Paweł VI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Paweł VI
Paulus Sextus
Giovanni Battista Montini
Czcigodny Sługa Boży
Papież
Paweł VI
Herb Paweł VI In nomine Domini
W imię Pańskie
Kraj działania  Włochy
Data i miejsce urodzenia 26 września 1897
Concesio
Data i miejsce śmierci 6 sierpnia 1978
Castel Gandolfo
papież
Okres sprawowania 21 czerwca 1963 – 6 sierpnia 1978
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 29 maja 1920
Nominacja biskupia 1 listopada 1954
Sakra biskupia 12 grudnia 1954
Kreacja kardynalska 15 grudnia 1958
Jan XXIII
Kościół tytularny Santi Silvestro e Martino ai Monti
Pontyfikat 21 czerwca 1963
Podpis podpis}}}
Odznaczenia
Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy (1951-2001)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Paweł VI w Wikicytatach
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 12 grudnia 1954
Konsekrator Eugène Tisserant
Współkonsekratorzy Giacinto Tredici
Domenico Bernareggi
Paweł VI podczas wizyty w Wenecji w 1972, obok niego kard. Albino Luciani (późniejszy papież Jan Paweł I)
Tiara którą Paweł VI został ukoronowany 30 czerwca 1963 roku
Państwa odwiedzone przez papieża Pawła VI
Płyta nagrobna w podziemiach Bazyliki św. Piotra

Paweł VI, łac. Paulus VI, właśc. Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini (ur. 26 września 1897 w Concesio, zm. 6 sierpnia 1978 w Castel Gandolfo[1]) – arcybiskup Mediolanu (1954-1963), papież i 4. Suweren Państwa Miasto Watykan w okresie od 21 czerwca 1963 do 6 sierpnia 1978[2], sługa Boży Kościoła katolickiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne życie[edytuj | edytuj kod]

Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini urodził się 26 września 1897 w Concesio, małym miasteczku koło Brescii. Jego rodzicami byli Giudetta Alghisi i Giorgio Montini, a starszym bratem polityk Ludovico Montini[3]. Uczył się w Collegio Cesare Artici (w 1913 przerwał naukę z powodów zdrowotnych), a w 1916 zdał maturę w gimnazjum Arnoldo di Brescia. Przez następne cztery lata studiował w seminarium w Brescii[4]. 29 maja 1920 w Brescii przyjął święcenia kapłańskie[4].

Zaraz po święceniach przeniósł się do Kolegium Lombardzkiego w Rzymie. Studiował również filozofię i prawo kanoniczne na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim, literaturę na Sapienzy oraz dyplomację w Kościelnej Akademii Szlacheckiej[5]. W czasie studiów opanował francuski, hiszpański, niemiecki i angielski. Doskonale znał grekę.

W czasie dalszych studiów pracował jako duszpasterz w Rzymie (1920-1923). W 1923 podjął pracę w dyplomacji watykańskiej, był m.in. sekretarzem nuncjusza apostolskiego w Polsce (maj-listopad 1923)[1]. Po powrocie do Watykanu był urzędnikiem Sekretariatu Stanu, jednocześnie w latach 1925-1933 sprawował funkcję narodowego asystenta kościelnego sekcji uniwersyteckiej włoskiej Akcji Katolickiej[2]. Otrzymał tytuły: tajnego szambelana papieskiego (1925), prałata Jego Świątobliwości (1931), protonotariusza apostolskiego (1938)[4].

16 grudnia 1937 został mianowany substytutem w Sekretariacie Stanu; był jednym z najbliższych współpracowników sekretarza stanu, kardynała Eugenia Pacellego (późniejszy Pius XII)[2]. 19 listopada 1952 papież mianował go prosekretarzem stanu do bieżących spraw kościelnych[4]. W grudniu tego samego roku odmówił promocji kardynalskiej[1].

