Pax (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pax
Ilustracja
Typowe rzymskie wyobrażenie Pax na gemmie z I w. n.e.
Rzymska bogini
pokoju
Czczona w starożytnym państwie Rzymskim
Atrybuty róg obfitości, kłosy zbóż, wieniec z gałęzi oliwki, kaduceusz
Ojciec Jowisz
Matka Iustitia
Grecki odpowiednik Ejrene

Pax (łac. pāx – pokój, spokój, spoczynek) – w mitologii rzymskiej żeńskie bóstwo uosabiające pokój, uważana za córkę Jowisza i Iustitii. Jej odpowiednikiem w mitologii greckiej jest Ejrene.

W sztuce starożytnych przedstawiana zwykle z rogiem obfitości (cornu copiae), kłosami zbóż, wieńcem z gałęzi oliwki i kaduceuszem. Na monetach Rzymu wyobrażana od Augusta aż do czasów Konstantyna Wielkiego jako stojąca, siedząca lub krocząca postać kobieca w długiej szacie z wymienionymi atrybutami, a także z długim berłem, wiktoriolą na kuli. W inskrypcjach określana jako Pax Augusta/Augusti, Pax Aeterna, Pax Perpetua, Pax Orbis Terrarum, Pax Populi Romani. Symbolizowana też przez dwie złączone w uścisku ręce (np. na monetach Marka Antoniusza, Augusta, Antonina Piusa), a także pod postacią byka (u Wespazjana).

Poświęcony jej ołtarzAra Pacis Augustae, wzniósł na Polu Marsowym August w 9 roku p.n.e. jako symbol zakończenia okresu wojen. 30 stycznia i 30 marca składano tam ofiary. Bogini miała również świątynię (Templum Pacis) na Forum Wespazjana i Domicjana (późniejszym Forum Pacis).

W średniowieczu zaznaczana tylko symbolicznie na niektórych monetach, np. na anglosaskich XI-wiecznych denarach z krzyżem – w postaci rozmieszczonych w jego kątach liter P-A-X-S (względnie P-A-C-X) lub też wzdłuż pola rewersu. Na średniowiecznych monetach (pensach) tamtejszych władców występuje od Kanuta do Henryka I.

Figuralnie przedstawiana również na licznych monetach i medalach nowożytnych, zwłaszcza emitowanych na okoliczność zawarcia pokoju – np. polsko-szwedzkiego w Oliwie (1660), gdzie wyobrażono ją wraz z Fides i Iustitią.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej M. Kempiński: Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich. Poznań: SAWW, 1993, s. 331 ISBN 83-85066-91-8
  • Lucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 2008, s. 284 ISBN 978-83-04-04768-6
  • Helmut Kahnt: Das grosse Münzlexikon von A bis Z. Regenstauf: H. Gietl, 2005, s. 337-338 ISBN 3-924861-84-6
  • Seth W. Stevenson, C. Roach Smith, Frederic W. Madden: A Dictionary of Roman Coins, Republican and Imperial. London: G. Bell & Sons, 1889, s. 613-614
  • C. C. Chamberlain: Guide to Numismatics. London: The English Universities Press, 1965, s. 120-121