Paul Wallot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Johann Paul Wallot
Johann Paul Wallot
Data i miejsce urodzenia 26 czerwca 1841
Oppenheim
Data i miejsce śmierci 10 sierpnia 1912
Langenschwalbach
Zawód architekt
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Projekt gmachu parlamentu Rzeszy w Berlinie, 1882
Pałac prezydenta parlamentu Rzeszy w Berlinie, 1897–1904
Dom pogrzebowy na cmentarzu Johannisfriedhof w drezdeńskiej dzielnicy Tolkewitz, 1894
Ständehaus – była siedziba saksońskiego Landtagu w Dreźnie, 1901–1906

Johann Paul Wallot (ur. 26 czerwca 1841 w Oppenheim, zm. 10 sierpnia 1912 w Langenschwalbach) – niemiecki architekt, przedstawiciel neorenesansu. Budowniczy gmachu Reichstagu w Berlinie.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu studiów w Darmstadt i Hanowerze, w 1861 przybył do Berlina, gdzie podjął naukę w berlińskiej Akademii Budowlanej[1]. Następnie zatrudniony w pracowniach Heinricha Stracka i Friedricha Hitziga[1], a także Martina Gropiusa i Richarda Lucaego[2]. W 1868 podjął podróże studialne do Włoch i Anglii[2]. Po powrocie osiadł we Frankfurcie nad Menem, otwierając własną pracownię architektoniczną[2]. Wznosił budynki mieszkalne i kupieckie, których fasady projektował w stylu romańskim z ornamentyką renesansową[2]. W 1872 po raz drugi pojechał do Włoch. Po powrocie uczestniczył w wielu konkursach. W 1876 otrzymał pierwsza nagrodę w konkursie na projekt zabudowań cmentarza w Dreźnie a w 1881 trzecią nagrodę w konkursie na projekt mostu Stephanienbrücke w Wiedniu[2].

Gmach parlamentu Rzeszy[edytuj | edytuj kod]

Po powstaniu II Rzeszy Niemieckiej w 1871 do Reichstagu dołączyli parlamentarzyści państw południowoniemieckich i dotychczasowa siedziba nie była w stanie pomieścić wszystkich posłów. W 1871 powołano do życia parlamentarną komisję budowy Reichstagu, która otrzymała zadanie przygotowania budowy nowej siedziby parlamentu Rzeszy (niem. Reichstagsgebäude)[3].

Problemy napotkano już przy wyborze odpowiedniej działki budowlanej. Po krótkich poszukiwaniach komisja zdecydowała o budowie po wschodniej stronie Königsplatz, dzisiejszego Placu Republiki (niem. Platz der Republik). Jednak w miejscu tym stał pałac hrabiego Atanazego Raczyńskiego, pruskiego dyplomaty i dziedzicznego członka pruskiej Izby Panów[4]. Komisja założyła, że jej plany otrzymają wsparcie cesarza a co za tym idzie zgodę Raczyńskiego i w 1872 rozpisała konkurs międzynarodowy na gmach Reichstagu w tym miejscu. Konkurs, w którym wzięło udział ponad stu architektów (ok. 1/3 z zagranicy[4]), został rozstrzygnięty w lipcu 1872. Wygrał projekt Ludwiga Bohnstedta z Gothy. Projekt ten spotkał się z powszechnym uznaniem, lecz nie mógł zostać zrealizowany ze względów organizacyjnych. Hrabia Raczyński wzbraniał się stanowczo przed sprzedażą parceli, a cesarz Wilhelm I nie skłaniał się ku wywłaszczeniu, choć wybór lokalizacji uważał za odpowiedni. Po śmierci hrabiego Raczyńskiego w 1874, pierwotna idea lokalizacji parlamentu po wschodniej stronie placu wydawała się być bliska realizacji. Jednak dopiero po wieloletnich negocjacjach z synem hrabiego Karolem Edwardem Raczyńskim udało się nabyć działkę w zamian za wysokie odszkodowanie[4].