1 listopada 1954 został wyznaczony na arcybiskupa Mediolanu; przyjął sakrę biskupią 12 grudnia 1954 w Rzymie z rąk kardynała Eugène'a Tisseranta (dziekana Kolegium Kardynalskiego)[4]. Cieszył się opinią „arcybiskupa robotników”; wielokrotnie w swoich wystąpieniach podkreślał znaczenie sprawiedliwości społecznej[1]. Odwiedzał zakłady pracy, powoływał do życia i często wizytował nowe parafie, był inicjatorem budowy nowych kościołów.

15 grudnia 1958 roku, na pierwszym konsystorzu papieża Jana XXIII, został mianowany kardynałem, z tytułem prezbitera Santi Silvestro e Martino ai Monti[4]. Blisko współpracował z papieżem w okresie przygotowań do soboru watykańskiego II oraz podczas pierwszej sesji Soboru[2].

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

21 czerwca 1963, w trzecim dniu (w piątym głosowaniu[2]) konklawe po śmierci Jana XXIII, został wybrany na papieża i przyjął imię Pawła VI[4]. 30 czerwca kardynał Alfredo Ottaviani dokonał koronacji papieskiej.

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Sprawy kościelne[edytuj | edytuj kod]

Jako papież, Paweł VI kontynuował prace nad reformą Kościoła katolickiego, a jego mottem przewodnim stała się kontynuacja II soboru watykańskiego, przerwanego na skutek śmierci Jana XXIII[2]. Jego planem była rewizja kodeksu prawa kanonicznego i działanie na rzecz pokoju i jedności chrześcijan[1]. Drugą sesję soboru otworzył 14 września 1963, gdzie ustalono dopuszczenie osób świeckich i ograniczono utajnienie obrad[1]. Sesja został zamknięta 4 grudnia, a następnie Paweł promulgował Konstytucję o liturgii świętej i Dekret o środkach społecznego przekazywania myśli. Sobór został wznowiony rok później, 14 września 1964, a tydzień wcześniej papież dopuścił do obrad także kobiety (zakonnice i świeckie)[1]. Została ona poświęcona opracowaniu najważniejszego[2] dokumentu soboru – Konstytucji Dogmatycznej o Kościele[1]. Wydano ją już po zakończeniu trzeciej sesji (21 listopada 1964), a oprócz niej, ukazały się także: Dekret o ekumenizmie i Dekret o Kościołach katolickich wschodnich[1]. W tym samym czasie (wbrew Ojcom soborowym) ogłosił także Matkę Boską, Matką Kościoła[1]. Czwarta, ostatnia sesja soboru zakończyła się 8 grudnia 1965 i wkrótce potem utworzono pierwsze komisje posoborowe[2].

Z inicjatywy papieża obradował także w Watykanie Światowy Synod Biskupów (ustanowiony dokumentem Apostolica sollicitudo z 15 września 1965); w okresie pontyfikatu Pawła VI miało miejsce pięć sesji Synodu:

  • I Zwyczajna (19 września-29 października 1967) – zajmowała się reformą prawa kanonicznego, sprawami doktrynalnymi, wychowaniem seminaryjnym księży, małżeństwami mieszanymi oraz reformą liturgii;
  • I Nadzwyczajna (11-27 października 1969) – sprawa kolegialności episkopatu;
  • II Zwyczajna (30 września-6 listopada 1971) – kapłaństwo i sprawiedliwość na świecie[1];
  • III Zwyczajna (27 września-26 października 1974) – ewangelizacja we współczesnym świecie[1];
  • IV Zwyczajna (30 września-29 października 1977) – katechizacja, szczególnie dzieci i młodzieży, we współczesnym świecie[1].

