldin ma szczególne predyspozycje do matematyki. W związku z tym został w 1609 roku, wysłany do Rzymu, gdzie rozpoczął studia matematyczne w Collegio Romano, pod okiem Claviusa, jednego z najbardziej cenionych wówczas matematyków. Po zakończeniu studiów Guldin rozpoczął prace jako nauczyciel matematyki w kolegium jezuickim w Rzymie. W 1617 roku przeniósł się do Grazu, gdzie kontynuował pracę dydaktyczną. W rok po przenosinach do Austrii, ukazała się pierwsza praca Guldina - Refutatio elenchi calendarii Gregoriani a Setho Calvisio conscripti w której uzasadniał założenia dotyczące reformy kalendarza.

W 1622 roku opublikował kolejną pracę. Jej tematem było wyznaczanie środka ciężkości Ziemi. Guldin twierdził że środek ciężkości każdego wielkiego ciała ma tendencję do zmieniania swojego położenia. Jego zdaniem środek ciężkości Ziemi zbiegnie się kiedyś ze środkiem ciężkości wszechświata a co za tym idzie, Ziemia nie będzie się wiecznie poruszała. W 1623 roku został mianowany profesorem matematyki uniwersytetu wiedeńskiego. W 1629 roku przybył na Śląsk, do Księstwa żagańskiego gdzie uczył w jednej z jezuickich szkół. Po kilku latach wrócił jednak do pracy na uczelni w Wiedniu, gdzie wykładał do 1637 roku, kiedy to przeniósł się do Grazu. Guldin znał wielu innych uczonych, stale korespondował między innymi z Johannesem Keplerem z którym dyskutował zarówno na tematy dotyczące nauki jak i religii. Z tej korespondencji zachowały się jednak tylko listy pisane przez Keplera[1]. Wiadomo że Guldin wspierał Keplera i interweniował w jego sprawach na dworze. Jako że Kepler miał przez pewien czas problemy finansowe, Guldin, dzięki znajomości z Zucchim, zorganizował mu teleskop, niezbędny do prowadzenia obserwacji. Próbował go również namówić do przejścia na katolicyzm.

Najważniejszym dziełem Guldina jest Centrobaryca seu de centro gravitatis trium specierum quantitatis continuae, wydana w czterech częściach, publikowanych między 1635 a 1641 rokiem. Część pierwsza zawierała podsumowanie najważniejszych zagadnień nad którymi pracowali XVII wieczni matematycy i wprowadzenie w temat na którym Guldin pracował czyli środki geometryczne. Kontynuował także rozważania dotyczące środka Ziemi. W części drugiej, która ukazała się w 1640 roku, omawiał przede wszystkim figury powstałe w wyniku obrotu innych figur. Zawarł tam również swoje najsłynniejsze twierdzenie. Część historyków oskarżało go o plagiat, twierdząc że właściwym autorem był Pappus[2]. Inni uczeni bronią Guldina i twierdzą że nie uważał on siebie za odkrywcę tego twierdzenia a tylko je na nowo sformułował[3]. W części trzeciej swojej pracy, Guldin skupił się na sprawach dotyczących obliczania powierzchni i objętości stożków, walców oraz brył obrotowych. W części czwartej skupił się na krytyce metod używanych przez niektórych matematyków[4], zwłaszcza Cavalieriego[5].

Guldin posiadał własny księgozbiór, co było dość niespotykane wśród członków zakonu jezuitów. Około 300 dzieł z tej kolekcji zachowała się do dzisiaj. Większość z tych książek kupił sam Guldin i nie miały one poprzednich właścicieli. Trzy z nich zostały zakupione już po jego śmierci co sugeruje że zatrudniał on kogoś kto zajmował się jego księgami. Większość dzieł wchodzących w skład jego biblioteki dotyczyła nauki. Interesowały go zwłaszcza prace Galileusza, Finaeusa i Federico Commandino. Interesowała go również technika, posiadał wiele książek opisujących systemy fortyfikacji czy konstrukcję dział i maszyn.

Paolo Casati w pracy Terra machinis mota z roku 1658 wyobraża sobie rozmowę pomiędzy Guldinem, Galileuszem a Mersennem na tematy związane z kosmologią, geografią, astronomią i geodezją.

Źródła[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Schuppener Georg, Kepler's relation to the Jesuits—A study of his correspondence with Paul Guldin, w: NTM International Journal of History & Ethics of Natural Sciences, Technology & Medicine, numer 5, część I, 1997
  2. Miller G. A. , Smith David Eugene, Was Paul Guldin a Plagiarist?, w: Science, Vol. 64, No. 1652, 1926
  3. Bulmer-Thomas Ivor, Guldin's Theorem--Or Pappus's?, w: Isis, vol. 75, no. 2, 1984
  4. Mancosu Paolo, Philosophy of Mathematics and Mathematical Practice in the Seventeenth Century, Oxford University Press, 1999
  5. "Guldin, Paul." Complete Dictionary of Scientific Biography. 2008