Pavel Kohout

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pavel Kohout
2008.03.12. Pavel Kohout by Kubik 01.JPG
Pavel Kohout, Warszawa, 12 marca 2008
Imiona i nazwisko Pavel Kohout
Data i miejsce urodzenia 20 lipca 1928
Praga
Narodowość czeska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła Z deníku kontrarevolucionáře, Katyně, Hodina tance a lásky, Ta dlouhá vlna za kýlem
Wikicytaty Pavel Kohout w Wikicytatach
Pavel Kohout, Jelena Mašínová i Andrzej Jagodziński, Warszawa, 12 marca 2008 r.
Pavel Kohout i Jelena Mašínová, Praga, 25 października 2007 r.

Pavel Kohout (ur. 20 lipca 1928 r. w Pradze), czeski prozaik, poeta i dramaturg, działacz opozycji demokratycznej, jeden z najbardziej znanych pisarzy czeskich.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W dzieciństwie mieszkał m.in. w Oświęcimiu, gdzie jego ojciec pracował jako przedstawiciel fabryki samochodowej "Praga". Debiutował jako poeta w 1945 r. na łamach pisma "Mladá fronta". Studiował krótko komparatystykę literacką, estetykę i dramat na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu w Pradze. W 1947 r. rozpoczął pracę w redakcji młodzieżowej Radia Czechosłowackiego. Był w tym czasie aktywistą Związku Młodzieży Czechosłowackiej, później także partii komunistycznej. W latach 1949-1950 był drugim attaché kulturalnym w ambasadzie Czechosłowacji w Moskwie. Następnie, w latach 1951-1952 redaktor naczelny czasopisma "Dikobraz". Od 1952 do 1954 r. odbywał służbę wojskową, będąc redaktorem działu kultury pisma "Československý Voják" ("Czechosłowacki Żołnierz"). W 1956 r. był krótko reporterem i komentatorem w telewizji czechosłowackiej, następnie zajął się głównie twórczością literacką. Od 1963 do 1966 r. pracował jako kierownik literacki w Divadle na Vinohradech w Pradze.

W 1967 r., po wystąpieniu na IV zjeździe Stowarzyszenia Pisarzy Czechosłowackich (gdzie m.in. odczytał list protestacyjny Aleksandra Sołżenicyna napisany na Zjazd Pisarzy ZSRR) został, wraz z innymi pisarzami, poddany postępowaniu dyscyplinarnemu. W 1968 r. był jednym z przywódców Praskiej Wiosny. Został usunięty z partii komunistycznej, a jego książki wycofano z księgarń i bibliotek.

W 1977 r. jeden ze współtwórców "Karty 77" - ugrupowania opozycyjnego, walczącego w obronie praw człowieka i demokracji. W 1979 r. otrzymał paszport i wyjechał z żoną do Austrii na zaproszenie kanclerza Bruna Kreiskiego (m.in. reżyserował w wiedeńskim Burgtheater), ale nie mógł już powrócić do Czechosłowacji. Został pozbawiony obywatelstwa czechosłowackiego i przyjął austriackie. Do kraju po raz pierwszy przyjechał dopiero w 1989 r.

W latach 70. i 80. wydawał opowiadania i eseje w drugim obiegu (samizdat) i za granicą. W 1976 r. na Broadwayu odbyła się premiera jego najbardziej znanej sztuki pt. Ubohý vrah (Biedny morderca). W 1988 r. na podstawie jego sztuki Marie zápasí s anděly (Maria walczy z aniołami) powstał film w reż. G. Albertazziego pt. Andělé moci (Anioły władzy). Pisarz reżyserował własne sztuki, a także dramaty innych autorów (m.in. Rewizor Nikołaja Gogola, Wiedeń 1979). Jest także reżyserem filmowym (m.in. twórca Sedm zabitých - Siedmiu zabitych, 1965, scenariusz wespół z Jeleną Mašínovą; Svatba s podmínkou, 1965; Ucho, spektakl teatru telewizji ZDF/ORF 1983 na podstawie tekstu J. Procházky).

Wyróżnienia i nagrody: Wielka Austriackia Nagroda Państwowa za Literaturę Europejską (Großer Österreichischer Staatspreis für Europäische Literatur). Członek Niemieckiej Akademii Języka i Dzieła.

Tworzy w języku czeskim i niemieckim. Na język polski tłumaczony przez Leszka Engelkinga (dla pisma "Literatura na świecie"), Andrzeja Jagodzińskiego, Krystynę Krauze, Małgorzatę Łukasiewicz (z j. niem.), Czesława Sojeckiego i Józefa Waczkowa.