Decyzją Pawła VI 15 listopada 1966 r. Kongregacja Doktryny Wiary wydała dekret anulujący kanony 1399 i 2318 ostatecznie likwidując po 400 latach indeks ksiąg zakazanych[6]. Paweł VI dokonał reorganizacji Kurii Rzymskiej (konstytucja apostolska Regimini Ecclesiae Universae, 15 sierpnia 1967), zniósł lub ograniczył znaczenie części urzędów; jednocześnie powołał do życia nowe urzędy, uwzględniając wymogi współczesnego świata (m.in. Papieską Komisję ds. Środków Społecznego Przekazu). Zreformował również Kolegium Kardynalskie, a jego nominacje znacznie poszerzyły grono kardynałów zarówno liczebnie, jak i narodowo[4]. Przywrócił wysokie znaczenie kardynałom-patriarchom Kościołów Wschodnich, a także wprowadził ograniczenie wiekowe prawa udziału w konklawe (80 lat)[4]. Ponadto zarządził by dziekan i subdziekan Kolegium Kardynałów był wybierany z grona kardynałów biskupów, a nie otrzymywał godność z tytułu starszeństwa, jak to było do tej pory[4]. Zalecił także, by wiek 75 lat był granicą, przy której każdy biskup winien zaproponować rezygnację z funkcji[2].

Kreował 144 kardynałów na sześciu konsystorzach[4].

Sprawy religijne[edytuj | edytuj kod]

Promulgował nowy Mszał Rzymski, który jednak kłóci się z postanowieniami II Soboru Watykańskiego w kwestiach liturgicznych.Oprócz tego zlecił komisjom reformę prawa kanonicznego, lekcjonarza, brewiarza i muzyki sakralnej[1]. Intensywnie wprowadzał także języki narodowe do liturgii[1].

W encyklice Humanae vitae odrzucał stosowanie środków antykoncepcyjnych i aborcję[2]. Uznał za niezgodne z nauką katolicką związki pozamałżeńskie i kontakty homoseksualne; masturbację uważał za ciężki grzech. Encyklika ta spotkała się z ostrą krytyką anglikanów i w konsekwencji Konferencja Biskupów Anglikańskich odrzuciła ją 6 sierpnia 1968[1]. W deklaracji Persona Humana za dopuszczalne uznał jedynie współżycie w małżeństwie. Kategorycznie odrzucił postulaty żądające zniesienia celibatu i wprowadzenia kapłaństwa kobiet.

Paweł VI przykłada dużą wagę do ekumenizmu[2]. Z tego powodu 24 marca 1966 spotkał się z arcybiskupem Canterbury Michaelem Ramseyem. W 1977 odbyło się ponowne spotkanie z prymasem całej Anglii – Donaldem Cogganem, gdzie podjęto wspólne wysiłki na rzecz przywrócenia jedności. Jednak nieporównywalnie większe znaczenia miały spotkania z prawosławnym patriarchą Konstantynopola Atenagorasem, w 1964 w Jerozolimie[2], i dwa w 1967 – w Istambule i Rzymie[1]. Owocem tych spotkań było wzajemne cofnięcie ekskomunik, które spowodowały schizmę wschodnią w 1054 roku[2].

Dokonał beatyfikacji Maksymiliana Kolbego i Marii Ledóchowskiej[1]. Wbrew żądaniom anglikanów, ogłosił świętymi czterdziestu męczenników Anglii i Walii[1]. Ponadto nadał tytuł doktora Kościoła Katarzynie ze Sieny i Teresie z Ávili, które stały się pierwszymi kobietami, noszącymi tę godność[1].

W 1975 Paweł VI obchodził Rok Jubileuszowy, pod hasłem „Pojednanie, odnowa, pokój”[2].

Podróże apostolskie[edytuj | edytuj kod]

Paweł VI jako pierwszy papież od 160 lat odbył kilka podróży zagranicznych, a pierwszą była bezprecedensowa pielgrzymka do Ziemi Świętej w styczniu 1964[1] (m.in. 5 stycznia 1964 odwiedził Kneset). W grudniu tr. udał się do Mumbaju, gdzie odbywały się Kongresy Eucharystyczne[2]. 4 października 1965 wystąpił na forum Zgromadzenia Generalnego ONZ w Nowym Jorku, gdzie apelował o pokój[1]. Był także w sanktuarium maryjnym w Fátimie (1967)[2], w Turcji, w Kolumbii (na Międzynarodowym Kongresie Eucharystycznym) i w Genewie (1969)[2]. W Tym samym roku odwiedził Ugandę, by uczcić pamięć męczenników afrykańskich[1]. W 1970 odwiedził kraje Dalekiego Wschodu, gdzie uniknął zamachu na swoje życie[1].

