Paweł Cyms

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paweł Kazimierz Cyms
Paweł Kazimierz Cyms
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 2 marca 1894
Pawłowo, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 13 listopada 1949
Bystra
Przebieg służby
Lata służby od 1915 (armia niemiecka)
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
powstanie wielkopolskie,
III powstanie śląskie,
II wojna światowa,
kampania wrześniowa
Armia Krajowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Walecznych Krzyż Niepodległości z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy Za Wojnę 1918-1921 Śląski Krzyż Powstańczy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Gniezno 27 grudzień 2013. Przejazd trumny ze szczątkami kpt. Pawła Cymsa główną ulicą miasta na cmentarz św. Piotra i Pawła

Paweł Kazimierz Cyms (ur. 2 marca[1] 1894 w Pawłowie, zm. 13 listopada 1949 w Bystrej) – polski działacz niepodległościowy w okresie międzywojennym, uczestnik powstania wielkopolskiego i III powstania śląskiego, kapitan piechoty Wojska Polskiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny nauczycielskiej, jego ojcem był Leon, a matką – Paulina z Komorowskich. Był uczniem gimnazjum w Gnieźnie, gdzie wstąpił do tajnej organizacji samokształceniowo niepodległościowej Towarzystwa Tomasza Zana [2], a w 1914 roku zdał maturę. Następnie uczęszczał do seminarium duchownego w Poznaniu. Jego edukację przerwała niemiecka służba wojskowa, którą rozpoczął w 1915 roku – został powołany w wyniku zapotrzebowania spowodowanego przez I wojnę światową. Jako żołnierz niemiecki brał udział w walkach na froncie wschodnim i zachodnim. W tym czasie dosłużył się stopnia podporucznika, kończąc w 1917 szkołę oficerską w Blederitz (niedaleko Magdeburga).

Służba w wojsku polskim[edytuj | edytuj kod]

Po powrocie do Wielkopolski, po zakończeniu wojny, wszedł w skład Polskiej Organizacji Wojskowej zaboru pruskiego, a konkretnie jej oddziału działającego w Gnieźnie. Gdy wybuchło powstanie wielkopolskie, był jednym z dowodzących wyzwalaniem tego miasta. Potem oddziały pod jego komendą zajęły Trzemeszno, Mogilno i Strzelno oraz Kruszwicę. Następnie brał udział w zdobywaniu Inowrocławia, będąc dowódcą tej akcji. Wbrew zakazowi kontynuowania walki, wydanemu przez NRL, podjął zwycięski szturm na Inowrocław[3]. Był on głównym autorem działań powstańczych, dzięki którym zdobyto tereny zachodnich Kujaw[3].

Dzięki jego staraniom w Inowrocławiu powstały dwa bataliony piechoty, które później przekształciły się w 1 i 2 pułk grenadierów kujawskich. Zostały utworzone także batalion zapasowy i pluton artylerii. W 1920 roku został awansowany na stopień kapitana. Rok później został przeniesiony na Śląsk, gdzie objął stanowisko komendanta wojskowego powiatu zabrzańskiego. Brał udział w III powstaniu śląskim, jako jeden z dowódców oddziałów powstańczych. Jego żołnierze zdobyli m.in. Bierawę.

Działalność cywilna i powrót do służby[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań wojennych rozpoczął studia prawno-ekonomiczne. Jednak w 1923 roku przerwał je. Następnie w 1923 roku podjął pracę w gdańskiej firmie spedycyjnej. Później otrzymał posadę w gdańskiej filii Banku Handlowego w Warszawie. Do 1926 roku był także zarządcą gospodarstwa rolnego w Modliborzycach (niedaleko Inowrocławia).

W 1928 wrócił do służby wojskowej i przydzielony został do 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w Inowrocławiu. Następnie w 1934 roku rozpoczął pracę w Oddziale II Sztabu Głównego w Warszawie. W 1931 roku ożenił się z Marią Krawczak (z tego małżeństwa miał dwójkę dzieci: Barbarę i Janusza). W tym czasie zamieszkiwał już w Bystrej (niedaleko Bielska-Białej).

Po wybuchu II wojny światowej, został ponownie powołany do wojska. Został oficerem operacyjnym 80 pułku piechoty. W czasie kampanii wrześniowej był I adiutantem 179 Pułku Piechoty (Rezerwowego) 50 DP. Po bitwie pod Kockiem dostał się do niemieckiej niewoli i trafił do obozu w Radomiu. Wkrótce został z niego zwolniony, lecz w 1940 roku został ponownie aresztowany. Tym razem trzymano go w więzieniu w Bielsku-Białej. Tam spędził 4 miesiące. Po wypuszczeniu na wolność mieszkał w Krośnie, a potem w Kalwarii Zebrzydowskiej (od maja 1941 roku). Tam zajmował się pracą sekretarza spółdzielni stolarskiej. W tym czasie działał w AK.

Po wojnie przeprowadził się do rodzinnego miasta, Gniezna. Mieszkał tam od 1945 roku. Trzy lata później przeniósł się na Ziemie Odzyskane, do Szczecina, gdzie zatrudniony został w Spedycji Morskiej „Polska Bandera”. Następnie znów trafił do Bystrej. Tam zmarł i został pochowany.

Ekshumowane 21 grudnia 2013 roku szczątki przewieziono najpierw do Inowrocławia, gdzie bohaterowi walk o wolność Polski na wielu frontach oddano cześć [4]. 27 grudnia 2013 trafiły do Gniezna, by w asyście tłumów Gnieźnian, wielce uroczyście i z honorami wojskowymi, trumna ze szczątkami kpt. Pawła Cymsa ostatecznie złożona została do grobu w kwaterze "Akropolu Bohaterów" cmentarza św. Piotra i Pawła[5].

W powstaniu wielkopolskim brali udział także jego dwaj bracia: Adolf (1897-1919) poległ w czasie walk, a Leon (1885-1931) był kapelanem II kompanii grodziskiej[6].

Był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (1921), Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem Walecznych 4-krotnie, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Śląskim Krzyżem Powstańczym.

Przypisy

  1. Podawana jest także data urodzin 4 marca.
  2. BIOGRAFIE. inowrocław.info.pl.[dostęp 2014-01-31]
  3. 3,0 3,1 Kronika powstań polskich 1794–1944. Warszawa: Wydawnictwo Kronika, s. 344. ISBN 83-86079-02-9.
  4. Historia pokazała, że kpt. Paweł Cyms miał racje. PortalKujawski.pl.[dostęp 2013-12-28]
  5. Kapitan Paweł Cyms powrócił do Gniezna. PiastowskaKorona.pl.[dostęp 2013-12-28]
  6. Zdzisław Kościański, Bogumił Wojcieszak, Trzeba było pójść... Powiat Nowotomyski w Powstaniu Wielkopolskim 1918-1919. Historia i Pamięć, Nowy Tomyśl 2010, ISBN 978-83-915081-7-6, s. 191.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gąsiorowski Antoni (przew. kom.), Wielkopolski Słownik Biograficzny, Warszawa – Poznań 1981, ISBN 83-01-02722-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]