W grudniu 1881 Reichstag zdecydował się zakupić działkę Raczyńskiego. Żywo dyskutowano kwestię powierzenia prac poza konkursem Ludwigowi Bohnstedtowi, by zmodernizował i zrealizował swój zwycięski projekt z 1872. Jednak w lutym 1882 zdecydowano się na rozpisanie nowego konkursu, tym razem, na prośbę Związku Niemieckich Architektów i Inżynierów, jedynie o zasięgu narodowym. Wysoka nagroda pieniężna gwarantowała szerokie zainteresowanie konkursem. Również Bohnstedt przystąpił do rywalizacji, jednak jego projekt pozostawał bez szans. Pośród 190 nadesłanych prac wyłoniono dwa zwycięskie projekty: Paula Wallota i Friedricha von Thierscha z Monachium. Ponieważ jednak Wallot uzyskał większą liczbę głosów za (19 z 21), to on otrzymał zamówienie publiczne[5].

W 1883 Wallot przeniósł się do Berlina, by nadzorować budowę gmachu[2]. Kamień węgielny pod budowę położono 9 czerwca 1884[6].

Wallot rozwijał projekt w powszechnym wówczas stylu historycznym: architektura zewnętrzna bazowała na włoskim renesansie (prezentując styl neorenesansowy), połączonym z elementami renesansu niemieckiego, neobaroku a także modnymi wówczas konstrukcjami z żelaza i szkła (kopuła). Architektoniczna synteza Wallota nie była pozytywnie odbierana przez jemu współczesnych. Tradycjonaliści odrzucali elementy modernistycznej kopuły, a młodsi krytycy nie mogli zaakceptować masywnego, neorenesansowego prostopadłościanu. Szczególnie dotkliwą krytykę wyraził w 1922 ówczesny architekt miasta Berlina Ludwig Hoffmann, nazywając budynek "karawanem pierwszej klasy" (niem. Leichenwagen erster Klasse)[7]. Wilhelm II, od 1888 urzędujący cesarz, z początku miał bardzo pozytywny stosunek do budowy Reichstagu. Popierał Wallota, również w kwestii lokalizacji kopuły, chociaż ta miała być wyższa niż 67-metrowa kopuła berlińskiego pałacu miejskiego (niem. Berliner Stadtschloss) i była wyrazem żądań nielubianego przez cesarza parlamentu. Od ok. 1892 widoczna była jednak narastająca niechęć monarchy do projektu, który wyrażał się o nim: "szczyt braku smaku" (niem. Gipfel der Geschmacklosigkeit)[8], “całkowicie niefortunna kreacja” (niem. völlig verunglückte Schöpfung) a nawet nieoficjalnie jako “małpiarnia Rzeszy” (niem. Reichsaffenhaus)[9]. Wobec Wallota odczuwał wyraźną osobistą awersję, po tym jak architekt odmówił przeprowadzenia kolejnych zmian w projekcie[10]. Odmówił przyznania architektowi wielu odznaczeń, do których ten był nominowany[11]. Swojemu zaufanemu Philippowi zu Eulenburgowi zwierzał się w liście, że udało mu się obrazić Wallota podczas osobistej audiencji[9].

Ostatni zwornik budowli położono 5 grudnia 1894. W ceremonii otwarcia gmachu uczestniczyło wojsko. Wallot osobiście oprowadził parę cesarską po nowej siedzibie parlamentu. Oficjalnie Wilhelm II wypowiadał się pozytywnie o budowli. Wallot został mianowany tajnym radcą budowlanym[2].

