Paul Sinner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Paul Sinner: Autoportret

Paul Sinner (ur. 17 lipca 1838 w Ludwigsburgu; zm. 30 marca 1925 w Tybindze) – niemiecki fotograf mający wybitne zasługi przy dokumentowaniu strojów ludowych i widoków – głównie miast – Szwabii.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Paul Sinner i Wilhelmine Kienle, zdjęcie ślubne wykonane w atelier Johanna Bleibela

Paul Sinner był synem zamieszkałego w Ludwigsburgu Johanna Martina Sinnera, podoficera szkoleniowego w stopniu oberfeldwebla czyli starszego sierżanta. Już w roku 1840 rozstał się on po 25 latach ze służbą wojskową i przeniósł z rodziną do rodzinnej Tybingi, gdzie został zatrudniony w sądzie jako pomocnik kancelaryjny. Ponieważ jego skromne zarobki nie wystarczały na utrzymanie wielodzietnej rodziny, matka dorabiała sprzedażą kwiatów.

Bezpośrednio po konfirmacji (tj. przypuszczalnie w roku 1852) Sinner na życzenie ojca i wbrew własnej woli rozpoczął naukę zawodu piekarza, a po jej ukończeniu w roku 1854 udał się na tradycyjną wędrówkę i dotarł w ten sposób do Hamburga. Powróciwszy w rodzinne strony, szukał zatrudnienia w przemyśle i najpóźniej od roku 1859 pracował jako ślusarz w Fabryce Maszyn w Esslingen. W związku z wypadkiem przy pracy, w którym doznał poważnego urazu kilku palców, zmuszony był do ponownej zmiany zawodu i pod wpływem rady jednego z przyjaciół rozpoczął naukę w atelier stuttgarckiego fotografa Friedricha Brandsepha. Ukończywszy tę naukę w roku 1862, zatrudnił się w zakładzie fotograficznym Johanna Bleibela[1], gdzie zarabiał 780 guldenów rocznie. Zarobek był bardzo dobry, ale Sinner nie zamierzał pozostawać pracownikiem. Stwierdził jednak, że jako samodzielny fotograf nie ma szans, bo na początku lat sześćdziesiątych XIX w. zarówno w Stuttgarcie, jak i w Tybindze, do której zamierzał wrócić, wśród fotografów istniała silna konkurencja. Dlatego też w roku 1863 wystąpił o koncesję na prowadzenie restauracji w Tybindze, powołując się na ukończoną naukę zawodu piekarza. Jednak częste zmiany zawodu potraktowano negatywnie i rada miejska odrzuciła podanie.

Pozostał więc w Stuttgarcie i dalej pracował u Bleibela.. Wkrótce rozpoczął starania o ożenek z Wilhelmine Kienle, ur. 23 lipca 1839 r. córką rzeźnika z Tybingi. Ponieważ na ślub wymagane było zezwolenie od rady miejskiej w Tybindze, najpóźniej wtedy poznał niewiele od siebie starszego malarza Wilhelma Hornunga, będącego radnym. Hornung, biorąc pod uwagę m.in. dobre zarobki Sinnera, pozytywnie zaopiniował jego podanie, rada miejska na posiedzeniu 18 czerwca 1864 r wydała pozwolenie., ślub odbył się w lipcu tego samego roku w Stuttgarcie, a w listopadzie para przeniosła się do Tybingi[2]. Dzięki wianu żony[3] mógł się urządzić w Tybindze. Należy przypuszczać, że w tym czasie Hornung i Sinner uzgodnili prowadzenie wspólnej działalności.

Sinner miał ośmioro dzieci, z których pierwsze, urodzone w maju 1865, zmarło wcześnie.