W Polsce po 1989 r. ukazała się jedna z jego powieści (Kacica) i wybór dramatów, fragmenty jego twórczości publikowała też "Literatura na świecie". W latach 60. grano w teatrach Warszawy (Klasyczny), Łodzi, Radomia, Zielonej Góry i Jeleniej Góry dwie sztuki Kohouta: Miłość (Taková láska) i W 80 dni dookoła świata (obie w przekładzie Czesława Sojeckiego). W ostatnim czasie wystawiane są: Wojna na trzecim piętrze (Teatr Montownia w Warszawie, premiera 10 listopada 2006 r., reż. Paweł Aigner, muz. Zygmunt Konieczny), Cyjanek o piątej (Teatr Polski w Warszawie, premiera 10 marca 2007 r., oprac. i reż. Dorota Ignatjew; także spektakl Teatru TVP, premiera 16 maja 2005 r., reż. Andrzej Titkow), Bolero Artura (Teatr im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, premiera 12 stycznia 2008 r., reż. Piotr Szczerski).

Był trzykrotnie żonaty (obecnie z czeską pisarką i scenarzystką Jeleną Mašínovą). Jego syn, Ondřej Kohout jest artystą plastykiem, córka, Tereza Boučkova - pisarką. Mieszka w Pradze i Wiedniu.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezje[edytuj | edytuj kod]

  • Verše a písně (1952)
  • Čas lásky a boje (1954)

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • Volá Barcelona (1946)
  • Dobrá píseň (1952)
  • Zářijové noci (1955)
  • Chudáček (1956; zakaz wystawiania przed premierą)
  • Sbohem, smutku (1957)
  • Taková láska (1957)
  • Říkali mi soudruhu (1960)
  • Třetí sestra (1960)
  • Cesta kolem světa za 80 dní (na motywach powieści Juliusza Verne'a; 1962)
  • Dvanáct (1963)
  • Josef Švejk (1963; na podstawie książki Jaroslava Haška)
  • Válka s mloky (1963; adaptacja teatralna książki Karela Čapka Války s mloky)
  • Vzpomínka na Biskaj (1965)
  • August August, august (1967)
  • Briefe über die Grenze (1968)
  • Nenávist v prosinci (1968)
  • Aksál (1969)
  • Válka ve třetím poschodí (1970)
  • Pech pod střechou (1972)
  • Ubohý vrah(na motywach opowiadania "Rozum" Leonida Andrejewa; 1972; premiera w 1976 r. na Broadwayu)
  • Amerika (1973); adaptacja teatralna powieści Franza Kafki; wespół z Ivanem Klímą)
  • Požár v suterénu (1973)
  • Život v tichém domě (1974)
  • Rr (napisana korespondencyjnie z Vaclavem Havlem, pod pseud. Pavel Havel)
  • Ruleta (na motywach opowiadania "Tma" Leonida Andrejewa; 1976)
  • Atest (1979)
  • Marie zápasí s anděly (1981; jednoaktówka o życiu czeskiej aktorki Vlasty Chramostovéj)
  • Marast (1982)
  • Ecce Constantia! (1988)
  • Fool’s Mate (1990; prapremiera w New End, w Londynie)
  • Kyanid o páté (1996)
  • Šest a sex (1998)
  • Fire In The Basement (1998; prapremiera w Traverse Theatre w Edynburgu)
  • Arthurovo bolero (2004)
  • Psía matka (2006; adaptacja powieści Pavlosa Matetisa)

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Z deníku kontrarevolucionáře (1969; debiut prozatorski, pierwsze wydanie ukazało się w Szwajcarii, w Czechach wydano dopiero w 1997 r.)
  • Bílá kniha o kauze Adam Juráček, profesor tělocviku a kreslení na Pedagogické škole v K., kontra Sir Isaac Newton, profesor fyziky na univerzitě v Cambridge – podle dobových materiálů rekonstruoval a nejzajímavějšími dokumenty doplnil P. K. (II obieg wydawniczy [samizdat]; 1970)
  • Katyně (1970)
  • Nápady svaté Kláry (1982)
  • Kde je zakopán pes (1987)
  • Hodina tance a lásky (1989; adaptacja filmowa w reż. Viktora Polesnego, 2003)
  • Konec velkých prázdnin (1991)
  • Pat aneb Hra králů (1991)
  • Sněžím (1992)
  • Klaun (1994; wespół z Michalem Pavlíčkem)
  • Hvězdná hodina vrahů (1995)
  • Ta dlouhá vlna za kýlem (2000)

Książki w języku polskim[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]