Wallot, zniesmaczony ciągłymi konfliktami, jakie narastały wokół budowy i gotowego już gmachu, objął profesurę na Akademii Sztuk Pięknych i w Wyższej Szkole Technicznej w Dreźnie (1884–1911)[12]. Do swojej śmierci w 1912 pozostał jednak konsultantem w sprawach wyposażenia i dzieł sztuki dla Reichstagu.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1875 – dom przy Kaiserstrasse 25/ Neue Mainzer Strasse 26 we Frankfurcie nad Menem
  • 1878 – dom przy Kaiserstrasse 10/10a we Frankfurcie nad Menem
  • 1881 – dom dla E. R. Osterrieth przy Gutleutstrasse 89 we Frankfurcie nad Menem
  • 1884–1918 – gmach parlamentu Rzeszy (niem. Reichstagsgebäude) w Berlinie
  • 1897–1904 – pałac prezydenta parlamentu Rzeszy (niem. Reichstagspräsidialgebäude, także Reichstagspräsidentenpalais) w berlińskiej dzielnicy Tiergarten
  • 1894 – dom pogrzebowy na cmentarzu Johannisfriedhof w drezdeńskiej dzielnicy Tolkewitz
  • 1899 – dom dla radcy Gustava von Römhelda przy Alexandraweg 14 w Darmstadt
  • przed 1900 – dom handlowy dla G. Neidlingera we Frankfurcie nad Menem
  • 1901–1906 – dawny gmach saksońskiego Landtagu tzw. „Ständehaus“ (1907–1933) przy Tarasach Brühla w Dreźnie. Od 2001 siedziba drezdeńskiego wyższego sądu krajowego (niem. Oberlandesgericht)[13]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Seemanns Internationales Architektur Lexikon. Tosa Verlag, 2004, s. 252. ISBN 3854928955. (niem.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Wallot. W: Meyers Großes Konversations-Lexikon. Leipzig: 1909, s. 353. [dostęp 3 stycznia 2010]. (niem.)
  3. Deutscher Bundestag: Das Reichstagsgebäude: Symbol deutscher Geschichte (niem.). [dostęp 28 grudnia 2009].
  4. 4,0 4,1 4,2 Wallot und das Reichstagsgebäude. W: Ursula Muscheler: Die Nutzlosigkeit des Eiffelturms: Eine etwas andere Architekturgeschichte. C.H.Beck, 2008, s. 183. ISBN 3406575234. [dostęp 26 kwietnia 2009]. (niem.)
  5. Carl-Christian Kaiser: Das Reichstagsgebäude. W: Einblicke. Ein Rundgang durchs Parlamentsviertel. Berlin: Deutscher Bundestag, 2005, s. 8. [dostęp 27 grudnia 2009]. (niem.)
  6. Wejrzenia. Spacer po dzielnicy rządowej. Berlin: Deutscher Bundestag, 2006, s. 43. [dostęp 27 grudnia 2009]. (pol.)
  7. Nikolaus Bernau: Die Neuen Architekturführer Nr. 13 (1999): Reichstag Berlin. Berlin: Stadtwandel Verlag Daniel Fuhrhop, 2005, s. 5. ISBN 3-933743-18-3. (niem.)
  8. Nikolaus Bernau: Die Neuen Architekturführer Nr. 13 (1999): Reichstag Berlin. Berlin: Stadtwandel Verlag Daniel Fuhrhop, 2005, s. 4. ISBN 3-933743-18-3. (niem.)
  9. 9,0 9,1 John C. G Röhl, Sheila de Bellaigue: Wilhelm II: the Kaiser's personal monarchy, 1888-1900. Cambridge University Press, 2004, s. 701. ISBN 0521819202. [dostęp 25 kwietnia 2009]. (ang.)
  10. John C. G Röhl: Wilhelm II. C.H.Beck, 2001, s. 1003. ISBN 3406482295. [dostęp 25 kwietnia 2009]. (ang.)
  11. Wallot und das Reichstagsgebäude. W: Ursula Muscheler: Die Nutzlosigkeit des Eiffelturms: Eine etwas andere Architekturgeschichte. C.H.Beck, 2008, s. 189. ISBN 3406575234. [dostęp 26 kwietnia 2009]. (niem.)
  12. Carl-Christian Kaiser: Das Reichstagsgebäude. W: Einblicke. Ein Rundgang durchs Parlamentsviertel. Berlin: Deutscher Bundestag, 2005, s. 8. (niem.)
  13. Oberlandesgericht Dresden: Das Ständehaus (niem.). [dostęp 9 stycznia 2010].