Pelikanowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Pełnopłetwe)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pelikanowe
Pelecaniformes[1]
Sharpe, 1891
pelikan australijski (Pelecanus conspicillatus)
pelikan australijski (Pelecanus conspicillatus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd pelikanowe
Podrzędy
  • Ciconii
  • Pelecani
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pelikanowe[2], pełnopłetwe, wiosłonogie (Pelecaniformes) – rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki prowadzące wodny tryb życia, zamieszkujące cały świat (choć niektóre rodziny zamieszkują tylko regiony cieplejsze do strefy podzwrotnikowej)[3]. Ptaki te charakteryzują się następującymi cechami:

  • odżywiają się rybami
  • doskonale pływają i nurkują do głębokości ok. 9 metrów (kormorany) dzięki specjalnej budowie łap, korzystając z ich napędu. Wszystkie palce, wraz z tylnym, są zwrócone ku przodowi i połączone błoną pławną na kształt wiosła. Ogon i skrzydła służą do sterowania pod wodą
  • różne są metody polowania wiosłonogich: głuptaki i faetony nurkują za zdobyczną rzucając się na nią z powietrza, kormorany i wężówki nurkują z powierzchni wody, fregaty łapią zdobycz lecąc nad powierzchnią wody lub porywając ją innym ptakom, a pelikany celowo płoszą ryby. Wszystkie jednak potrafią łowić w mętnej wodzie posługując się, jak się przypuszcza, słuchem
  • doskonale latają i szybują
  • pelikany i kormorany nie tylko posiadają komory powietrzne w kościach, ale i pod skórą, co amortyzuje gwałtowne zetknięcie ciała z wodą
  • dobrze rozwinięty gruczoł kuprowy szczególnie u głuptaków, co zapewnia suche pióra. Kormorany natomiast po nurkowaniu wachlowaniem suszą skrzydła.
  • głuptaki i kormorany mogą całkowicie zamykać nozdrza by zapobiec wdarciu się wody do jamy nosowej
  • gnieżdżą się kolonijnie
  • jaja jednobarwne i pokryte kredową powłoką
  • pisklęta wykluwają się nagie i ślepe. W czasie karmienia wkładają dzioby do gardzieli rodziców

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rzędu należą następujące podrzędy[2][4]:

Do 2008 roku rząd pełnopłetwych liczył 6 rodzin[5]. Na podstawie badań genetycznych, zasugerowano że rodziny czaplowatych, warug, trzewikodziobów i ibisowatych zaliczane wcześniej do bocianowych, są bliżej spokrewnione z pelikanowymi[6]. Natomiast dla rodziny faetonów utworzono osobny rząd Phaethontiformes[7].

Przypisy

  1. Pelecaniformes w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rząd: Pelecaniformes Sharpe, 1891 - pelikanowe (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-23].
  3. Frank Gill, David Donsker: Order Pelecaniformes (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-07-14].
  4. Joseph W. Brown, John Harshman: Pelecaniformes (ang.). Tree of Life Web Project. [dostęp 10 kwietnia 2009].
  5. Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  6. S. J. Hackett, R. T. Kimball, S. Reddy, R. C. Bowie i inni. A phylogenomic study of birds reveals their evolutionary history. „Science”. 320, s. 1763-1768, 27 sierpnia 2008. doi:10.1126/science.320.5884.1790b. 
  7. Frank Gill, David Donsker: Order Phaethontiformes (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-07-14].