Działalność fotograficzna[edytuj | edytuj kod]

Uroczysty wjazd króla Wirtembergii Karola do Tybingi 1 czerwca 1865 r. – Pawilon z atelier Hornunga i Sinnera przy Wöhrdstraße (dziś Uhlandstraße) widoczne jest tuż przy lewym brzegu ilustracji (kolorowany drzeworyt Wilhelma von Breitschwerta)

Początki[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 1864 teść Hornunga, mistrz szklarski Wilhelm Kieß, złożył podanie o budowę atelier na terenie ogrodu należącego do jego domu mieszkalnego przy Wöhrdstraße (obecnie Uhlandstraße). Nowością było, że atelier miało się znajdować w specjalnie w tym celu zbudowanym, wolno stojącym pawilonie. Zarówno część ścian, jak i dachu miała być przeszklona. Rada miejska kilkakrotnie zajmowała się tą sprawą – istniały zastrzeżenia co do „nieforemnego” dachu, tym bardziej, że chodziło o nowe reprezentacyjne osiedle[4]. Pozwolenia na budowę udzielono ostatecznie w marcu 1865 r. Po szybkiej budowie atelier pod nazwą „Hornung & Sinner, Maler und Photographen, Neckarvorstadt” podjęło działalność 5 maja 1865 r. Mimo że , na zewnątrz stwarzało wrażenie spółki, w rzeczywistości należało do Hornunga.

Plan atelier przy Gartenstraße 7
Rachunek Sinnera z roku 1868 na zaprojektowanym przez niego formularzu z widokiem domu przy Gartenstraße 7 (litografia na podstawie zdjęcia)
Były dom Paula Sinnera przy Gartenstraße 7 (stan 2012)

Stroje ludowe – temat tak istotny dla Sinnera – fotografowane były przez Hornunga i Sinnera niemal od samego początku. Rok 1865 stwarzał ku temu dobrą okazję. Podróżujący po Wirtembergii z okazji objęcia tronu król Karol Wirtemberski, przybył latem do Tybingi, gdzie zaprezentowano mu m.in. „34 pary chłopskie w pięknych strojach z doliny Steinlach“.[5] Oddanie hołdu królowi posłużyło do nawiązania do tradycji, bowiem stroje ludowe w owym czasie już prawie nie były noszone.

Od samego początku Sinner nie chciał ograniczać się do samej działalności fotograficznej i w listopadzie tego samego roku otworzył przy Neckargasse na własny rachunek sklep z rzemiosłem artystycznym i zdjęciami ze wspólnego atelier.

Pełna samodzielność[edytuj | edytuj kod]

Atelier z Hornungiem, w którym był on tylko podporządkowanym wspólnikiem, było dla Sinnera rozwiązaniem przejściowym: już dwa lata później kupił dom (do tej pory skład) przy Gartenstraße 7, tuż u podnóża góry Österberg, na stoku której rozciągała się winnica. Dom został gruntownie przebudowany: na strychu powstało atelier (salon z przeszklonym dachem znajdował się w części zwróconej ku górze), a dolne kondygnacje służyły rodzinie Sinnera do celów mieszkalnych.

Sinner był człowiekiem zarówno wielostronnym, jak i przedsiębiorczym: W związku z tym, że w owym czasie stosowano mokre płyty, które musiały być wywoływane natychmiast po naświetleniu, już w pierwszym roku samodzielnej działalności kupił jednokonną dorożkę, służącą mu do przewożenia specjalnie zbudowanej składanej ciemni. Była to duża, płaska skrzynia drewniana ze składanymi nogami. Po otwarciu wieka rozstawiało się przymocowany do niej namiot osłaniający fotografa od góry. Dzięki niej Sinner mógł robić zdjęcia w warunkach polowych: czy to u klientów, czy też zdjęcia, które robił na własną rękę.

Za zdjęcia klasztoru Bebenhausen – powstałe dzięki ruchomej ciemni – otrzymał od króla Wirtembergii Karola już w roku 1868 „Złoty medal za osiągnięcia w sztuce i nauce”. Medal ułatwił mu uzyskanie zezwolenia na zdjęcia podczas wojny francusko-pruskiej w latach 1970/71. Do tego przedsięwzięcia, kiedy Sinner fotograficznie dokumentując działania wojenne jeździł aż do Alzacji ruchoma ciemnia była znowu nieodzowna.

