Pawieł Kutachow

Paweł Stiepanowicz Kutachow Павел Степанович Кутахов
główny marszałek lotnictwa
Data i miejsce urodzenia	16 sierpnia 1914 Mała Kirsanowka, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci	3 grudnia 1984 Moskwa, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1935–1984
Siły zbrojne	Armia Czerwona
Stanowiska	dowódca: eskadry 145. Pułk Lotnictwa Myśliwskiego, 20. Gwardyjskiego Pułku Lotnictwa Myśliwskiego, naczelny dowódca Wojsk Lotniczych Sił Zbrojnych ZSRR, zastępca ministra obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa, wojna zimowa z Finlandią, Wielka Wojna Ojczyźniana: obrona Leningradu
Odznaczenia

Pawieł Stiepanowicz Kutachow, ros. Павел Степанович Кутахов (ur. 16 sierpnia 1914 we wsi Mała Kirsanowka, zm. 3 grudnia 1984 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, as myśliwski II wojny światowej, naczelny dowódca Wojsk Lotniczych Sił Zbrojnych ZSRR i zastępca ministra obrony ZSRR (1969–1984), główny marszałek lotnictwa ZSRR (1972), członek Komitetu Centralnego KPZR (1971–1984), deputowany Rady Najwyższej ZSRR 8., 9., 10. i 11. kadencji (1970–1984), Zasłużony Pilot Wojskowy ZSRR (1966), dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1943, 1984).

Życiorys

Urodził się 16 sierpnia 1914 we wsi Mała Kirsanowka w obwodzie rostowskim w biednej rodzinie chłopskiej. W wieku pięciu lat stracił ojca, który zmarł na tyfus. Od najmłodszych lat, choć ciężko pracował na roli, pociągało go zdobywanie wiedzy. W rodzinnej wsi była tylko szkoła podstawowa, więc kształcił się w pobliskiej Fiedorówce. W 1933 przeniósł się do Taganrogu, gdzie kontynuował naukę w Liceum Nr 9. Na ścianie budynku szkoły znajduje się tablica pamiątkowa, informująca, że uczył się tam dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego, główny marszałek lotnictwa Pawieł Stiepanowicz Kutachow.

W 1934 ukończył przyzakładową Szkołę Zawodową i podjął pracę w Lotniczym Zespole Naukowo-Technicznym im. Georgija Berijewa. Kontynuował również naukę w szkole wieczorowej. W sierpniu 1935 wstąpił do Komsomołu i podjął naukę w Szkole Wojsk Lotniczych w Stalingradzie. Pierwszy lot odbył na samolocie U-2 – popularnym "Kukuruźniku". Odbył kilka lotów bojowych walcząc na okupowanych wschodnich terenach II RP, ale prawdziwy chrzest bojowy przeszedł w 1939 podczas wojny zimowej z Finlandią.

Podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej zestrzelił pierwszy niemiecki samolot. Walczył pod Leningradem, na Froncie Karelskim, pod Murmańskiem, Kandałakszą, latał nad tundrą i Morzem Barentsa. Młody pilot stał się jednym z najbardziej znanych radzieckich asów Arktyki. 1 maja 1943 dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR otrzymał tytuł Bohatera Związku Radzieckiego. W 1944 został uhonorowany przez króla Wielkiej Brytanii Jerzego VI Orderem Imperium Brytyjskiego IV klasy, za wysokie umiejętności pilotowania wykorzystane przy ochronie alianckich konwojów.

Podczas II wojny światowej odbył w sumie 367 lotów bojowych; uczestnicząc w 79 bitwach powietrznych zestrzelił 14 samolotów niemieckich i 28 kolejnych maszyn wspólnie z kolegami.

Po wojnie dowodził pułkiem w Arktyce, a następnie został wysłany na studia do Lipiecka. W 1949, po ukończeniu z wyróżnieniem wyższych oficerskich kursów lotniczo-taktycznych, został przydzielony do grupy wojsk radzieckich w Niemczech. Był także dowódcą Dywizji Lotniczej i nauczał młodzież sztuki pilotażu.

W 1957 ukończył Akademię Sztabu Generalnego. W 1967 został mianowany I zastępcą dowódcy Wojsk Lotniczych, a w marcu 1969 – po awansie na marszałka lotnictwa – stanął na czele Wojsk Lotniczych Sił Zbrojnych ZSRR z jednoczesną nominacją na funkcję zastępcy ministra obrony ZSRR.

W latach 1961–1984 był delegatem na wszystkie zjazdy partii, od 1971 członek Komitetu Centralnego KPZR, deputowany Rady Najwyższej ZSRR od 8. do 11. kadencji (1970–1984).

Zmarł 3 grudnia 1984 w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym, a w grudniu 1988 na jego grobie wzniesiono pomnik.

Awanse

• generał-major lotnictwa
• generał-lejtnant lotnictwa – 1966
• generał-pułkownik lotnictwa – 1967
• marszałek lotnictwa – 1969
• główny marszałek lotnictwa – 1972

Odznaczenia

• Medal "Złota Gwiazda" Bohatera Związku Radzieckiego (1 maja 1943, 12 sierpnia 1984)
• Order Lenina – czterokrotnie (1943, 1974, 1978, 1984)
• Order Rewolucji Październikowej (1972)
• Order Czerwonego Sztandaru – pięciokrotnie (1942, 1942, 1955, 1956, 1968)
• Order Kutuzowa I klasy (1981)
• Order Aleksandra Newskiego (1944)
• Order Wojny Ojczyźnianej I stopnia (1943)
• Order Czerwonej Gwiazdy – dwukrotnie (1950, 1954)
• Order "Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR" III stopnia (1976)
• Zasłużony Pilot Wojskowy ZSRR (1966)
• Nagroda Leninowska (1983)
• Order Imperium Brytyjskiego IV klasy (1944)
• I inne

Bibliografia

• B. Potyrała, H. Szczegóła – Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, Zielona Góra 1997, ISBN 83-86832-23-1
• B. Potyrała, W. Szlufik – Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Wyd. WSP, Częstochowa 2001, ISBN 83-7098-662-5
• Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. I, Koszalin 2004
• Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975
• (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
• (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
• (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, t. 4, 543-544, Moskwa
• (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 14, s. 57, Moskwa 1969-1978
• Кутахов Павел Степанович – Герои страны (ros.) [dostęp 1 maja 2010]
• Кутахов Павел Степанович – Красные Соколы (ros.) [dostęp 1 maja 2010]