W 1966 chciał udać się w podróż apostolską do Częstochowy, jednak władze komunistyczne nie wyraziły zgody na jego przyjazd[1].

Po zawarciu przez Polskę i RFN w roku 1970 układu pokojowego Paweł VI wydał w 1972 bullę Episcoporum Poloniae coetus, która porządkowała strukturę Kościoła katolickiego w Polsce po II wojnie światowej (znosząc „tymczasową administrację kościelną” na ziemiach zachodnich i północnych)[1].

Papież nawiązał także poprawne stosunki z ZSRR i jego przywódcą Nikitą Chruszczowem[2]. W konsekwencji Paweł spotkał się w 1966 roku z ministrem spraw zagranicznych Andriejem Gromyką, a rok później z przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRR Nikołajem Podgornym[2]. Trzy lata później odbyło się jeszcze jedno spotkanie z Gromyką, dzięki czemu zmieniła się polityka Kościoła wobec państw bloku wschodniego[2].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Papież 14 lipca 1978 udał się do swojej letniej papieskiej rezydencji nad jeziorem Albano. Niepewna była sprawa jego powrotu do Watykanu, ponieważ był już dość chory (cierpiał m.in. na artretyzm[1]). 6 sierpnia stan papieża bardzo się pogorszył, przyjął namaszczenie chorych i mimo ciężkiego stanu, jakim były bardzo silne drgawki, zdołał przyjąć ostatnią komunię świętą około południa. Przez 4 godziny był nieprzytomny. Zmarł w Castel Gandolfo, w niedzielę 6 sierpnia 1978 o godzinie 21:40. Oficjalną przyczyną śmierci był bardzo rozległy zawał serca z obrzękiem płuc[4].

Beatyfikacja[edytuj | edytuj kod]

11 maja 1993 Jan Paweł II otworzył proces beatyfikacyjny Pawła VI. Faza diecezjalna procesu beatyfikacyjnego zakończyła się 18 marca 1999[4]. 20 grudnia 2012 Benedykt XVI promulgował dekret o heroiczności cnót Pawła VI[7].

6 maja 2014 komisja Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych zaaprobowała cud za wstawiennictwem Pawła VI[8]. 4 dni później papież Franciszek podpisał dekret o jego beatyfikacji i ogłosił, że odbędzie się ona 19 października w dniu zakończenia III Nadzwyczajnego Zgromadzenia Synodu Biskupów poświęconego rodzinie[9].

Encykliki Pawła VI[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 1,22 1,23 1,24 1,25 1,26 1,27 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 453-456. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 176-178. ISBN 83-7006-437-X.
  3. Zygmunt Zieliński: Papiestwo i papieże dwóch ostatnich wieków. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007, s. 448. ISBN 978-83-7177-431-7.
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 Montini, Giovanni Battista (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-10-14].
  5. Pontificia Accademia Ecclesiastica: Ex-alunni 1900-1949 (wł.). vatican.va. [dostęp 2011-05-20].
  6. Maciej Wrzeszcz: Paweł VI. Szkice do portretu wielkiego papieża. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1988, s. 159-160. ISBN 83-21103-29-4.
  7. Czy Paweł VI zostanie wkrótce wyniesiony na ołtarze? (pol.). Katolicka Agencja Informacyjna. [dostęp 2013-10-14].
  8. Uznano autentyczność cudu za przyczyną Pawła VI. ekai.pl. [dostęp 2014-05-06].
  9. Pope Paul VI to be beatified October 19, 2014 (ang.). Radio Watykańskie. [dostęp 2014-05-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maciej Wrzeszcz, Paweł VI. Szkice do portretu wielkiego papieża, Warszawa 1988 (wydanie trzecie)
  • Pope Paul VI (ang.). vatican.va. [dostęp 2013-10-14].
Poprzednik
Alfredo Ildefonso Schuster
ArchbishopPallium PioM.svg Arcybiskup Mediolanu
1954-1963
ArchbishopPallium PioM.svg Następca
Giovanni Colombo
Poprzednik
Jan XXIII
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1963-1978
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Jan Paweł I