Sinner posiadał też działkę w znacznie wyżej położonej, ale bardziej płaskiej części tej góry, zwanej Wielandhöhe. Na tej działce suszył swoje płyty fotograficzne. Mimo że sprawdził się jako fotograf, – zmuszony zapewne koniecznością finansową ze względu na powiększającą się rodzinę – powrócił do wcześniejszego pomysłu i w znajdującym się na owej działce obszernym domku ogrodowym – wcześniej wybudowanym jako miejsce spędzania starości dla ojca – otworzył. w roku 1876[6] restaurację Sennhütte. Restauracja oferująca wspaniały widok na miasto stała się ulubioną restauracją wycieczkową. Początkowo prowadziła ją żona Sinnera, później była wydzierżawiana i istniała do roku 1898, kiedy Sinner sprzedał tą posiadłość sąsiadującej korporacji akademickiej „Rhenania”, która obok restauracji w roku 1886 postawiła istniejący do dziś dom.[7]

W trakcie swej działalności Sinner oddalał się od fotografii portretowej, w której prym w Tybindze wiodło atelier Hornunga. W konsekwencji tego w roku 1884 całkowicie zrezygnował ze zdjęć atelierowych i wydzierżawił atelier stuttgarckiemu fotografowi Albertowi Gauglerowi[8], koncentrując się na zdjęciach architektury i strojów ludowych.

Sinner był jedynym fotografem z Królestwa Wirtembergii, który prezentował się na wystawie światowej w Wiedniu w roku 1873. W latach osiemdziesiątych Sinner wytwarzał głównie rodzajowe zdjęcia krajobrazowe, widoki miast oraz zdjęcia ludności wiejskiej w niedzielnych strojach ludowych. Zdjęcia te sprzedawał zarówno prasie, jak i jako pocztówki. Podczas pierwszej wojny światowej fotografował zniszczenia wojenne w miastach, głównie w Tybindze. Ruchoma ciemnia służyła mu do końca życia. W przeciwieństwie do dorożki zachowała się – w początku lat trzydziestych XX w. ciemnię zakupiło do swych zbiorów Deutsches Museum w Monachium, i tam ją można nadal oglądać w ramach stałej wystawy „Fotografia i film”[9].

Sinner potrafił w znakomity sposób dzielić sobie czas. Pracował nie tylko zawodowo jako fotograf i przejściowo także jako restaurator, lecz ponadto regularnie uczestniczył w spotkaniach Stowarzyszenia Śpiewaczego „Harmonia”, za co w roku 1901 otrzymał tytuł honorowego członka.

Sinner zmarł jako poważany obywatel w wieku 88 lat i zastał pochowany na Cmentarzu Miejskim w Tybindze. Jego żona przeżyła go o kilka lat.

Zasługi[edytuj | edytuj kod]

Pocztówka z Tybingi wydana przez Paula Sinnera; na okrągłym zdjęciu widoczna jest restauracja Sennhütte

Paul Sinner był wybitnym reprezentantem swojej profesji nie tylko w Tybindze, lecz jednym z najważniejszych fotografów Wirtembergii. Szczególne miejsce w jego działalności zajmowało fotografowanie rzeczy, które już wtedy uważane były za starocie: stare budynki, stroje ludowe Szwabii, sprzęty gospodarskie. Z dzisiejszego punktu widzenia to cenna dokumentacja. Sinner był ponadto jednym z pierwszych niemieckich fotografów wojennych[10].

Twórczość Paula Sinnera wyróżnia się na tle twórczości innych fotografów tamtego okresu tym, że ówczesna prasa poświęcała jej stosunkowo sporą uwagę. Poza tym Sinner sprzedał sporą ilość teczek kolekcjonerskich i pocztówek. Dzięki takiemu rozpowszechnieniu wywarł znaczący wpływ na postrzeganie Wirtembergii. Jego fotografie ukazują nie tylko, w jaki sposób na przestrzeni lat modernizacji ulegał wizerunek miast w XIX wieku, głównie Tybingi, lecz także, w jaki sposób fotografia zmieniała miasto i jej mieszkańców. Paul Sinner był nie tylko kronikarzem-ilustratorem, lecz także – jak twierdzi Wolfgang Hesse – kreatorem regionu kulturowego. Jego twórczość stała się wzorcem dla stopniowo pojawiających się fotoamatorów. „Późnoromantyczne wyobrażenia o wsi, jej mieszkańcach i sztuce »Szwabii« są w dużej mierze jego dziełem, stanowiły bowiem nieodłączny element jego twórczości.”[10]

Także dzięki temu rozpowszechnieniu twórczość Sinnera zajmuje szczególne miejsce na tle twórczości innych fotografów tamtego okresu – dzięki niemu jest stosunkowo łatwo dostępna. Dorobek jego pięćdziesięcioletniej działalności zachował się w znacznej części, łącznie ok. 2000 płyt. Największe zbiory posiada archiwum miejskie w Tybindze. Także archiwum miejskie w Reutlingen ma niemały zbiór. Znacznie mniejsze zbiory posiadają biblioteki uniwersyteckie w Tybindze i Stuttgarcie, Württembergisches Landesmuseum (Wirtemberskie Muzeum Krajowe), Landesstelle für Volkskunde (Krajowa Placówka Etnograficzna) i Württembergische Landesbibliothek (Wirtemberska Biblioteka Krajowa) – wszystkie w Stuttgarcie. Płyty w posiadaniu Krajowego Urzędu Konserwacji Zabytków w Stuttgarcie posegregowane są według kryterii topograficznych i dlatego nie stanowią odrębnego zbioru.

Dzieło[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wolfgang Hesse: Ansichten aus Schwaben. Land und Leute in Aufnahmen der ersten Tübinger Lichtbildner und des Fotografen Paul Sinner (1838–1925), Gebrüder Metz : Tübingen 1989, ISBN 3-921580-79-X

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Joachim W. Siener: Die Photographie und Stuttgart 1839–1900. Von der maskierten Schlittenfahrt zum Hof-Photographen, Edition Cantz : Stuttgart 1989, ISBN 3-89322-150-6, s. 133
  2. Przedstawiona tu biografia opiera się na: Wolfgang Hesse: Ansichten aus Schwaben. Land und Leute in Aufnahmen der ersten Tübinger Lichtbildner und des Fotografen Paul Sinner (1838–1925), który wykorzystał relacje córki Sinnera: Mathilde Sinner: Photograph Paul Sinner 1838–1925, w: „Tübinger Blätter” 1938, s. 45–49 oraz Mathilde Sinner: Der Tübinger Photograph Paul Sinner als Bildberichter im Siebzigerkrieg, w: „Tübinger Chronik”, 24 grudnia 1942 oraz dokumenty z archiwum miejskiego w Tybindze.
  3. Wykaz majątku pary młodej z 16 sierpnia 1864 r. określa wysokość majątku małżonki na 1146 guldenów i 13 krajcarów, a majątku małżonka na 304 guldeny i 2 krajcary – Wolfgang Hesse: Ansichten aus Schwaben..., s. 36
  4. To nowe osiedle zlokalizowane było pomiędzy starym miastem, a otwartym w 1861 r. dworcem kolejowym.
  5. Wolfgang Hesse: Ansichten aus Schwaben ..., s. 51 – cytat z. „Tübinger Chronik“ z 4 czerwca 1865
  6. Jürgen Jonas: Tübingen zu Fuß. 13 Stadtteilrundgänge, VSA Verlag : Hamburg 1994 ISBN 3-87975-537-X, s. 134:
  7. Przez kilkanaście lat, w okresie rozbudowy domu, Sennhütte była tymczasową knajpą korporacji, następnie została rozebrana.
  8. Ze względu na silną konkurencję na tym segmencie rynku Gaugler po dwóch latach zrezygnował, od 1886 r. atelier objął Christian Barth i prowadził je do otwarcia własnego przy Uhlandstraße 7. Następnie atelier objął syn Sinnera Carl, który jednak w roku 1899 przeniósł się z Tybingi do Neckargmünd i od tego czasu atelier pozostawało niewykorzystane.
  9. s. 202
  10. 10,0 10,1 Wolfgang Hesse: Ansichten aus Schwaben..., s. 5.